Suy nghĩ về việc tổ chức Ngày thơ Việt Nam lần sau

 

(Tổ Quốc)- Xuất hiện vào những năm đầu của thế kỉ mới, Ngày thơ Việt Nam đã trải qua 15 lần tổ chức với những thay đổi để làm mới mình bằng những cách thức khác nhau. Người làm thơ, người yêu thơ cũng quan tâm đến sự kiện này bằng một “hành trình” cảm xúc từ lạ lẫm, tò mò đến chán nản, rồi lại quay trở lại chú ý… Nhưng, có một số câu hỏi đặt ra trong lòng những người quan tâm đến thơ ca, đến cách tổ chức và cần được giải đáp.

Nếu ngày thơ như một ngày hội

May mắn hơn rất nhiều loại hình nghệ thuật, có những ưu thế hơn các thể loại văn học khác, thơ vượt qua giới hạn của mình thành một giá trị được xã hội chú ý. Đành rằng, có rất nhiều người Việt Nam quan tâm đến thơ, thuộc rất nhiều bài thơ và sẵn sàng “thử sức” ở thể loại này nhưng lại rất hiếm những bài thơ thật sự đúng nghĩa, quan niệm về thơ cũng còn khá mơ hồ với nhiều người viết. Với không ít người, làm thơ đơn giản hơn vẽ một bức tranh, viết một bản nhạc bởi khả năng đặt câu có vần có thể học được trong cuộc sống. Bởi vậy mà đương nhiên, cứ viết được những câu có vần là hiển nhiên đạt tiêu chuẩn một bài thơ. Từ đó, sáng tạo thi ca thay vì là thể loại mang đậm dấu ấn chủ thể bỗng trở thành loại sáo mòn nhất. Chúng ta bắt gặp những câu thơ, những bài thơ vần vè lặp lại, những chủ đề, cảm hứng cũ kĩ xoay quanh việc liệt kê. Không ít ngày thơ ở các địa phương trở thành cuộc trình diễn của những sáng tác trùng lặp và ít đột biến ấy. Nên chăng, nếu coi đó là một ngày hội thì cần có những kịch bản chi tiết tạo nên một kịch bản thật ý nghĩa. Đó có thể là một màn kịch thơ, một đoạn trong truyện thơ hay câu chuyện cảm động trong một bài thơ hay như Núi đôi (Vũ Cao), Tây Tiến (Quang Dũng), Màu tím hoa sim (Hữu Loan)… Nếu ngày hội ở các vùng miền gắn với nghi thức tế lễ và ôn lại những tích truyện khi lập làng, giữ nước, gắn với những yếu tố tâm linh thì thơ cũng thực sự xứng đáng là một giá trị để tôn vinh. Trong lịch sử hình thành của mình, thi ca đã đồng hành cùng dân tộc trong các cuộc kháng chiến vệ quốc, ngợi ca cuộc sống, non nước xứ sở này và thơ ca cũng không quên trách nhiệm phản biện sâu sắc những vấn đề xã hội. Vậy nên có một Ngày hội thơ cũng thật xứng đáng.


Ngày thơ Việt Nam lần thứ XV

Nếu ngày thơ như một hoạt động thi ca chuyên nghiệp

Ý tưởng này là một sự lựa chọn. Nếu coi ngày thơ là một hoạt động của giới cầm bút chuyên nghiệp, là dịp để công bố các thi phẩm và tôn vinh những nhà thơ có đóng góp trong thời gian gần đây thì cũng cần những định hướng rõ ràng. Đương nhiên, số lượng người viết chuyên nghiệp sẽ không nhiều. Nhưng, chừng ấy cũng đủ với vai trò hướng đạo, dẫn dắt để người mới cầm bút có hướng phấn đấu để vươn tới sáng tác có chất lượng. Tuy nhiên, dù kịch bản thơ được xây dựng và lựa chọn nghiêm ngặt nhưng chất lượng các bài thơ được lựa chọn cũng là vấn đề cần xem xét kỹ lưỡng. Có hai xu hướng thường thấy ở các ngày thơ: Một là chúng ta dựa quá nhiều vào những bài thơ cũ, điều đó không phản ánh được sức sống của văn học, khiến người đọc không được tiếp cận với những sáng tác mới nhất. Xu hướng thứ hai là sự xuất hiện của các sáng tác mang tính phong trào dẫn đến chất lượng thơ câu lạc bộ. Nếu là một hoạt động thơ mang tính chuyên nghiệp thì việc xây dựng chương trình sẽ trang trọng với các nội dung gắn với học thuật thay vì theo bố cục của chương trình văn nghệ.

Việc chưa xác định rõ nội dung của ngày thơ dẫn đến sự lúng túng trong các ý tưởng tổ chức ngày thơ. Ngày thơ sẽ đi về đâu khi mà sự trùng lặp, nhàm chán đang gây khó khăn cho những nhà tổ chức. Để khán giả được đắm mình trong vẻ đẹp của các câu thơ hay, bồi đắp thêm tình yêu thơ ca, giúp mọi người thấy được sứ mệnh của thể loai này không phải là điều quá khó.

Có lẽ, tất cả những điều đó bắt nguồn từ việc cần xác định rõ hướng đi, cần đưa ngày thơ đến với các vùng miền văn hóa bằng diện mạo riêng có của mình. Thay vì những khuôn mẫu máy móc, việc chọn địa điểm tổ chức ngày thơ cũng cần linh hoạt để tạo ra không khí văn chương mới mẻ, đưa thi ca đến với các vùng miền nhằm bồi đắp các giá trị nhân văn sâu sắc. Như thế, mỗi mùa xuân về, ngày thơ Việt Nam sẽ thành một điểm nhấn văn hóa nhiều ý nghĩa trong tháng giêng đầy ắp các lễ hội.

Phương Mai

 

Bản để in E-mail bài này Đưa vào Favorites
Thứ 7, ngày 25/2/2017