Tìm được mộ anh trai bằng tình bạn, tình đồng chí


(Toquoc)- Anh Nguyễn Mạnh Hùng thường trú tại 76/83 Bạch Đằng, phường 24, quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh vừa kể cho tôi câu chuyện khá cảm động về quá trình đi tìm mộ anh trai.

Anh trai Nguyễn Mạnh Hùng là Nguyễn Tiến nguyên giáo viên Trường sĩ quan phòng không Sơn Tây. Năm 1972, Nguyễn Tiến được điều động tăng cường cho đơn vị pháo phòng không ở phía tây Quảng Bình. Cuối 1972 mẹ anh nhận được tin dữ: Hầm của anh Tiến trúng một quả bom B52. Anh bị thương rất nặng, rất đau đớn và mất ở bệnh viện dã chiến. Mộ anh đã được quy tụ về nghĩa trang thị trấn Hoàn Lão, Bố Trạch, Quảng Bình. Năm 1975, sau khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, gia đình đã vào nghĩa trang thị trấn Hoàn Lão tìm mộ nhưng không thấy. Đến Phòng Lao động Thương binh và Xã hội huyện Bố Trạch hỏi thì được biết trong danh sách những chiến sĩ hy sinh ở Bố Trạch không có tên liệt sĩ Nguyễn Tiến.

Năm 1977, gia đình anh Hùng nhận được giấy báo tử do Quân khu IV gửi với nội dung: Chúng tôi rất thương tiếc báo tin và chứng nhận đồng chí Nguyễn Tiến. Chức vụ Đại đội trưởng. Đơn vị 559. Nguyên quán xã Mộc Nam, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam Ninh. Sinh năm 1944. Nhập ngũ tháng 2-1961. Đồng chí là Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Con ông Nguyễn Hữu Chánh và bà Nguyễn Thị Nam. Hy sinh ngày 11 tháng 6 năm 1972, tại Mặt trận phía tây. Thi hài đã mai táng tại khu vực riêng của đơn vị. Giấy báo tử do Trung tá Lê Đình Sô - Chủ nhiệm Chính trị Quân khu ký ngày 01 tháng 6 năm 1977. Sau khi nhận giấy bảo tử, gia đình cũng đã vào Quân khu IV dò hỏi nhưng không biết gì thêm ngoài những thông tin đã được viết trong giấy báo tử.

Sau một thời gian dài tìm kiếm mộ anh trai không thành thì vào những ngày cuối tháng 4 năm 2010, anh Nguyễn Mạnh Hùng tình cờ gặp lại anh Phạm Đình Tý quê Quảng Bình - bạn cùng học Trường Đại học Giao thông Vận tải (khóa 1967-1972), nguyên Giám đốc Công ty Đường sông Quảng Bình vừa nghỉ hưu, vào thăm con ở thành phố Hồ Chí Minh. Trong câu chuyện trên bàn nhậu, anh Hùng có nhã ý nhờ anh Tý khi trở về Quảng Bình thử dò tìm phần mộ anh trai ở các nghĩa trang miền tây Bố Trạch với hy vọng hết sức mong manh. Anh Tý vui vẻ nhận lời.

Trở lại thành phố Đồng Hới, thu xếp công việc xong, anh Tý rủ thêm hai người bạn là anh Nguyễn Buổi và anh Lê Mẫn tìm hết nghĩa trang này đến nghĩa trang khác dưới cái nắng chang chang của vùng quê gió Lào, trong hai tuần liền với quãng đường gần vài nghìn cây số (sáng đi, tối về). Ra nghĩa trang Nam Gianh không có, lên nghĩa trang Thọ Lộc không có, vào nghĩa trang Đại Trạch cũng không có. Các anh anh lần theo đường Hồ Chí Minh lên tận Phong Nha - Kẻ Bàng, Sơn Trạch, Liên Trạch… vẫn không có phần mộ nào ghi tên liệt sĩ Nguyễn Tiến cả. Trong thời gian các bạn ở Quảng Bình đang kiên nhẫn tìm kiếm thì vào trung tuần tháng 6 - 2010, anh Nguyễn Mạnh Hùng may mắn liên lạc được với 3 người từng giảng dạy với anh Nguyễn Tiến ở Trường sĩ quan Phòng không Sơn Tây. Đó là anh Doãn Văn Toan, anh Trần Khắc Thống và anh Phạm Khắc Hồng. Cuối 1972, chính hai anh là những người đã trực tiếp thông báo về cái chết của Nguyễn Tiến cho gia đình sau khi nhận được điện của đơn vị 559. Hàng năm cứ đến ngày mồng 8 tháng 8 âm lịch, hai anh vẫn làm giỗ, thắp hương cho đồng đội Nguyễn Tiến ở Hà Nội. Qua anh Doãn anh Thống, anh Hồng mà anh Nguyễn Mạnh Hùng đã gặp được ông Chu Huy Ngọ. Ông Chu Huy Ngọ cũng là sỹ quan tăng cường cho đơn vị 559. Ông Ngọ cho biết: Hậu cứ của đơn vị 559 đóng ở xã Tây Trạch gồm: Trường Quân chính 559 (đơn vị ông Ngọ), Phòng Tác chiến huấn luyện 559 (đơn vị anh Tiến) và Bệnh viện dã chiến 22. Ông Ngọ nhớ lại vào giữa tháng 9 (ông không nhớ chính xác ngày nào) năm 1972, máy bay B52 của địch đánh liên tục 2 đêm vào vùng hậu cứ này. Anh Nguyễn Tiến đã hy sinh trong những loạt bom B52 ấy. Năm 1978, đơn vị ông Chu Huy Ngọ đã trở lại Tây Trạch quy tập 7 liệt sĩ vào nghĩa trang. Nhận được thông tin trên, từ Sài Gòn anh Hùng lập tức phôn ngay ra Đồng Hới cho anh Tý. Sáng 26-7-2010, Anh Tý và các bạn khẩn trương đánh xe ra xã Tây Trạch, dò hỏi bà con về những trận B52 dội vào hậu cứ đơn vị 559 ngày ấy. Cán bộ xã Tây Trạch gợi ý nên ra Phú Định tìm hiểu vì Phú Định nguyên là hậu cứ của đơn vị 559. Anh Tý và các bạn tiếp tục đi ra Phú Định với tâm trạng vô cùng hồi hộp. Đúng 12 giờ 30 các anh tìm gặp được ông Phan Thanh Diễn - Bí thư chi bộ xã. Ông Diễn chính là người có nhiều thông tin về liệt sỹ. Ông cho biết vào lúc 16 giờ ngày 11 tháng 9 năm 1972, máy bay Mỹ bất ngờ ném bom vào trận địa đơn vị Phòng không 559 đóng ở Phú Định làm nhiều cán bộ chiến sỹ hy sinh và bị thương. Ông cùng dân quân xã tham gia cứu sập hầm chỉ huy. Trong hầm có một đồng chí sĩ quan hy sinh. Khi đưa được thi hài lên, bên hong đồng chí sĩ quan còn đeo khẩu súng ngắn. Sau này đơn vị Phòng không cho biết đồng chí sĩ quan hy sinh tên là Nguyễn Văn Tiến. Thi hài liệt sĩ Tiến được an táng ngay tại trận địa. Năm 1984, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Bình quy tập phần mộ liệt sĩ Nguyễn Văn Tiến về Nghĩa trang liệt sĩ xã Cự Nẫm (do xã Phú Định không có nghĩa trang liệt sĩ). Và ông Diễn nhiệt tình dẫn anh Tý và các bạn đến Nghĩa trang Cự Nẫm. Trong nghĩa trang Cụ Nẫm có ngôi mộ ghi: Liệt sĩ Nguyễn Văn Tiến, quê quán xã Quốc Nam, Duy Tiên, Hải Phòng. Ông Diễn cho biết ông đã viết thư gửi Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hải Phòng nhờ tìm thân nhân của liệt sĩ nhưng được trả lời: Hải Phòng không có huyện Duy Tiên. Ông cũng đã viết thư cho hỏi Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Hà Nam thì được trả lời: huyện Duy Tiên không có xã Quốc Nam. Bằng trực cảm anh Tý khẳng định đây chính là phần mộ của liệt sĩ Nguyễn Tiến mà các anh đang tìm. Anh gọi ngay cho Nguyễn Mạnh Hùng ở Thành phố Hồ Chí Minh: “Không phải bằng ngoại cảm mà bằng trực cảm bọn mình khẳng định 100% đây là phần mộ của anh trai cậu, mặc dù quê quán và họ tên trên bia ghi chưa thật chính xác”. Anh Hùng nghẹn ngào không thốt được nên lời. Ngay lập tức anh bay ra Đồng Hới cùng các bạn đến Nghĩa trang Cự Nẫm. Cũng bằng trực cảm, anh Hùng tin chắc ngôi mộ có tấm bia ghi Nguyễn Văn Tiến quê xã Quốc Nam, Duy Tiên, Hải Phòng chính là ngôi mộ của anh trai mình.

Phải hơn một năm tất tả ngược xuôi, nhờ Đài Tiếng nói Việt Nam, báo Quân đội Nhân dân đưa tin, nhờ các cơ quan có trách nhiệm của ba tỉnh Quảng Bình, Hà Nam, Hải Phòng tận tình giúp đỡ, gia đình mới hợp thức được người nằm dưới mộ là liệt sĩ Nguyễn Tiến quê xã Nam Mộc, huyện Duy Xuyên, tỉnh Hà Nam. Và vào lúc 9 giờ ngày 29 tháng 12 năm 2011 gia đình mới tổ chức cất bốc hài cốt liệt sĩ Nguyễn Tiến vào Nghĩa trang Thành phố Hồ Chí Minh. Khi cất bốc gia đình phát hiện có tấm bia bằng xi măng đặt trên nắp tiểu sành cao 37 cm, rộng 20,5 cm, dày 3 cm, khắc dòng chữ Liệt sĩ Nguyễn Tiến, Trung úy, quê Mộc Nam, Duy Tiên, Hà Nam Ninh. Vì mưa nắng thời gian nên chữ Mộc Nam và chữ Hà Nam Ninh bị mất nét. Có lẽ vì thế mà người khắc bia ở nghĩa trang Cự Nẫm đã sao nhầm chăng? Tấm bia dưới mộ càng giúp cho gia đình tin chắc rằng đó là hài cốt của liệt sĩ Nguyễn Tiến.

Anh Nguyễn Mạnh Hùng xúc động nói với tôi: Nếu không có những người bạn thân thiết ở Quảng Bình như Phạm Đình Tý, Nguyễn Buổi, Lê Mẫn và tình đồng đội, đồng chí của các anh Doãn Văn Toan, Trần Khắc Thống, Phạm Khắc Hồng, chưa chắc đến giờ anh đã tìm được hài cốt của anh trai mình.

Mai Văn Hoan

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác