Tháng chạp ở Hòa Bình



(Toquoc)- Đoàn công tác của Trung tâm Hỗ trợ sáng tác văn học nghệ thuật (TTHTST) thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) lên đường đi thực tế đúng vào kỳ nghỉ Tết Dương lịch 2015.

Nhà thơ Lê Va, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Hòa Bình (HVHNT) cùng với cán bộ, hội viên của Hội đã có mặt ở Trụ sở Hội đón Đoàn công tác như chờ những người bạn quý. Giọng anh đầy phấn chấn khi bắt tay từng thành viên Đoàn công tác: Nhân dịp đầu năm mới 2015, được đón Nhạc sỹ Nguyễn Tài Tuệ và anh chị em Đoàn công tác Trung tâm Hỗ trợ sáng tác - Bộ VHTTDL đến “xông đất” Hội VHNT tỉnh Hòa Bình thật là phấn khởi!      

Tháng chạp ở Hòa Bình - ảnh 1
                                                                               Thung Nai, Kim Bôi- Hòa Bình


Anh Huỳnh Văn Ngàn, Giám đốc TTHTST, dáng mảnh khảnh, giọng Huế, nói với chúng tôi Đoàn công tác sẽ lưu lại thành phố Hòa Bình một khoảng thời gian ngắn, rồi lại tiếp tục hành trình vòng qua Đông Bắc.

Đoàn công tác của anh khởi hành lúc Hà Nội còn lạnh buốt và ngái ngủ, xe chuyển bánh ngược mạn Tây Bắc, hai bên Quốc lộ 12B chen giữa những cửa hiệu với khung tủ kính là những khoảng trống dành riêng cho đám hoa hom dâu - thứ hoa gần gặn với  trẻ chăn trâu miền núi, tím ngát một vẻ ấm áp và xa vắng. Thi thoảng có bụi trạng nguyên xòe tán đỏ rực. Qua vài làn sương mù và vài ba dãy núi lại thấy lấp ló một bông hoa chuối đỏ tươi lẫn trong đám cây rừng lúp xúp ven những ngọn đồi thấp. Nhưng không phải chỉ có sương giá. Bọn mình còn cảm thấy rất rõ mùi khói bếp tỏa ra, lẫn vào mênh mông sương trắng khiến mùa đông bớt khô lạnh và thiên nhiên Tây Bắc quá ư dịu dàng. Ba tiếng đồng hồ rời Thủ đô, chạm đến Thành phố Hòa Bình - cửa ngõ của vùng Tây Bắc, là cả một mùa sương khói phả lên một trời nhớ. Có lúc tưởng như mưa bụi, thấy một vài cây mai, cây mận lớt phớt hoa trắng. Thảng hoặc có cây đào phai đứng gần đường bung nở. Những cánh đào hồng nhạt đã rạo rực gọi xuân về. Ngang qua những nương ngô đổ áo vàng xuộm, tiếng mõ trâu lốc cốc. Một miền chiêng bằng, chiêng cả bồng bềnh trong sương.

Trước sự đón tiếp nồng ấm, ân tình của lãnh đạo, nhân viên và hội viên HVHNT, các thành viên của đoàn công tác đều có cảm nhận chung: Ở chặng dừng chân đầu tiên là thành phố của tỉnh Mường Hòa Bình, một tỉnh có trên 75% dân số là người Mường - dân tộc bản địa, lại có Nhà máy Thủy điện Hòa Bình một thời vang danh là nhà máy sản xuất điện hiện đại, lớn nhất Đông Nam Á, thiên nhiên và con người nơi đây luôn có sức quyến rũ kỳ lạ.  

Anh Đỗ Quốc Thắng, Phó Giám đốc TTHTSTVHNT bồi hồi nhớ lại lần đầu về Hòa Bình: Trên trời thì hoa gạo. Dưới nước là dòng sông phù sa đang sôi sục cuồn cuộn chảy. Chúng tôi lên chuyển giao công nghệ in. Lúc bấy giờ ông Lưu Văn Đạt và cộng sự tiếp nhận. Ông ấy tỉ mẩn, hỏi han đủ điều vì sản phẩm của nghề in là sản phẩm để đời, không được phép sai sót dù là dấu chấm, dấu phẩy. Giọng chậm rãi, anh nói: mình vốn người Kẻ Chợ chính hiệu, có nghề in “gia truyền, có người cha từng in ấn văn bản các loại phục vụ cụ Hồ, cụ Tôn Đức Thắng, cụ Trường Chinh. Có lần, ông cụ tôi và anh em làm rất cẩn thận bản thảo của bác Trường Chinh lúc bấy giờ ký tên Sóng Hồng. Áp Tết. Tôi thấy ông cụ tôi thức suốt đêm soát xét, sửa lỗi mo-rát. Ấy vậy mà chiều hôm sau, trong bữa cơm tối, ông cụ kể lại rằng cả tổ in sốt ruột hồi hộp chờ bác Trường Chinh trả bản thảo để lên khuôn, in cho kịp phục vụ tuyên truyền trong dịp Tết, đồng thời, chắc mẩm sẽ được khen vì đã làm kỹ lắm rồi. Ấy vậy mà cụ Sóng Hồng phê rất “hóm” vào góc ngoài của vỏ bọc bản thảo, nét chữ nhà Nho thanh thoát rắn rỏi và “bay”, đại ý bản thảo của bác đã được tổ in soát kỹ nhưng nghe vẫn có tiếng pháo “lục bục”. Chia nhau rà soát lại. Té ra, ở ngay trang cuối cùng, cái tít “mục lục” in chữ to ngay dòng đầu tiên của trang bị đánh nhầm là “lục mục”… Chuyện nghề, chuyện cũ nhà anh đã theo anh đến với nhiều vùng, tưởng vừa mới hôm qua thôi, thế mà cũng đã mấy chục năm rồi

Những trao đổi trong cuộc gặp gỡ đầu năm của các thành viên Đoàn công tác và văn nghệ sĩ chủ nhà như một cơ hội hiếm có để xốc lại hành trang cho cả một chặng đường sắp tới. TTHTST đã trải qua một hành trình 35 năm kể từ khi được thành lập. Nay là thời điểm bắt đầu chặng đường mới. Bởi cách đây 35 năm, ngay sau khi giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, mặc dù còn muôn vàn khó khăn, Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Bộ Văn hoá Thông tin (nay là Bộ VHTTDL) đã lập tức quan tâm, tạo điều kiện cho các văn nghệ sỹ hoạt động văn học nghệ thuật. Ngày 16-4-1979, Bộ đã ký quyết định thành lập Ban quản lý các trại sáng tác và an dưỡng. Trụ sở đặt tại thị trấn Xuân Hoà (Mê Linh, Vĩnh Phúc). Sau đó lần lượt các nhà sáng tác ra đời: Đại Lải (1988), Nha Trang (1982), Đà Lạt (1983), Tam Đảo (1988), Vũng Tàu (1994), Đà Nẵng và Cần Thơ (2014). Các nhà sáng tác này đã thực sự là nơi truyền lửa, tiếp sức cho văn nghệ sĩ sáng tạo tác phẩm. Chỉ tính riêng 5 năm qua, đã có 304 trại được mở, 4.632 lượt người tham gia, 16.001 tác phẩm được sáng tác. Đồng thời các nhà sáng tác còn thu sự nghiệp được 4,3 tỷ đồng (đã trừ các chi phí). Đội ngũ cán bộ, nhân viên các nhà sáng tác của Trung tâm ngày càng trưởng thành, đáp ứng ngày càng cao những yêu cầu về chuyên môn, nghiệp vụ, góp phần vào mục tiêu chung nhằm bảo tồn và phát triển nền văn hóa nước nhà. 35 năm qua, đặc biệt những năm gần đây, TTHTST đã chứng tỏ vai trò của mình trong việc hỗ trợ các văn nghệ sĩ, tạo điều kiện hơn nữa để văn nghệ sĩ sáng tạo tác phẩm, góp phần tích cực thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII về văn hóa và mới đây Nghị quyết số 33-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khoá XI, ngày 09 tháng 6 năm 2014 “Về xây dựng và phát triển văn hoá, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước”. 

Nhà thơ Lê Va, Chủ tịch HVHNT tỉnh Hòa Bình chia sẻ: Từ khi tỉnh Hoà Bình được tái lập tháng 10/1991 đến nay, hai mươi lăm năm đã trôi qua- một quãng thời gian khắc ghi bao dấu ấn trên lĩnh vực sáng tạo văn học nghệ thuật của đội ngũ văn nghệ sỹ tỉnh nhà. Nhiều gương mặt văn nghệ sĩ của Hòa Bình đã được giới văn nghệ và công chúng yêu văn nghệ biết đến. Có thể nêu một vài gương mặt, đó là các nhà thơ Nguyễn Tấn Việt, Lò Cao Nhum, Lê Va, Hữu Thông, Bùi Tuyết Mai, Nguyễn Thị Kim Cúc, Nhan Sinh, Lê Mai Thao, Đặng Ngọc Thành, Hà Trung Nghĩa, Triệu Văn Đồi, Ngô Quang Hưng… Hầu hết lớp văn nghệ sĩ này đều đã từng tham dự trại sáng tác, được TTHTST tạo điều kiện giúp đỡ. Anh kể, trước khi trở thành hội viên Hội Nhà văn Việt Nam (HNVVN) anh đã được tham dự trại sáng tác văn học nghệ thuật tại Nhà sáng tác của Bộ VHTTDL. Đó là dịp tốt để anh trực tiếp học hỏi và trao đổi kinh nghiệm sáng tác với các văn nghệ sĩ ở nhiều vùng miền. Anh đã trưởng thành trong sáng tác tác phẩm, trở thành hội viên HNVVN, Chủ tịch Hội VHNT tỉnh Hòa Bình. Anh khẳng định, sau này, khi đã thôi quản lý, anh cũng vẫn mong muốn được đăng ký và tham dự các trại sáng tác, bởi vì đây chính là cơ hội tốt nhất để anh em văn nghệ sĩ hoàn thiện các tác phẩm của mình và trao đổi kinh nghiệm sáng tác với đồng nghiệp.

Tại cuộc gặp gỡ, Đoàn công tác được nghe ý kiến đóng góp của Nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ về việc tổ chức các đoàn đi thực tế sáng tác, về việc công bố tác phẩm. Nghe nhạc sĩ kể lại những trải nghiệm của ông trong những chuyến đi thực tế sáng tác âm nhạc ở miền núi phía Bắc. Theo ông, trong sáng tác âm nhạc, trước hết phải tư duy sáng tạo tác phẩm bằng văn học. Từ đó mới lựa chọn chủ đề âm nhạc, chọn mô-típ rồi mới phát triển. Khi đã định hình mô-típ, bước tiếp theo mới chọn hình tượng âm nhạc để đưa dần vào. Trong sáng tác âm nhạc, tính âm nhạc phải thống nhất, giai điệu là quyết định và lời ca là quan trọng. Với ông, để có một tác phẩm hay là cả một quá trình sáng tạo miệt mài, là những tích cóp cả cuộc đời. Chí ít cũng phải một vài năm mới cho ra mắt được một tác phẩm âm nhạc, bởi vì đã sáng tác, còn phải dành thời gian tiếp tục hoàn chỉnh âm nhạc cho thực sự hàm súc, hoàn chỉnh lời ca thật nhuần nhuyễn, như vậy thì tác phẩm mới đứng được trong lòng công chúng và thử thách qua thời gian.  

Đoàn cũng được nghe ý kiến của nghệ sĩ nhiếp ảnh Dương Vân Anh, nhà thơ Nguyễn Kim Luyến và nhà thơ Bùi Tuyết Mai… Các ý kiến đều thống nhất cao về việc duy trì, nâng cao chất lượng các nhà sáng tác, đổi mới hoạt động theo hướng tạo điều kiện tốt nhất để văn nghệ sĩ sáng tạo tác phẩm. Hàng năm, Trung tâm cần có kế hoạch luân phiên để các hội từ Trung ương đến địa phương cử được nhiều văn nghệ sĩ, nhiều lượt mở trại. Sau khi hoàn thành mỗi đợt mở trại, kết quả các tác phẩm sáng tác từ trại cần phải được Bộ VHTTDL tạo điều kiện công bố, quảng bá, nhằm đem lại hiệu quả thiết thực, phục vụ nhiệm vụ chính trị, đồng thời góp phần nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân trong việc thưởng thức những tác phẩm văn học mới ra lò từ những trại viết này.

Vẫn giọng Huế, nhỏ nhẹ mà rành rọt, dứt khoát, Giám đốc TTHTST  Huỳnh Văn Ngàn ghi nhận: Chuyến đi thực tế này cũng nằm trong lộ trình đổi mới của Trung tâm trong thời gian tới, nhằm nâng cao chất lượng tác phẩm, phát hiện bồi dưỡng những cây bút mới và quảng bá những tác phẩm mới từ các trại sáng tác của chúng ta đến với đông đảo những người yêu văn nghệ và nhân dân. Như vậy, việc tiến tới xây dựng và cho ra mắt Tạp chí của Trung tâm làm diễn đàn để tập hợp và giới thiệu tác phẩm của các văn nghệ sĩ tham dự các trại sáng tác chỉ còn là tương lai gần.   

Hòa Bình, những ngày đầu Xuân  2015

Ghi chép của Bùi Tuyết Mai

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác