Chiếc bút máy Trường Sơn

 

Ra khi ca hang, con thuyn n máy lướt đi tr du khách v vi tri xanh, nng vàng và gió sông Son lng lng. Du vy, tâm trí mi người vn chưa dt khi ni ám nh v nhng hình thù kì thú, nhng âm vang trm sâu, nhng sc màu l lùng ca k quan thiên nhiên Phong Nha ni tiếng thế gii đang lùi dn li sau lưng. Chúng tôi tiếp tc th óc tưởng tượng theo bao câu chuyn huyn hoc, hư o va được nghe qua trong lúc tham quan; càng nghĩ càng tò mò; cui cùng đành ng li mong được bác ch thuyn vn dân gc nơi đây k cho nghe vài câu chuyn, ví như chuyn xưa có nàng tiên giáng thế, ghé chơi Phong Nha, tình c gp chàng tiu phu, li mến cnh non bng nơi trn gian thế ri quên luôn đường v thượng gii

Ch thuyn, mt người đàn ông trc ngoài năm mươi, mt phong trn, da cháy nng vn quen th ơ vi chuyn dc đường ca du khách đang lơ đãng nhìn tri, quay li mm cười:

- Phong Nha là nơi ct gi rt nhiu huyn thoi, mà kho chuyn y vn đang ngày được làm giàu thêm đó, bi mnh đất này nó k bí lm Chuyn xưa thì đã có my cun sách viết rt hay ri, tìm mà đọc; còn nếu các cô các chú không t chi, tôi s k cho nghe mt câu chuyn không kém phn hp dn ngay thi đánh M mà bn thân tng chng kiến.

Dĩ nhiên chúng tôi đều đồng thanh nht trí. Bác lái đưa con thuyn chy tránh chiếc phao tiêu dp dnh trên sóng mt lúc, đon trao công vic li cho cô con gái chng mười sáu tui nãy gi ngi thêu thùa ngoài mũi thuyn, ln đến bên đám sinh viên bn tôi, ngi xung sp ván, chm rãi k câu chuyn sau đây.

*

*           *

Cui năm 1965, đại đội thanh niên xung phong N.65 chúng tôi lúc đó đang phc v biên gii Vit Lào, thì trên điu v hp lc cùng nhiu đơn v bn và b đội, giao thông có c xe i, máy khoan đá ngày đêm làm vic để m mt con đường mi. Đó là đường 20, xut phát t Phong Nha, vượt non trăm cây s làm thành mt cánh cung khng l ni vào đường 9 trong h thng đường mòn H Chí Minh lch s. Thi by gi cánh chúng tôi còn rt tr, tt c đều độ tui đôi mươi nên B tư lnh Đoàn 559 đặt tên con đường y là Con đường tui hai mươi”. Phi tha nhn thng gic đánh hơi rt thính mi hot động ca ta: Ch khong mt tun, sau khi mt vài nơi đất đỏ va được lt lên, là máy bay ca chúng nhào ti. T by con đường làm đến đâu, là y như rng hôm sau đó b ném bom.

Nếu k hết mi chiến công và hy sinh, mt mát ca hàng vn con người tng lăn ln trên đường 20 trong nhng tháng năm khc lit y, thì mt c tháng; đây tôi ch k câu chuyn có l cũng liên quan đến điu các cô, các chú đang để tâm.

Nhim v ca thanh niên xung phong ngày y là chiến đấu, sn xut và hc tp. Chiến đấu là đi khai m và bo v nhng con đường vào mt trn, sn xut là tăng gia t túc, còn hc tp là hc thêm văn hoá theo ch th ca Ban Bí thư Trung ương Đoàn. Đại đa s anh em chúng tôi by gi đang hc d cp I, hoc cp II, thm chí nhiu người mù ch. Không ai nghĩ vào đây để được hc hành, vy mà chúng tôi đã được cp sách ti trường.  Ty Giáo dc tnh điu năm mươi giáo viên cp II sung vào các đơn v thanh niên xung phong. Đại đội tôi được đón hai thy giáo, là thy Phúc dy Toán, Lý, Hoá và thy Hùng dy Văn, S, Địa. C hai cũng ch nhnh hơn chúng tôi mt vài tui. Đến đơn v, hai thy bt tay ngay vào vic t chc các lp hc: cũng sách v, bng đen, phn trng nhưng có khi phn phi dùng nhng viên đá màu nht dưới sui, giy bút được phát nhưng thiếu là thường, có cu quanh năm viết bút chì, phòng hc được b trí trong hm song nhiu lúc hc bên chiến hào, dưới tán cây... Có ti my lp, bi trình độ khác nhau, thế nên các thy phi dy liên tc không tun không th.

Phi kiên trì lm, giàu ch tâm lm các thy mi chiu ni đám “hc trò” y, bi cũng ma qu không va. Trong khi có người đi vin vn mang theo bài v để hc, thì có cu ngi vào lp nga ngáy không chu thu, trn vào rng tìm ong, hái măng, thm chí có cu b bút vt đi! Thế là các thy phi d dành, động viên, t tê hơn thit, phi cm ly bàn tay chai sn hướng dn v tng con ch to đùng lên mt giy. Nhiu đêm bên ngn đèn tù mù trong ngách hm, các thy vn thc cùng chúng tôi đánh vt vi tng con toán, vi nhng kiến thc xa l ln đầu chúng tôi được biết. Cũng lm khi tht thơ mng: bên b sui, dưới vng trăng, thy trò cùng nhau ca hát, ngâm thơ. Thy Phúc có ging ngâm cũng nghe được. Tôi còn nh thy hay ngâm bài thơ ca Bác H: Tiếng sui trong như tiếng hát xa... Trăng lng c th bóng lng hoa...

Kết qu sau bao năm hc tht bt ng: nhiu anh, ch được xoá mù, nhiu người tt nghêp cp I, tt nghip cp II; sau này trưởng thành lên, có người là giáo viên, kĩ sư, bác s... V bnh vin trung tâm tnh, ta s gp mt người, đó là n bác s Minh Tâm vn là thanh niên xung phong ngày y. Tôi nhc ti Minh Tâm, là mun nói ti công lao các thy hi đó, và không th b qua mt nhân vt quan trng trong câu chuyn này.

Minh Tâm, mt cô gái nh nhn, trng tro, lúc đi kháng chiến ch mi hc xong lp 6. Đó là mt cô bé sáng d và khéo tay. Lúc các lp hc hình thành, thy Phúc c Tâm ph trách chung, gi nôm na là lp trưởng.

- Eo ôi!... Em chng dám!

- T chi gì na! - Chúng tôi v tay reo to, phn thy thế là phi, phn na đã ma qu mun cp đôi ông thy đẹp trai vi hoa khôi ca c cái đám lm lem mt mày, đầu tóc, áo qun nhum cng đất rng ca chúng tôi - Làm đi! Chúng ông ng h, s cho ngh mi tun mt ngày để lo vic bàn giy.

Nghe thế, Minh Tâm la lên:

- Tri đất! Xin thy c người khác.

Nói vy nhưng ri Minh Tâm vn nhn vai lp trưởng, và cô nàng không h ngh ly mt bui làm nào; còn các thy, nhim v là ging dy song thnh thong vn cm xng ra mt đường, nht là nhng lúc tình hình nguy cp.

Trong hai thy giáo, công bng mà nói thì thy Phúc gii hơn, tn ty hơn, dy đến đâu hiu đến đó, ch nào khó là ging đi ging li. Thy là người yêu ngh, trong điu kin rt khó khăn nhưng luôn tìm cách dy gi là có dng c trc quan. Nhiu gi dy môn hình hc chúng tôi được xem nào hình tam giác, hình thoi, hình chóp nón làm bng que thép; nh thy tng quay vành bánh xe đạp chy đi-na-mô phát đin trong gi Vt lý Thy còn bi giy làm thành qu địa cu tròn như qu bóng có đủ năm châu bn bin cho thy Hùng dy bài Địa lý.

Thy Phúc có mt chiếc bút máy Trường Sơn, vn là phn thưởng ca ngành tng nhng thy cô đạt danh hiu Giáo viên gii nhân kết thúc năm hc trước khi thy khoác ba-lô lên vi đường 20. Loi bút y ngày nay không còn na: bút v nha, bơm mc vào vét-xi bng cao su, ngòi kim loi có lưỡi gà điu chnh cho mc chy đều đều. Bút Trường Sơn bơm mc Cu Long by gi là ca hiếm. Thy Phúc ít dùng cây bút y, giáo án thường son bng ngòi bút lá tre chm mc viên địa phương sn xut; nhưng thy hay đưa bút cho nhng hc viên v lòng tp viết. Thy anh ch nào lóng ngóng cày rách giy vi chiếc bút ca mình là thy rút cây Trường Sơn trao cho. Tôi cũng đôi khi dùng cây bút y trong nhng cuc hp đoàn mình phi làm chân thư ký…

Chiếc bút máy Trường Sơn - ảnh 1
(ảnh nld.com.vn)

Chiến tranh ngày mt tr nên ác lit. Đơn v thương vong nhiu, ch luôn thay đổi khiến vic hc có lúc phi gián đon hàng tun, thm chí c tháng. Trong điu kin y, các thy vn đui theo đơn v, không ri mt ngày, không dy thì xn qun, vác xng ra mt đường trong tâm trng vn đau đáu nghĩ ti ý đồ hoàn thành chương trình cho nhóm lp này, xoá mù cho anh n, ch kia

Minh Tâm vn làm lp trưởng và hình như gia cô nàng và thy Phúc mùa xuân đã đến. Nhiu bui sáng, thy hai mt Minh Tâm long lanh, đôi môi tái nht sau cơn st rét hng lên, còn ông thy kính mến ca chúng tôi thì mái tóc có v được chăm chút hơn, đôi ln thy anh r mt đường ngôi thng tp và ming luôn luôn cười tươi. Mi tình y được đám “hc trò” tinh quái chúng tôi xác minh khi đã my ln rình thy hai anh ch ngi bên b sui vng. Thi by gi yêu đương là chuyn cm k, bi phi tp trung cho nhim v, ai l hôn nhau là b kim đim lin, lôi thôi là cho v hu phương ngay. y vy mà đám kia” vn rt được thông cm, không ai hé răng phê bình phê bát gì hết, k c đại đội trưởng vn được mnh danh là người thép, cũng ch cười xoà cho qua!

Đâu khong đầu năm 68, lp trưởng Minh Tâm, sau khi thi ly bng tt nghip cp II, đã chuyn v Tng kho K.33 đặt trong hang Phong Nha, đúng nơi Hang Tiên bây gi. Trông thy Phúc không được tươi cho lm, chúng tôi gn xa trêu chơi, thì thy cười đỏ mt, cũng có khi ni hng hát Đông Trường Sơn nhớ… Tây Trường Sơn.

Hai thy ln lượt được đứng vào hàng ngũ ca Đảng.

Gian kh, khc lit vô chng! Các thy cũng như chúng tôi: go tháng t hai mt kí, rút dn xung mười sáu, ri mười bn kí. Nước da xanh mét mà mt thì đỏ đòng đọc vì st rét!... Thương các thy quá! Chúng tôi là dân lao động, còn các thy dù sao cũng là trí thc được đào to ra đâu phi để ném thân vào nơi ma thiêng nước độc vi công vic nng n, cái chết k bên. Cm động nht là các thy có chút tiêu chun riêng gm cân đường đỏ, gói bt ngt nho nh mi tháng, nhưng chưa lúc nào dùng riêng. Nói sao ri gói bt ngt vn được th vào ni canh môn thc, gói đường thì dành đó, lúc ai m đau, li được m ra!

độ mưa dm hàng tháng, sên vt như tru, áo qun thi ra, ai ny da d ni nm, l lói, nhiu cô loét hết num vú, háng bn mà duy nht ch có thuc đỏ! Thy Phúc m xo, nhưng vn gng hết sc, căn bnh d dày nhiu lúc tưởng đánh gc anh nhưng anh vn làm vic và reo vui cùng mi người. Thế ri thy lăn ra m, người gy khô nm dán xung sp na. Chúng tôi khiêng thy đi trm xá. Nh ngh ngơi, thuc men, thy li bình phc, li lên lp hoc ra đường vi mi người.

Đại đội trưởng ái ngi cho thy, bèn mi lên hi han, gi ý nếu cn thì cho thy chuyn ra ngoài.

- Cám ơn anh - Thy Phúc tr li - Tôi chưa xong nhim v. Các anh ch còn đây, thì tôi còn đây, bao gi trên điu đi đâu, tôi mi đi.

Không biết có phi do đặt vn đề ca lãnh đạo thanh niên xung phong không, mà sau đó có hơn tháng, thy Phúc bng nhn được quyết định ca Ty Giáo dc gi v cho đi nước ngoài, nghe bo thy được qua Liên Xô hc môn Tâm lý giáo dc trong đoàn cán b, giáo viên được chn la trên toàn min Bc, chun b cho tương lai sau khi nước nhà độc lp.

Thy được ngh ba ngày trước khi v li đồng bng. Minh Tâm biết tin, t Tng kho K.33 lên thăm; tôi còn nh hôm đó Tâm cõng lên mt ba-lô nhng qu hng chín mng đủ anh em mi người mt qu. Đơn v kiếm được mt chú nai tơ b thương. Vui quá! Chúng tôi được mt ba đánh chén tho thích. Hai người công khai tình yêu ca mình. Đó là nhng ngày nng m, mây la bay trên đỉnh Trường Sơn và hoa di vàng rc nhng trin đồi gió thi dt dào. Li thy đôi má Minh Tâm ng hng và mái tóc ri bù ca thy Phúc được chi bng vi đường ngôi thng tp. Đó là nhng ngày hnh phúc nht ca đôi người y khiến có khi chúng tôi cũng như thy ghen vi h. Nhưng mà h xng đáng được ôm p nhau sau rt nhiu âm thm ch đợi và ri đây còn phi xa xăm mi người tn mt phương tri!

Được ngh mà thy Phúc chng ngh. Ngoài nhng lúc cùng người yêu do rng, li sui vào ban sáng hay lúc chiu xung, thy li vn lên lp. Thy lo lng tâm s vi anh em liu ri còn nhng lp hc này na không, khi mình ra đi? Lo là phi. Thy Hùng gian kh, thiếu thn đã đánh ngã, phi nm vin lâu dài vì ba bn căn bnh trong người, trong lúc chương trình hc hành đang l d: ba anh din xoá mù đang tp viết, c thc mc ti làm sao li sinh ra ch K, ch C, ch Q mà li không ch là mt ch cho d; mt lp bn anh ch đang chương trình cp I; ba anh cp II Bui chiu cui cùng ca thy Phúc trên Trường Sơn cũng như mi chiu khác. Thy thy cp cp bước vô lp, có ý kiến nói:

- Thy ngh thôi. Mai thy lên đường ri!

Thy Phúc xoa tay cười:

- Tht tiếc không còn được làm vic đây na. Tôi mun có bui dy k nim cùng các anh, bi ri đây tôi s đi xa, ngày v, lúc đó hn nước nhà đã độc lp thng nht, còn đâu nhng bui hc như thế này!... Nào, ta d v ra. Bài tp làm c ri ch? Din tích hình ch nht tính sao: mt tha rung hình ch nht, chiu rng 17 mét, chiu dài 25 mét, hi din tích bao nhiêu mét vuông?

My thy trò li chm đầu bên con tính, trong lúc dưới lán, Minh Tâm đang trn trc trên sp giường: ch còn đêm nay na, mai anh xa ri!... Anh nhát thế? Em đã ch động cm tay đặt lên ngc mình, mà anh còn c run run! Em mun anh phi là mt chàng trai mnh m trong tình yêu kia! Nhìn bc nh nh xíu ca Phúc treo đầu vách, Minh Tâm tâm s tiếp: Anh Phúc ơi! Em yêu anh!... Xa nhau trăm núi ngàn sông... nhưng không cách lòng! Chiến tranh chc cũng sp kết thúc ri. Đợi anh v! Em đợi anh v!...

Chính vào gi khc y nhng qu bom đen trùi trũi bt đầu rơi vào khu lán đơn v! Trên tri bn chiếc F.4H đang thi nhau b nhào. Khp nơi rn vang tiếng n và khói bi bc cao. Nhng căn nhà lp xp mái lá, ct g thô sơ bc cháy trong tiếng kêu thương! Lúc chúng tôi ngoài hin trường chy v, thì c mt quang cnh tang tóc bày ra: nơi nơi người chết, người b thương vùi trong cây ci ngn ngang, đất đai ph kín! Đại đội trưởng va đi hp v chết ngay ca hm, vai còn khoác xà-ct, bếp ch nuôi vung vãi cơm cháo, rau dưa trn máu!...

Minh Tâm rách tươm qun áo, đầu tóc x tung gào khóc bên xác người yêu. Thy Phúc b mnh bom chém vào ngc, bt máu c tc tưởi trào ra c lúc tim không còn đập na! Bên cnh thy, hai hc viên cũng đã chết, tay còn cun v vi bài toán tính din tích tha rung hình ch nht mãi mãi dng li na chng!

Chúng tôi hi h khâm lim ri chôn ct nhng đồng đội hy sinh ngay trong đêm để sáng hôm sau kp di di nơi !

*

*           *

Chng hiu do đâu mà ngót hai mươi năm sau ngày toàn thng, người ta mi nghĩ ti vic ct bc hài ct ca tám chiến sĩ đại đội N.65 thanh niên xung phong hy sinh t cui năm 1968 dưới chân đèo Đá Đứng v nghĩa trang. Tôi đợi ch cái ngày y cho ti tui tóc na phn nhum bc. Thế cho nên khi nghe tin có đoàn đi bc m, dù không ai gi, tôi vn b thuyn b lái bám theo. Té ra chng riêng chi tôi, trong đoàn người tr li đường 20 hôm đó có nhiu người vn là đồng đội cũ.

Đường đi rm rì cây lá, càng vào sâu càng bi hi xúc động. Đây đó còn du vết mt bếp la, mt đầu dc tng khi ngi ngh hoc mt đon sui chúng tôi tng mò nht nhng viên cui màu đem v làm phn viết... Mt na ngày lun rng băng sui, cui cùng nhng ngôi m chìm trong mưa gió nng sương by nhiêu năm đã hin ra. Cht nhiên chúng tôi thy như mình có li vi người nm đó. Chúng tôi vòng quanh mt lượt, đếm đủ tám ngôi m tng được chôn ct trong đêm dưới tng pháo sáng năm xưa. Này là anh đại đội trưởng, con người gang thép nhưng rt tâm lý, này là cu Nâm chuyên nói cà lăm, ra mt đường làm vic thường đeo bi đông nước ung trên c; này là cô gái nuôi quân mm mm tng phi cúi đầu ngi nghe kim đim thâu đêm vì b bt qu tang ăn nm vi mt anh lính lái xe; này là chú To, nh nht đơn v, mười by tui, va mi b sung... Còn đây! Thy Phúc nm đây! Ngôi m c tranh mc dày, vch mãi mi l ra tm bia bng đá xanh đẽo vc thô sơ khc vi my ch Thy giáo Nguyn Hng Phúc mưa gió dãi du!

Bác s Minh Tâm đỏ hoe đôi mt, qu xung bên m phn người yêu năm nào:

- Anh Phúc ơi!... Có ng đâu ngày gp nhau là ngày vĩnh bit!... Ai ng anh ngã xung lúc tương lai đang ch phía trước! Bao nhiêu năm qua... có đêm nào... em không nghĩ đến anh!... Ôi anh Phúc ơi!... Anh có hay em đã xin phép anh... đặt tên anh cho đứa con đầu lòng ca v chng em!...

Khói hương li dn trên my ngôi m. Gió thi tng đám tàn li ti trng xp vương lên tóc mi người. Chúng tôi bt tay vào vic. Tng b hài ct được cn thn nht nhnh cùng di vt: chiếc bt la, cái kp xâu xép, chiếc cp tóc ba lá

Trên ngc thy Phúc có mt vt màu đen, dài non gang tay vùi trong mt lp màng mng như khói ph. Tm màng mn ra ngay khi ta chm tay vào, và l thiên chiếc bút máy Trường Sơn vn ch nhân thường găm trên túi ngc! Nht chiếc bút lên, vn nh đầu np ra: ngòi vn sáng. Chúng tôi trao nhau chiếc bút ngày xưa ai cũng biết vn màu hng nay đã nâu sm li như th đã già đi cùng nhp tháng ngày!

Bác s Minh Tâm là người cui cùng cm trong tay chiếc bút. Ch c nén dòng l chc trào nơi khoé mt, mân mê báu vt trong trng thái bâng khuâng nh v bao k nim ngt ngào: Anh... lá thư tình đầu tiên... anh viết cho em... t chiếc bút này!

*

*           *

Bác ch thuyn ngng li, im lng đưa mt nhìn xa xăm trong tư thế ngi thin vi hai chân xếp bng trên sp thuyn. Chúng tôi cũng lây cái tâm trng hi c ca ông. Thế ri mt cu ct tiếng hi:

- Sau ri sao ? Là cháu mun hi v chiếc bút máy Trường Sơn y.

- À - Bác ch thuyn như sc tnh - Sau khi đưa thy Phúc v nghĩa trang, chúng tôi đã đem đặt chiếc bút lên bàn th ca thy, bên cnh bc di nh - Bác ch thuyn nhìn khp lượt chúng tôi, nói tiếp - Có câu chuyn này hay lm: Mt thi gian sau, nghe đồn rng cây bút vn còn mc, nghĩa là vn viết được, bng mc Cu Long hn hoi!

Chúng tôi tr mt đặt câu hi vào bác, còn bác li nheo mt cười:

- Tôi vì bn vic, li xa nên ch nghe thế; cũng định làm mt chuyến v quê thy thp hương cho thy ko my năm ri!

- Nhưng bác có tin chiếc bút máy còn mc không?

Bác lái gt đầu:

- Tin ch. Tôi cho đó là s tht, còn ai tin thì tin, không tin thì thôi...

Truyn ngn của Hoàng Thái Sơn

 

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác