Văn học tuổi mới lớn có thể “chung chiếu” văn học thiếu nhi?

(Toquoc)- Văn học tuổi mới lớn dù xuất hiện đã lâu nhưng gần đây mới được nhắc đến nhiều. Qua cái nhìn của giới chuyên môn cũng như giới văn học nghệ thuật còn nảy sinh nhiều quan điểm trái ngược nhau.

Văn học tuổi mới lớn có thể “chung chiếu” văn học thiếu nhi? - ảnh 1Trong một bài trả lời phỏng vấn, nhà văn Lê Phương Liên và nhà văn Nguyễn Thị Châu Giang bày tỏ mong muốn Hội Nhà văn Việt Nam quan tâm đến mảng văn học dành cho tuổi mới lớn. Thế nhưng nhà văn Lê Phương Liên cho rằng: sẽ là hợp lý nếu coi văn học tuổi mới lớn là văn học thiếu nhi. Còn nhà văn Nguyễn Thị Châu Giang lại tán đồng việc để văn học tuổi mới lớn cho Ban nhà văn trẻ phụ trách.

Trước tiên cần xác định lứa tuổi của văn học tuổi mới lớn hướng tới để xếp nó vào văn học nào. Một số ý kiến cho rằng, bắt đầu từ 11-17 tuổi, ý kiến khác lại thu hẹp hơn từ 13-17 tuổi với lý do từ 18 tuổi là đã thành niên và mỗi người phải chịu trách nhiệm bản thân trước cộng đồng và xã hội. Một số tác phẩm nghệ thuật như phim ảnh, văn học… cũng có những khuyến cáo rõ ràng khi cấm người dưới 18 tuổi hoặc chỉ dành cho người trên 18 tuổi. Nhà văn Lê Phương Liên đưa ra quan điểm về lứa tuổi từ 13-19 tuổi, tức là cao hơn 2 tuổi so với ý kiến của số đông. Trao đổi lại vấn đề này, nhà văn cho biết, đúng là chúng ta quy định tuổi thành niên 18, nhưng mọi thứ về tâm sinh lý vẫn chưa ổn định thực sự. Việc cho rằng, tuổi mới lớn từ 13-19 không phải là sự kéo dài của tuổi mới lớn. Còn tuỳ thuộc vào môi trường sống của lứa tuổi này, giữa nông thôn, thành thị, các vùng miền phát triển và kém phát triển cũng khác nhau. Giới hạn là 19 tuổi nhưng chúng ta không nên hiểu đó là một giới hạn “cứng”, nó cũng chỉ mang tính tương đối. Do đó, việc giới hạn tuổi bắt đầu từ 11, 13 cho đến 17 hay 19 là sự co giãn cần thiết để phù hợp với thực tế của mỗi cá nhân và môi trường sống. Chúng ta nên hiểu khung tuổi đó chỉ là một cách nói mang tính tương đối.

Từ ý kiến của nhà văn Nguyễn Thị Châu Giang, nhà văn Võ Thị Xuân Hà - trưởng ban Nhà văn trẻ cho biết; so với nhiệm kỳ trước mang tính phong trào thì nhiệm kỳ này Ban Nhà văn trẻ là ban chức năng, đi sâu vào chuyên môn, hướng tới đối tượng trẻ, là lực lượng kế cận sẽ được kết nạp trở thành Hội viên Hội Nhà văn. Ban nhà văn trẻ quan tâm đến văn học tuổi mới lớn, nhưng phụ thuộc vào độ tuổi. Nghĩa là trong tầm tuổi từ 17 đến dưới 35 mà không phụ thuộc vào đề tài, thể loại họ viết gì. Ví dụ như trường hợp cây bút trẻ Phạm Nguyễn Ca Dao - đại biểu trẻ nhất của Hội nghị viết văn trẻ toàn quốc lần thứ 8 đang ở độ tuổi 17 được tham dự một diễn đàn lớn của văn học trẻ. Các cây bút trẻ khác từng viết cho dòng văn học tuổi mới lớn như Phương Trinh, Đoàn Minh Hợp, Nguyễn Thị Yến Linh, La Thị Ánh Hường… cũng có mặt trong Hội nghị vừa qua. Tất nhiên, việc họ có tiếp tục sáng tác cho tuổi mới lớn nữa hay không hoàn toàn tuỳ thuộc vào bản thân các cây bút trẻ, không có sự rằng buộc nào. “Văn học tuổi mới lớn không phải là đối tượng Ban nhà văn trẻ phải quan tâm mà chỉ là nên quan tâm”.

Vậy thì việc để văn học tuổi mới lớn “chung chiếu” với văn học thiếu nhi có hợp lý không? Trước nay, nói đến cụm từ “văn học thiếu nhi” là độc giả nghĩ ngay đến xứ sở thần tiên, sự hồn nhiên, ngộ nghĩnh… của cuộc sống xung quanh. Trong khi văn học dành cho tuổi mới lớn ở một tầm mức cao hơn, phức tạp hơn đúng như tên gọi của nó. Trẻ em dưới mười tuổi khó mà thích đọc văn học tuổi mới lớn. Ngược lại, tuổi mới lớn không còn say mê thế giới cổ tích. Theo nhà văn Lê Phương Liên, lý do coi văn học tuổi mới lớn là văn học thiếu nhi vì: “văn học dành cho tuổi mới lớn chúng ta dễ dàng thấy rõ có một vấn đề nhạy cảm nhất là vấn đề tình dục. Đối với lứa tuổi này chất “thơ ngây” còn rất đậm, do đó khi viết về tình dục cho các em cần những nhà văn có tài và tâm huyết, biết thể hiện tinh tế và sâu sắc những cảm xúc đẹp đẽ và thiêng liêng về tình yêu thơ ngây”. Ở lứa tuổi thiếu nhi, phải đến một độ tuổi nhất định nào đó vấn đề giới tính mới bắt đầu được quan tâm. Nên dù văn học tuổi mới lớn có thuộc văn học thiếu nhi hay văn học trẻ (do Ban nhà văn trẻ) thì nó luôn luôn được xác định sự khác biệt bởi tên gọi là văn học dành cho tuổi mới lớn.

Nếu xác định mang tính đề tài thì Văn học tuổi mới lớn thuộc Ban văn học đề tài do nhà văn Đào Thắng - Uỷ viên Ban chấp hành khóa 8 làm trưởng ban. Chúng tôi rất muốn liên lạc với nhà văn để nhận câu trả lời mà phía nhà văn Lê Phương Liên trao đổi về sự chưa hợp lý khi thu hẹp Ban văn học thiếu nhi, đồng thời muốn lắng nghe ý kiến, quan điểm của ông về văn học tuổi mới lớn. Tuy nhiên, việc liên lạc với nhà văn Đào Thắng thật khó và chúng tôi chưa có câu trả lời.

Việc Ban văn học thiếu nhi có được đứng độc lập như trước đây hay vẫn bị thu hẹp như hiện nay có lẽ không phải là mấu chốt để giải quyết vấn đề. Bởi ngay cả trước đây khi Ban văn học thiếu nhi đứng độc lập thì hoạt động của nó cũng chưa thực sự mạnh, đến độ có thể làm thay đổi được văn học thiếu nhi, tạo được phong trào viết cho thiếu nhi, để tăng đáng kể số lượng và chất lượng tác phẩm dành cho thiếu nhi. Dù khi đó trong vai trò một Ban văn học thiếu nhi đã có những hoạt động, như mở trại sáng tác, hàng năm có đề xuất giải thưởng thường niên lên Hội Nhà văn. Và văn học tuổi mới lớn có thể nằm trong văn học thiếu nhi hay thuộc Ban nhà văn trẻ cũng không quan trọng, nếu như không có sự quan tâm đúng mức và đúng lúc. Cái cần nhất hiện nay chính là phải có những đề xuất cụ thể, thiết thực để dòng văn học này phát triển, đóng góp nhiều tác phẩm giá trị, đáp ứng nhu cầu của độc giả.

Hiện nay, ngoài một vài tên tuổi nhà văn viết cho dòng sách văn học tuổi mới lớn không những được độc giả đón nhận mà còn có số lượng sách đáng kể, còn lại đa phần các cây bút trẻ chưa thực sự chuyên tâm xác định sẽ theo đuổi lâu dài. Họ thường viết về chính bản thân mình hoặc bạn bè cùng trang lứa. Hoặc có thể văn học tuổi mới lớn chỉ là đam mê nhất thời, sự thôi thúc nhất thời, khi hết vốn sẽ tự dừng lại. Thế nên, không lạ khi bắt gặp nhiều cái tên còn khá mới và thường chỉ có 1,2 đầu sách trong dòng sách văn học tuổi mới lớn. Việc các cây bút trẻ chưa theo đuổi và đầu tư vào văn học tuổi mới lớn có nhiều lý do, nhưng không loại trừ cả nguyên nhân chúng ta coi đó là mảng văn học khó thành danh, chưa được coi trọng và đánh giá đúng.

Nhà văn Võ Thị Xuân Hà có nói: Quan tâm đến văn học dành cho tuổi mới lớn là việc của toàn xã hội, không riêng gì Hội Nhà văn. Thực tế cũng cho thấy, trong gần 10 năm qua, dù mới chỉ có một cuộc Hội thảo của Hội Nhà văn dành cho mảng văn học này nhưng hai nhà xuất bản vẫn tổ chức bản thảo, nuôi dưỡng những cây bút trẻ. Động thái tích cực này nếu được quan tâm hơn từ nhiều phía sẽ mang lại hiệu quả cao hơn.

Hà Anh

Bài liên quan:

>>> Văn học dành cho tuổi mới lớn tồn tại khá lặng lẽ

>>> Văn học thiếu nhi và những cuộc tìm kiếm

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác