Văn học trẻ TP. Hồ Chí Minh có gì mới?

(Toquoc)- Từ sau vụ scandal nhà thơ Ly Hoàng Ly từ chối nhận tặng thưởng văn học năm 2006 và “vụ án chệch lề phải” của nhóm Ngựa Trời đến nay, đời sống văn học trẻ TP. Hồ Chí Minh cứ diễn ra một cách nhẹ nhàng, không quá ồn ào, náo động, cơn sóng ngầm ấy vẫn âm ỉ chảy. Và dường như, đây chính là lúc mạch ngầm ấy lớn mạnh và “lộ diện” dần những khuôn mặt mới.

Những điểm nhấn lạc quan

Trước tiên phải kể đến Đỗ Trí Vương với tập thơ Thức ăn của ngày hôm nay được lọt vào vòng chung khảo thơ Bách Việt (đầu năm 2009). Cuộc thi thơ Bách Việt lần thứ nhất đã đánh giá rất cao sáng tác của một cây thơ mới và rất trẻ (sinh năm 1990). Giọng điệu lạ, phá cách, vừa hồn nhiên, vừa gây “sốc”, Vương khiến cho nhiều người ngỡ ngàng. Bởi nó đầy cảm xúc và sự cái nhìn thấu thị. Nhà thơ Giáng Vân (Trưởng ban thẩm định giải Bách Việt) còn liên tưởng Vương với Chế Lan Viên khi cùng bộc lộ năng khiếu thơ từ tuổi 16.

Văn học trẻ TP. Hồ Chí Minh có gì mới? - ảnh 1
Họp mặt giới thiệu sách của nhà văn trẻ Thiên Ngân

















Giọng thơ trẻ của người Sài Gòn càng ngày càng thêm đa thanh đa sắc. Bên cạnh những gương mặt quen thuộc như Lê Thiếu Nhơn, Ngô Thị Hạnh, Bùi Thanh Tuấn, Đinh Thu Hiền, Nguyễn Pong Việt, Phan Trung Thành, Thục Linh, Tú Trinh, Song Phạm, Nguyệt Phạm, Nguyễn Hữu Hồng Minh, Trần Lê Sơn Ý, Trương Gia Hòa… còn có thêm một “sơn tử” Lê Văn Tiến (gốc Đà Lạt) với những câu thơ đẹp, đầy nhịp điệu, hình ảnh lạ, tựa như một bài hát; một “đứa con miền Trung” Ngô Liêm Khoan (gốc Bình Định) đầy sự hoài vọng, thổn thức với Trở mình trong máng xối (NXB Hội Nhà văn 2007); một “gã du ca” Đồng Chuông Tử với tập thơ Mùi thơm của sự im lặng - một trong 5 tác phẩm lọt vào vòng chung khảo Giải thưởng thơ Bách Việt 2009, sẽ xuất bản vào tháng 6 này…

Tam tấu thơ nữ thành phố Hồ Chí Minh (Song Phạm - Nguyệt Phạm - Trần Lê Sơn Ý) có thể sẽ thành ngũ tấu với sự bổ sung của Lê Thùy Vân (tập thơ Con lật đật dở hơi, NXB Thanh niên 2008) và Đoàn Quỳnh Như (tập thơ Vọng, NXB Hội Nhà văn 2009).

Văn học trẻ TP. Hồ Chí Minh có gì mới? - ảnh 2
Michelia - Tuệ Nguyên
Một vài cây thơ Chăm mới nổi như Michelia - Tuệ Nguyên, Bỉm - Nguyễn Duy Biểu, Chế Mỹ Lan, Trà Vigia,
Simhapura, Isvan, Kalưu… có một lòng đam mê thơ ca và sức sáng tác mạnh mẽ.

Thanh điệu chung của thơ trẻ thành phố Hồ Chí Minh hiện nay chính là sự sáng tạo, đổi mới về tư duy và ngôn ngữ thơ nhằm hòa nhịp với hơi thở cuộc sống hiện đại. Tuy vậy, vẫn giữ được những nét đẹp truyền thống của nhịp điệu và nhạc tính. Nhà thơ Lê Thiếu Nhơn đã gọi dòng thơ này là “dòng thơ tân cổ điển”. Một sự phá cách đáng trân trọng!

Về phía các nhà văn, ngay đầu năm đàn anh Nguyễn Ngọc Thuần đã “chào hàng” độc giả bằng cuốn Chuyện tào lao (NXB Trẻ 1/2009). Tác phẩm là một sự tưởng tượng về những “nguy cơ tiềm năng” trong đời sống tinh thần và cảm xúc của con người. Anh cho thấy một bước biến chuyển mới trong nghệ thuật viết lách của mình.

Rồi đến đàn chị Phan Việt với Nước Mỹ, Nước Mỹ (NXB Trẻ 1/2009). Tuy lột tả một cách chân thực cuộc sống của những người nhập cư hoặc đang sinh sống, làm việc tại Mỹ và về lối sống Mỹ, nhưng dường như nó thiên về một cuốn bút ký hơn là một tuyển tập truyện ngắn. Hầu hết các truyện ngắn trong tuyển tập này đều được cô nàng “du học sinh” Phan Việt viết trong vòng 1 tháng sau khi cô hoàn thành tiểu thuyết Tiếng Người (2008).

“Vết xước” Trần Nhã Thụy (Sự trở lại của vết xước, NXB Văn nghệ TP.HCM 2007) đã có thêm Chàng trẻ măng ở phố treo đầu (NXB Hội Nhà văn, 2008), một tập truyện ngắn dễ thương và có nhiều cách tân mới lạ.

Sau thành công của truyện dài Oxford thương yêu, tập truyện ngắn Cáo già, gái già và tiểu thuyết diễm tình, Dương Thụy giới thiệu văn mình dưới một thể loại mới bằng cuốn du ký châu Âu Venise và những cuộc tình Gondola (NXB Trẻ 3/2009).

Phan Hồn Nhiên cũng vừa mới trình làng tập truyện ngắn Cánh trái (NXB Văn nghệ) cùng lúc với tập truyện Vết thương thành thị (NXB Trẻ) của Đỗ Tiến Thụy.

Từ chuyện của chính mình với Bài học đầu tiên, giải nhất cuộc thi Văn học tuổi 20 lần III (2005) - cây viết trẻ Trần Thị Hồng Hạnh đã nhảy đến Chuyện của nhóc Bill (NXB Kim Đồng 2008), một câu chuyện ngụ ngôn viết tặng con trai đầu lòng; rồi đến chuyện của Quái vật (Công ty sách Bách Việt và NXB Văn học 4/2009), một câu chuyện hư cấu, ma mị, lạ lùng. Chị cho thấy một sự nỗ lực sáng tạo và luôn tự làm mới mình.

Văn học trẻ TP. Hồ Chí Minh có gì mới? - ảnh 3
Lê Thùy Vân
Không chịu kém cạnh các cây bút đi trước, hai cô em Nguyễn Thiên Ngân (1988) và Lê Thùy Vân (1983) đã đồng thời cho ra mắt tác phẩm của mình tại Tuần lễ sách Thanh niên (20-29/03/2009): Đường còn dài, còn dài - cuốn truyện dài đầu tay của Ngân và Nàng và tổ cúc cu - tập truyện ngắn đầu tay của Vân. Đó đều là sự thể nghiệm mới mẻ của hai cây bút này, vì trước đây Ngân toàn viết truyện ngắn (4 tập) còn Vân toàn làm thơ (2 tập). Nét chung của hai giọng văn nữ này là sự tươi tắn, trẻ trung và đầy lãng mạn.

 

Luôn hướng về phía trước

Như đã thấy, tuy không có những giải thưởng văn học lớn và những tác phẩm “nức tiếng” nhưng dòng chảy văn học trẻ thành phố Hồ Chí Minh vẫn cứ miệt mài chảy, hòa mình vào nhịp điệu của đô thị hiện đại và đời sống văn học nước nhà. Với khá nhiều các tác phẩm văn học được xuất bản và hút khách (như Venise và những cuộc tình gondola sau 1 tháng phát hành đã trở thành top 10 cuốn sách best-seller và đang được tái bản - nguồn: Vinabook.com).

Những cái tên như Trần Nhã Thụy, Nguyễn Danh Lam, Nguyễn Thu Phương, Phan Hồn Nhiên, Nguyễn Ngọc Thuần, Nguyễn Vĩnh Nguyên, Vũ Đình Giang… vẫn luôn thu hút về mình một lượng độc giả đông đảo. Họ vừa phải lo chuyện “cơm áo gạo tiền”, lại vừa lao động nghệ thuật một cách nghiêm túc, sáng tạo. Một số người đang “chạy nước rút” để hoàn thành bản thảo nhằm ra mắt độc giả ngay trong năm nay.

Đặc biệt, nhà văn Trần Thị Hồng Hạnh đã vinh dự đại diện dòng văn học trẻ cũng như cách viết, quan niệm sống và suy nghĩ của người trẻ trong xã hội Việt Nam đương đại tham gia một khóa học viết văn ngắn hạn (từ 21/4 - 1/7/2009) do trung tâm William Joiner - Đại học Massachussetts Boston (UMASS BOSTON) tổ chức và nhận được sự tài trợ của Bộ Ngoại giao Mỹ.

Tiếng nói của nền văn học trẻ thành phố Hồ Chí Minh ũng sẽ góp mặt vào “Tuyển tập những tác phẩm tiêu biểu nhất của văn học trẻ Việt Nam” sẽ được xuất bản tại Mỹ trong nay mai. Trong số 20 tác giả được giới thiệu đó sẽ có mặt Nguyễn Ngọc Tư, Nguyễn Danh Lam, Nguyễn Vĩnh Nguyên…

Nếu như văn học trẻ miền Bắc có “cầu nối” phongdiep.net thì thành phố Hồ Chí Minh và miền Nam cũng có “sàn văn chương” lethieunhon.com. Có thể nói, mọi biến động trong nền văn học Việt Nam đều được cập nhật, nhận định và bình luận tại đây. Bên cạnh đó là các trang người yêu thơ (www.nguoiyeutho.com.vn), văn chương Việt (www.vanchuongviet.org), Văn nghệ Đồng bằng sông Cửu Long (www.vannghesongcuulong.org.vn)...

Tủ sách Tuổi Trẻ của báo Tuổi Trẻ cũng đang có những kế hoạch để phát hiện, hỗ trợ và giới thiệu những cây bút trẻ đến với công chúng. Vừa mới đây, cuộc thi viết Văn học tuổi 20 lần 4 và cuộc thi thơ Bút mới lần 8 được phát động hi vọng sẽ thu về những thành quả đáng trân trọng cùng những tài năng văn chương mới.

Văn học trẻ TP. Hồ Chí Minh có gì mới? - ảnh 4
Cây bút trẻ Trần Thị Hồng Hạnh





















Để kết thúc, xin trích đăng ý kiến của nhà văn Trần Thị Hồng Hạnh, cây bút trẻ tiêu biểu cho văn học thành phố Hồ Chí Minh hiện đang cặm cụi trau dồi và học hỏi kinh nghiệm viết lách ở bên kia đại dương:

“Nếu tạm định nghĩa văn học trẻ là các tác phẩm do những người viết trẻ sáng tác, tôi nghĩ rằng văn học trẻ thành phố Hồ Chí Minh thời gian qua đã đóng góp khá nhiều vào diện mạo chung của văn học vùng đất này. Nếu nhìn lại trong năm 2008 đến nửa đầu 2009, đa số các tác phẩm được xuất bản - tái bản đều là của những người trẻ ấy chứ. Một Dương Thụy với các đầu sách bán chạy, hấp dẫn bạn đọc trẻ. Một Trần Nhã Thụy sắc sảo và tìm kiếm những điều mới mẻ. Một Nguyễn Ngọc Thuần quyết liệt đoạn tuyệt với văn phong ‘hoàng tử bé mơ mộng’ để hài hước, châm biếm đến dữ dội với các truyện ngắn, truyện dài mới. Có cả cây bút mới mà cũ là Nguyễn Thiên Ngân với truyện dài đầu tay đọc rất thích… Đó là về văn, còn về thơ, như Nguyễn Phong Việt với nhiều bài thơ hay, giản dị và cảm động được giới trẻ blogger chuyền link cho nhau, một Song Phạm luôn nỗ lực tìm tòi và hướng tới sự đa sắc trong nội dung và sự phong phú trong thi pháp… Còn nhiều những người viết trẻ khác: Lý Đợi, Trần Hoàng Nhân… Tôi luôn tin rằng những người viết trẻ đã và đang đóng góp xứng đáng vào sự phát triển của văn học Việt Nam nói chung và văn học thành phố Hồ Chí Minh nói riêng” - nhà văn Trần Thị Hồng Hạnh.

Bài và ảnh: Sỹ Hoàng

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác