Văn học trẻ Tây Nguyên

Tạ Văn Sĩ

(Toquoc)- Khái niệm “Văn học trẻ” được dùng một cách phổ biến chừng mươi năm trở lại đây- khoảng những năm cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI. Có lẽ từ sau Đại hội toàn quốc những người viết văn Trẻ lần thứ 5 (1998) và lần thứ 6 (2001).

Văn học trẻ Tây Nguyên  - ảnh 1Trước thi đim y người ta gi nhng người tr tui viết văn làm thơ vi mt bút pháp mi, vi cách đặt vn đề mnh dn, mi m (như Phùng Gia Lc, Trn Huy Quang, Nguyn Khc Trường, Bo Ninh, Dương Hướng, Nguyn Quang Thiu… Và tiếp theo là lp tr hơn mt tí vi nhng Phan Triu Hi, Phan Th Vàng Anh, Phan Hn Nhiên v.v…) là văn hc thi k đổi mi, ch chưa thnh hành cm t “Văn hc tr. Ch đến khi mt lot các cây bút sinh vào nhng năm 70, và đặc bit là nhng năm 80 (mà ngày nay ta quen nghe gi là thế h 8X, thế h a còng) ca thế k XX xut hin rm r vi đủ dng phong cách, trường phái thì cm t “Văn hc tr  được nói đến thường xuyên.

Đến nay trong công lun cũng chưa được thng nht lm v khái nim “tr. Có người quan nim “tr là nhng người mi bt đầu viết, có người cho rng “tr phong cách viết mi vi thi pháp mi… Nhưng đa s thiên v “tr là tr tui đời. Và, nếu ly theo tiêu chí chn Đại biu tham d Đại hi nhng người viết văn Tr toàn quc ln th 7 va qua ca Hi Nhà văn Vit Nam, nghĩa là t khong 40 tui tr xung, thì khu vc Tây Nguyên hin nay cũng có nhng cây bút tr đang gây được s chú ý và k vng trong đông đảo bn đọc. Có th đim qua mt s gương mt mà s lượng và cht lượng tác phm đã được định hình là mt tác gi đĩnh đạc trước mt công chúng theo tng tnh như sau.

Ở Đắk Lk có mt lc lượng viết tr “hùng hu” hơn c đối vi khu vc.

Mt Nguyên Hương tài năng vn lng l, bn bĩ, đều đặn cho ra đời nhng trang sách văn xuôi đầy trăn tr, đẹp bun như nhng khúc đon thi. Nguyên Hương đã đot nhiu gii thưởng quan trng và là tác gi ca khong trên 10 đầu sách đều được bn đọc yêu thích đón nhn. Mt Lê Vĩnh Tài vm v tài thơ, mà nói theo kiu nhà thơ Văn Công Hùng trong mt bài viết chân dung v Lê Vĩnh Tài, là có mt ni lc mnh m, luôn phát tiết trong nhng cơn điên thơ”, “lên đồng thơ! Lê Vĩnh Tài viết nhiu và đều, đã in 6 tp thơ đầy đặn. Mt Khôi Nguyên sc so, rm rp xù xì như đại ngàn Tây Nguyên vi chng bn tho dày cp ca hàng trăm truyn ngn và tác phm dài hơi 4 tp, mc dù mi “khiêm tn” in được mi mt đầu sách. Mt Niê Thanh Mai dân tc Ê-đê vi 2 tp truyn, tung ty mà sc so, đang thi k sung mãn, ha hn mt mùa bi thu truyn ngắựn truyn dài. Mt Đinh Th Như Thúy, tác gi ca 2 tp thơ chng chc, trm lng trong thi cm và sâu sc tư duy, là nim tin yêu và hy vng ca thi đàn. Mt H’trem Knul người dân tc Ê-đê còn rt tr, xut hin như mt… “hin tượng” ! Mc dù thơ ca H’trem Knul mi lúc ban đầu, hãy còn… “hn nhiên ch nghĩa”(!)  nhưng ha hn s là mt b sung tương lai cho đội ngũ viết n, trđặc bit là dân tc thiu s vn dĩ rt ít người có kh năng tham gia công vic sáng tác văn hc Tây nguyên.

Ở Gia Lai cũng có nhiu tín hiu đáng mng.

Mt Hoàng Thanh Hương dân tc Mường xc xáo, t tin, luôn có ý thc hc hi, trăn tr phn đấu vượt qua chính mình trên c hai lĩnh vc thơ và văn xuôi, mc du mi ch in được 1 tp thơ khiêm tn. Mt Ngô Th Thanh Vân qua tp thơ đầu tay rt nh nh lng thm nhưng bút lc, tim năng đang biu hin s di dào cm xúc và ý tưởng sáng to. Mt Nguyn Qung Hà có nhiu cách tân, đổi mi trong bút pháp, trong lp ý lp ngôn được biu th tp thơ đầu tay va được xut bn. Mt Trương L Hng, mt Vũ Thu Huế còn nhiu tìm tòi trăn tr để khng định mình ca mt ngòi bút tr

Ở Kon Tum so vi hai tnh bn trong cùng khu vc thì lc lượng viết tr có phn… “khiêm tn” hơn.

Đây là mt “vn nn”  đáng quan tâm cho phong trào sáng tác văn hc ca địa phương. Các cây bút tr đây va thiếu li va yếu. Có th k mt Hoàng Vit mc dù viết không nhiu nhưng đang to được nim tin cho người đọc vi nhng sáng tác ngày càng đều đặn hơn và khi sc hơn vi tp thơ đầu sp xut bn. Mt Đặng Minh Sáng va xut hin đã đot ngay my gii thưởng địa phương và nhng cuc thi truyn ngn ca các tp chí danh giá chuyên ngành văn hc trung uong. Đây là nim k vng ca văn xuôi trong khu vc và c nước. Mt Đinh Su Giang người dân tc Mơ-nâm đang dn dà chc tay trong bút pháp và phong cách ca ngh thut văn xuôi, đang c gng vượt qua tr ngi ngôn ng khi tham gia viết văn bng tiếng ph thông, là nim k vng cho hàng ngũ các cây bút người dân tc thiu s vn rt hiếm hoi khu vc này. Mt Phm Doãn Th Mãi, mt Lê Th Hi còn tiếp tc có nhiu tìm tòi hc hi để vươn lên…

Lượt đim qua mt s cây bút tr khu vc Tây Nguyên như trên, điu d nhn thy nht rng đây là mt tín hiu vui. Không vui sao được khi ta th chia bình quân, mi tnh s có 4 người. Ly đó nhân vi 64 tnh thành (chưa k các thành ph ln còn tp trung vi s lượng đông đảo hơn gp rt nhiu ln) thì lc lượng sáng tác tr trong c nước là qu tht hùng hu. Các cây bút tr Tây Nguyên chúng ta hoà chung vi khí thế y chc chn s đưa nn văn hc Vit Nam đến mt thi đại mi, mt din mo mi. Chđiu đáng nói đây là hu như mt na s tên tui va nhc đến trên kia đã là nhng người nm độ tui 40 c ri. S còn li đa phn đang hàng 30. Trong độ tui 20 là chí ít! Lp 20 đã ít, liu lp kế tiếp theo s thế nào đây?

Vi điu kin địa lý đặc bit ca Tây Nguyên, c xã hi nói chung, anh ch em viết tr nói riêng, còn gp nhiu khó khăn, thua thit trong cuc sng và c trong sáng tác. Điu kin để tiếp cn, giao lưu hc hi đã ít mà nhng kênh thông tin thi s văn hc trong nước cũng như trên thế gii cũng ít tác động mnh đến nơi đây để to nên nhng âm ba, dư chn đủ độ để có th làm tác động, bt phá không khí sáng tác khu bit trong vùng. T đó d to cho anh ch em có tâm lý viết theo dng tu hng ngu nhiên, thiếu cht la tâm huyết và tính chuyên nghip.

Phi chăng đã đến lúc các Câu lc b sáng tác Tr, các hi Văn hc Ngh thut địa phương và nht là các Hi ngh Đại biu nhng người viết văn Tr toàn quc ca Hi Nhà văn Vit Nam cần có nhng kế hoch, gii pháp chiến lược hơn, hu hiu hơn na để cng c, nuôi dưỡng và phát trin mnh đội ngũ nhng nhà văn tương lai ca nn văn hc nước nhà này?

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác