Văn học dành cho tuổi mới lớn tồn tại khá lặng lẽ

(Toquoc)- Trong đời người, ai cũng trải qua giai đoạn tuổi mới lớn. Đó là lứa tuổi dễ rung động nhưng cũng dễ đổ vỡ. Sự phức tạp của lứa tuổi này đã được tái hiện trong các tác phẩm văn học mà chúng ta thường gọi chung là văn học (dành cho) tuổi mới lớn. Thế nhưng sự tồn tại của dòng văn học này còn khá lặng lẽ, trái ngược hẳn với bản chất của lứa tuổi.

Sự cần thiết của văn học dành cho tuổi mới lớn

Văn học dành cho tuổi mới lớn tồn tại khá lặng lẽ - ảnh 1Khoảng 15 năm về trước, lứa tuổi mới lớn được tiếp cận với dòng văn học này, một phần từ tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh như: Đi qua hoa cúc, Cô gái đến từ hôm qua, Buổi chiều window, Trại hoa vàng, Phòng trọ ba người, Những chàng trai xấu tính, Bồ câu không đưa thư… và nhà văn Đoàn Thạch Biền, một phần từ báo Hoa Học Trò với những cái tên: Nguyễn Lan Phương, Hoàng Anh Tú, Nguyên Hương, Nguyễn Thị Châu Giang… Đọc những tác phẩm đó dễ dàng nhận ra cái rung động đầu đời, tâm trạng xao xuyến, bâng khuâng cùng nỗi niềm trăn trở… Tất cả thật khó gọi tên chính xác. Sự mong manh dễ vỡ đó có thể qua đi rất nhanh, có thể không bao giờ trở lại nhưng luôn khiến chúng ta nhớ mãi và coi đó là kỷ niệm của một thời.

Từ tuần báo dành cho tuổi mới lớn chuyển sang tuần báo dành cho thế hệ học trò mới đã làm thay đổi chất văn chương - một thời được coi là đặc sản của Hoa học trò. Cho đến nay, khi cầm tờ báo trong tay nhiều người cứ ngỡ đó là ấn phẩm của học trò đô thị. Chỉ còn tạp chí Áo trắng là vẫn duy trì những trang văn học dành cho tuổi mới lớn.

Chúng ta thường nói nhiều đến văn học dành cho thiếu nhi để phân biệt với văn học người lớn. Văn học thiếu nhi còn được chia ra ở thể loại truyện chữ và truyện tranh để phù hợp với lứa. Vậy thì đối tượng từ 12-17 tuổi (theo nhà văn Lê Phương Liên thì lứa tuổi đó phải là, từ 13-19 tuổi) sẽ phù hợp với sách văn học nào? Đấy là còn chưa kể, tuổi dậy thì hiện nay đang có xu hướng giảm và có sự chênh lệch giữa nông thôn và thành thị. Độ tuổi càng giảm thì số lượng người ở khung tuổi “bé vừa qua, lớn chưa tới” càng nhiều. Từ thực tế, đòi hỏi dòng văn học dành cho tuổi mới lớn ra đời và đáp ứng nhu cầu của lượng độc giả không nhỏ này.

Văn học dành cho tuổi mới lớn không phải chưa bao giờ xuất hiện trong dòng chảy văn học Việt Nam. Nhưng sự tồn tại song song đó chưa tạo nên hiệu ứng để trở thành một dòng văn học phát triển mạnh.

Trong khi đó tuổi mới lớn là lứa tuổi có nhiều sự phức tạp. Cánh cửa về giới tính bắt đầu mở ra, khiến họ vô cùng bỡ ngỡ. Một cái “tôi” bắt đầu xuất hiện và muốn khẳng định. Họ chưa đủ chín chắn để quyết định nhiều thứ nhưng lại dễ ảnh hưởng, dễ bắt chước, nông nổi… Đối mặt với những câu hỏi của tuổi mới lớn không phải người lớn nào cũng có câu trả lời thoả mãn. Một bộ phận người lớn còn né tránh và có những xử sự chưa hợp lý. Cái bước đệm trước khi trở thành người lớn ai cũng phải trải qua. Nếu chúng ta để mặc cho thời gian trôi đi thì như quy luật tự nhiên nó cũng trôi đi và… chả chết ai!. Tuy nhiên ở mỗi thời điểm, mỗi môi trường, hoàn cảnh lại khác nhau. Tuổi mới lớn của thế hệ này không thể đồng nhất với tuổi mới lớn của thể hệ khác.

Chưa khi nào tuổi mới lớn lại được sống trong một xã hội nhiều tiện ích của công nghệ thông tin như bây giờ. Điều này vừa đem đến cho tuổi mới lớn cơ hội khám phá, tìm lời giải đáp nhưng cũng ẩn chứa không ít thách thức và cạm bẫy. Sự khác biệt giữa các thế hệ còn làm cho người lớn lúng túng trong việc dạy bảo con em mình.

Với những lý do đó, việc ra đời những cuốn sách dành riêng cho tuổi mới lớn là rất cần thiết. Bên cạnh mảng sách kỹ năng hỗ trợ cho đời sống còn có sách văn học dành riêng cho tuổi mới lớn. Một cuốn sách văn học tuổi mới lớn thường khéo léo chứa cả mảng sách kỹ năng và những thông điệp trong sáng, đẹp đẽ. Việc tiếp cận những cuốn sách văn học dành cho tuổi mới lớn là rất cần thiết, bởi nó không những là việc tự học, tự tìm hiểu khám phá cuộc sống gần gũi thân thuộc của lứa tuổi vừa đắm mình trong văn chương nhân bản.

 

Văn học dành cho tuổi mới lớn cần được quan tâm và đầu tư nhiều hơn

Cách đây 9 năm, Nhà xuất bản Kim Đồng bắt đầu thực hiện ý tưởng về tủ sách văn học dành cho tuổi mới lớn. Người đặt nền móng gây dựng cho tủ sách này từ những ngày đầu tiên là nhà văn Cao Xuân Sơn. Từ đây văn học tuổi mới lớn đã có thêm một địa chỉ để tác giả gửi gắm bản thảo. Đã có nhiều cây bút trẻ khởi đầu văn chương từ tủ sách dành cho tuổi mới lớn. Lợi thế của họ vừa đi qua lứa tuổi ấy nên dường như mọi thứ vẫn còn tươi nguyên so với cuộc sống đương đại. Còn sáng tác của những nhà văn lớn tuổi thì thường tái hiện tuổi mới lớn mà mình đã trải qua, mang đậm dấu ấn của thời gian. Cho đến nay, những sáng tác dành cho tuổi mới lớn dù phản ánh cuộc sống đương đại hay quá khứ thì vẫn có sức hấp dẫn với độc giả. Nó không chỉ làm phong phú mảng sách của lứa tuổi này mà nó còn cho chúng ta cái nhìn bao quát trước thay đổi tất yếu, biết những cái đã mất, đã khác mà nuôi dưỡng, ứng xử…phù hợp với hiện tại và tương lai. Cho đến nay, tủ sách này đã mở rộng thêm cả mảng sách kỹ năng, thực hành, thế giới tâm hồn. Hiện nay, việc phát triển của tủ sách đã có sự tham gia của các cây bút trẻ như Vũ Đình Giang, Nguyễn Thị Châu Giang…

Không mang trọng trách của đơn vị tiên phong như Nhà xuất bản Kim Đồng, năm 2007 Nhà xuất bản Trẻ cũng vào cuộc khai thác mảng sách này với tên gọi: Tủ sách khi ta lớn. Bên cạnh dòng sách văn học tuổi mới lớn còn có các dòng sách các chủ đề: Sống đẹp, Gõ cửa tương lai, Tâm sinh lý tuổi mới lớn.

Theo các đơn vị xuất bản thì lượng sách ở mảng này thường có số lượng in lớn. Song nhu cầu thực tế của độc giả có khi còn lớn hơn, trong khi số đầu sách mới chưa đáp ứng, dẫn đến việc tái bản nhiều lần. Để đáp ứng một phần nhu cầu độc giả, còn có sách dịch từ nước ngoài. Sự thiếu hụt này chính là cơ hội lớn cho các cây bút tuổi học trò, sinh viên và các nhà văn Việt Nam.

Các tác phẩm văn học dành cho tuổi mới lớn xuất hiện trên các kệ sách vài năm gần đây chủ yếu từ hai nhà xuất bản kể trên là quá ít. Mảng sách dành cho thiếu nhi lâu nay vẫn thiếu hụt nhưng xem ra sách văn học dành cho tuổi mới lớn cũng không khá hơn. Và dù văn học dành cho tuổi mới lớn chưa thật sự tạo thành một làn sóng mạnh mẽ, chưa tạo được sự chú ý, chưa rộn ràng hoà vào dòng chảy chung của đời sống văn học nhưng nó vẫn âm thầm tồn tại, âm thầm đáp ứng độc giả thời gian qua.

Văn học dành cho tuổi mới lớn được xác định là rất cần thiết, nhất là trong bối cảnh hiện nay, tình trạng gia tăng tội phạm, thiếu hiểu biết, lối sống thực dụng, suy nghĩ lệch lạc… của lứa tuổi này đang báo động. Việc bồi đắp nhân cách từ những cuốn sách dành riêng cho lứa tuổi là rất cần thiết và cần có sự quan tâm đầu tư thích đáng hơn từ các cơ quan chức năng. Tuy nhiên, mới chỉ có một cuộc hội thảo văn học dành tuổi mới lớn được tổ chức. Còn chưa có các trại sáng tác và giải thưởng dành cho văn học tuổi mới lớn. Có lẽ đã đến lúc chúng ta cần phải nhìn nhận lại về mảng văn học này để thấy vai trò của nó trong cuộc sống đương đại.

Hà Anh

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác