Tự do sáng tác không phải là đòi hỏi tự do cá nhân của các nhà văn

Nhà thơ Thạch Quỳ

Nếu có, cá nhân nhà văn, như mọi công dân, như mọi cá thể trong cộng đồng nhân loại. Nhà văn, tất nhiên không nằm ngoài khát vọng công dân, khát vọng của mọi cá thể người. Tuy vậy, tự do sáng tác không phải là đòi hỏi cá nhân nhà văn mà là đòi hỏi của nghề nghiệp.

Tự do sáng tác không phải là đòi hỏi tự do cá nhân của các nhà văn  - ảnh 1Nhà văn, cũng như các nhà khoa học phải tìm chân lý bằng con đường tự phản biện trong quá trình nghiên cứu các đối tượng tồn tại trong tự nhiên và xã hội. Quá trình tự phản biện nằm gọn trong mệnh đề: Nếu A thì B. Giả sử A tròn thì B phải tròn, A méo thì B phải méo. Lại giả sử, có một thế lực vô hình nào đó bảo rằng A luôn luôn tròn. Vậy thì các nhà văn, các nhà khoa học chỉ còn một kết luận duy nhất là B phải tròn, nghĩa là B không bao giờ méo. Hay nói cách khác, trong trường hợp đó, khoa học hay văn học là kết quả của hệ thống tư duy một chiều.

Mác nhận thức thế giới tồn tại hai mặt đối lập. Kinh dịch từ thời Phục Hy đã dùng khái niệm âm dương để nhận thức thế giới. Nghiên cứu thế giới là phải nghiên cứu cả hai mặt đối lập của sự tồn tại mới có thể đưa đến các kết luận khách quan, chính xác, thuyết phục. Việc các nhà văn, các nhà khoa học đòi hỏi phải được nghiên cứu mệnh đề “nếu A thì B” một cách toàn diện là đòi hỏi về nguyên tắc khoa học của các nghề nghiệp sáng tạo. Đó không phải là đòi hỏi tự do cá nhân của ai cả. Nếu suy nghĩ của các nhà văn, các nhà khoa học, các nhà quản lý có trách nhiệm với hai ngành khoa và văn đó chưa thông suốt vấn đề này thì hai ngành đó còn gặp khó khăn lớn trên đường phát triển của nó.

Cách đây 50 năm, nhà thơ Xuân Diệu muốn phát biểu ý kiến về vấn đề “Tự do sáng tác”, sợ bị hiểu nhầm, ông đã tế nhị chuyển ý kiến đó thành một bài thơ.

“Hãy để trẻ con nói cái ngon của kẹo,

Hãy để cho bà nói má thơm của cháu”

50 năm đã trôi qua, đáng tiếc là, thơ dở như thế mà vẫn chưa lạc hậu.

(Văn nghệ-
ảnh Internet)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác