Thơ Thanh Hóa và đổi mới thơ

Thanh Hóa là một vùng quê thơ. Thơ Thanh Hóa đã đóng góp vào sự phát triển của thơ ca cả nước. Ngay trong kháng chiến chống thực dân Pháp, dù tác phẩm không nhiều nhưng các tác giả thơ Thanh Hóa đã để lại những tác phẩm đặc sắc mang dấu ấn riêng biệt, độc đáo.

Đó là Trần Mai Ninh với Nhớ máu, Hồng Nguyên với Nhớ, Thôi Hữu với Lên Cấm Sơn, Hữu Loan với Đèo Cả và Màu tím hoa sim, Minh Hiệu với Mưa núi, Hà Khang với  Có một mùa chiêm... Những bài thơ mang đậm hơi thở đời sống được thể hiện bằng bút pháp hòa quyện giữa hiện thực và lãng mạn qua hệ thống hình tượng ngôn ngữ sinh động mà giản dị đã để lại tình cảm mến  mộ trong lòng bạn đọc. Sang thời kỳ chống đế quốc  Mỹ, các cây bút thơ Thanh Hóa đã sớm hòa nhập vào không khí chung của lực lượng sáng tác thơ đông đảo, trẻ trung của đội hình thơ cả nước. Các chùm thơ, bài thơ được giải trên tuần báo văn nghệ (Hội Nhà văn) của các tác giả: Vương Anh, Nguyễn Duy, Anh Chi, Văn Đắc... đã gây được dư luận trong công chúng yêu thơ xứ Thanh và là những hạt nhân tiêu biểu cùng với những tác giả khác sớm định hình một đội ngũ thơ Thanh Hóa đóng góp vào sự ra đời của Hội Văn nghệ Thanh Hóa (1974).

Hơn ba mươi năm qua, kể từ ngày Hội Văn nghệ Thanh Hóa được thành lập, không kể các tác giả quê gốc Thanh Hóa hiện đang sinh sống và làm việc ở những miền quê khác, chỉ tính những tác giả hiện đang sống và làm việc tại Thanh Hóa, đội ngũ thơ Thanh Hóa đã có sự phát triển vượt bậc về số lượng. Cùng với các ngành nghệ thuật khác, thơ Thanh Hóa là một trong những chuyên ngành có số lượng hội viên đông. Mặc dù không có tác giả và tác phẩm đỉnh cao so với nền thơ cả nước song bằng những bài thơ được tuyển  chọn trong những tuyển tập thơ, những bài thơ, chùm thơ, tập thơ được giải ở Trung ương, những tập thơ được giải thưởng văn học Thanh Hóa 5 năm qua hai lần bình chọn từ 1990 - 2000 và một số bài thơ, tập thơ tuy không dự giải nhưng vẫn khẳng định giá trị ở công chúng bạn đọc đã tạo nên giọng điệu và bản sắc riêng của một vùng thơ.

Vùng thơ Thanh Hóa đã đóng góp cho khu vực và thơ ca cả nước một tiếng nói trữ tình đằm thắm mà khí phách, cần lao. Trung thành với bút pháp hiện thực, thơ Thanh Hóa đã thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của con người xứ Thanh qua kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và hơn ba mươi năm xây dựng và đổi mới. Thơ Thanh Hóa  hôm nay vẫn phát huy thành tựu của thơ ca truyền thống là phản ánh hiện thực đời sống, hiện thực tâm trạng và chủ yếu là cảm hứng ngợi ca.

Hạn chế chủ yếu của thơ Thanh Hóa hiện nay là sự cũ mòn trong cách cảm, cách nghĩ, cách thể hiện hiện thực đời sống mà hiện thực đời sống đó đang từng ngày có những biến đổi sâu sắc, lớn lao. Hiện thực đời sống  ấy không chỉ đòi hỏi thơ Thanh Hóa đổi mới mà sự đòi hỏi đổi mới chung đối với nền thơ của cả nước. Sáng tạo gắn liền với chuyển động và đổi mới. Thơ cả nước đang chuyển động và đổi mới. Đổi mới không chỉ dành cho các tác giả trẻ, những tác giả có độ tuổi từ hai mươi đến ba mươi. Đổi mới yêu cầu thúc bách  đến từng trang viết.

Quá trình đổi mới thơ trong đội ngũ sáng tác thơ Thanh Hóa diễn ra chậm và khâu đột phá trong tư duy thơ, trong cách cảm, cách nghĩ, cách thể hiện lại càng khó khăn. Lực lượng sáng tác thơ trẻ của Thanh Hóa hầu như vắng bóng. Ở một số tác giả đã được khẳng định hiện thực tâm trạng đã chú ý tới những góc khuất cá nhân, của cộng đồng trong sự va đập số phận của nhân dân trước số phận của đời sống xã hội. Thơ thể hiện cái ta chung qua cái tôi riêng một cách đậm nét hơn. Một số tác giả đã tìm đến cách nói khái quát hình tượng bằng cách chuyển thể loại. Chuyển sáng tác những bài thơ sang thể loại trường ca.

Cuộc sống đổi mới, nhu cầu ở bạn đọc và công chúng yêu thơ cũng thay đổi. Hiện nay, chúng ta có quá nhiều ấn phẩm thơ hàng năm được xuất bản, song còn ít ấn phẩm thơ được công chúng chú ý đón đọc. Cơ chế thị trường có ảnh hưởng trực tiếp đến việc công bố tác phẩm của tác giả và thị hiếu tiếp nhận  thơ của độc giả.

Để có tác phẩm thơ có chất lượng cao (tức là thơ hay) phụ thuộc chủ yếu vào tài năng của người sáng tác. Hội Văn nghệ Thanh Hóa trong những năm qua đã có những hoạt động hỗ trợ cho những tác giả có những tác phẩm thơ có chất lượng cao. Song cái quyết định chất lượng thơ vẫn là tài năng và nội lực sáng tạo của từng tác giả. Yêu cầu đổi mới thơ như một từ trường có sức hút cực mạnh cho những người  đam mê sáng tác thơ luôn có ý thức tìm tòi, luôn chuẩn bị cho mình một cảm quan sáng tạo mới trên cả hai bình diện nội dung và hình thức để tạo ra một  chất lượng sáng tạo mới cho thơ Thanh Hóa.

Bổ sung lực lượng sáng tác thơ trẻ cho thơ Thanh Hóa là yêu cầu bức thiết. Các tác giả thơ Thanh Hóa có  những tác phẩm  tiêu biểu để lại cho bạn đọc hôm nay đều sáng tác những tác phẩm ấy trong lúc tuổi còn rất trẻ. Chúng ta hy vọng vào sự đổi mới thơ của đội ngũ tác giả thơ đã định hình, đồng thời  chờ đợi những cây bút thơ trẻ sẽ xuất hiện. Hội Văn nghệ Thanh Hóa, Tạp chí Xứ Thanh và truyền thống thơ Thanh Hóa là những địa chỉ, chỗ dựa tin cậy để bạn đọc yêu thơ kỳ vọng về sự trẻ hóa nội lực thơ Thanh Hóa hôm nay.

 

(Báo Thanh Hoá)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác