Nguyễn Thanh Hải- nhà thơ của đồng quê

 

Về vuốt mặt cánh đồng

 

Ta quảy gió

hú tuổi thơ về vuốt mặt cánh đồng

Hoàng hôn bình yên nhắm mắt…

 

Ta đã nợ nần cây mắc cỡ

Cả đời rách rưới lá khoai lang

Tuyệt nhiên bờ kênh quê hương cất giữ dùm năm tháng

Ký ức đời người chấp chới xa xăm

 

Cầm tay dỗ tuổi lên năm

Vớt tiếng cười rớt sông tím giòn mùa trái nổ

Bông so đũa niêm yết ngày lệch gió

Rụng nhúm tóc muỗng dừa ta ngày ấy loanh quanh

 

Con đường mẹ về ngập lún nhọc nhằn

Ngắt ngang chiều vỡ đôi tiếng rền nhái bén

Cuối mùa rối ren cuộc hẹn

Bông so đũa vẫn xòe trắng tay

 

Chuyến thời gian mặc cả tháng ngày

Ta nợ nần con đường làng rách nắng

Và lời thề cỏ may không lành lặn

 

Tháng năm lỗi lầm trả góp

Buồn vui thối lại nợ nần

... Thấm đẫm chiều nay lũ sâu rầy nằm im mưa sám hối

Ta quảy gió

 

hú tuổi thơ về vuốt mặt cánh đồng

Hoàng hôn bình yên nhắm mắt…

Chiều 28/4/2012

Nguyễn Thanh Hải

 

Lời bình:

Nguyễn Thanh Hải- nhà thơ của đồng quê. Không phải ngẫu nhiên mà tôi gọi anh bằng cái tên như thế. Bởi lẽ khi đọc xong những vần thơ của anh, ta thấy ở đó toát lên những buổi chiều bình yên, những buổi sáng trong lành hay những tiếng mưa đêm dài bất tận. Tiếng dế, tiếng cóc, tiếng nhái bén... từ nơi những dòng kênh hay bờ mương nhỏ vội vã dội về. Mỗi câu thơ của Nguyễn Thanh Hải được đọc lên, ta như thấy ở đó bóng dáng những người dân lao động của một miền quê lam lũ. Khi mỗi chúng ta đi qua hết cuộc đời mình, cũng như những sợi nắng vàng tươi mong manh từ lúc bắt đầu le lói, chói chang rồi đợi đến cuối ngày nắng tắt. 

Ta quảy gió

hú tuổi thơ về vuốt mặt cánh đồng

Hoàng hôn bình yên nhắm mắt…

Những vạt nắng tinh khôi từ lúc mới bình minh của một ngày mới, rồi nắng sáng rạng rỡ miên man bừng lên những bông hoa nắng rộn ràng như quãng thời gian đẹp nhất của cuộc đời mỗi người, rồi nắng tắt tan vào hư không theo quy luật. Bằng sự tinh tế và những trải nghiệm của mình mà Nguyễn Thanh Hải đã quan sát chu trình đường đi của ánh nắng trong một ngày để miêu tả nên một kiếp người. Cái gì cũng được sinh ra rồi cũng sẽ tự mất đi. Con người cũng thế và nắng vàng cũng thế. Nắng cứ hồn nhiên mê mải cháy cạn mình để đợi những giây phút cuối ngày khi:

Hoàng hôn bình yên nhắm mắt… 

Cuộc đời nhẹ nhàng trôi đi để ai đó mắc nợ anh, ta mắc nợ anh, còn anh lại mắc nợ cuộc đời và cỏ cây hoa lá. Không chỉ có thế, anh còn mắc nợ những tảo tần, một nắng hai sương mỗi sớm mỗi chiều. 

“Ta đã nợ nần cây mắc cỡ

Cả đời rách rưới lá khoai lang”

Nguyễn Thanh Hải- nhà thơ của đồng quê - ảnh 1
Đồng quê (ảnh giaoduc.net.vn)


Tất cả những nợ nần ấy đã được ký gửi lại nơi bờ kênh quê hương gìn giữ. Bờ kênh tím biếc sắc lục bình nơi quê xa ấy cứ lặng lẽ cần mẫn nhặt nhạnh, gói ghém cất giữ những kỷ niệm của một miền kí ức rộng thênh thang.
 

“Tuyệt nhiên bờ kênh quê hương cất giữ dùm năm tháng

Ký ức đời người chấp chới xa xăm”

Nguyễn Thanh Hải là thế. Là chênh chao đón những cơn gió lệch mùa. Là lặn lội giữa dòng sông lênh láng nước để vớt tiếng cười giòn tan giữa mùa nước nổi. Để chống chiếc xuồng con đi hái từng bông hoa màu vàng phai đặc trưng của miền Tây giữa lúc trời chiều miên man gió. Nhặt từng cọng dừa để tết thành những bó kỉ niệm đợi gió đến để hong khô… Hình ảnh những bông so đũa vàng tươi, những hàng dừa xanh nghiêng bóng nước và những tảo tần lam lũ của người phụ nữ Nam Bộ, những mênh mang phóng khoáng của đồng chiều miền Tây loang loáng nước được Nguyễn Thanh Hải thể hiện trong thơ thật đậm nét. 

“Cầm tay dỗ tuổi lên năm

Vớt tiếng cười rớt sông tím giòn mùa trái nổ

Bông so đũa niêm yết ngày lệch gió

Rụng nhúm tóc muỗng dừa ta ngày ấy loanh quanh”

Đậm hơn cả trong thơ anh là bóng hình người mẹ tảo tần, chịu thương chịu khó và anh chỉ biết xót xa khi những đắng cay, những vất vả nhọc nhằn ngày càng đè nặng lên hai vai và đôi chân của mẹ. 

“Con đường mẹ về ngập lún nhọc nhằn

Cuối mùa rối ren cuộc hẹn”

Để rồi anh viết:

“Bông so đũa vẫn xòe trắng tay”

Hình ảnh “Bông so đũa vẫn xòe trắng tay” thêm một lần nữa gợi cho ta những khó khăn vất vả của những người nông dân gắn bó cả đời mình bên đồng ruộng. “Được mùa mất giá, được giá mất mùa”. Mất mùa cũng trắng tay, được mùa cũng trắng tay. Cái trắng tay sau một mùa bội thu do rớt giá. Cái trắng tay do mưa không thuận, gió chẳng hòa. Những trắng tay ấy theo vết thời gian mặc cả với tháng ngày. Nguyễn Thanh Hải thật tinh tế khi đã viết: 

“Chuyến thời gian mặc cả tháng ngày

Ta nợ nần con đường làng rách nắng

Và lời thề cỏ may không lành lặn”

Những bóng nắng vẫn ngợp chiều nhưng loang lổ trên đường đi, trên bức vách lúc ngang chiều. Những vạt cỏ may màu tím nhạt vẫn đổ dạt về mây như để chia tay một lời thề năm nao chẳng thể tròn đầy. Nắng khuyết gió, gió khuyết mây để lời thề cỏ may đã không còn lành lặn bởi những đổi thay. Với Nguyễn Thanh Hải, cuộc đời là những vòng tròn vần xoay, có vay trả, có ký gửi nợ nần. Những cái nợ nần ấy phải được trả bằng những chuyến xe thời gian chỉ biết đi mà không biết dừng lại. Được trả bằng những sám hối vội vàng và những tảo tần của những chiếc nón trắng đựng vui đựng buồn giữa mênh mang trời chiều bởi một nắng hai sương. 

Hình ảnh “Ta quảy gió. Hú tuổi thơ về vuốt mặt cánh đồng. Hoàng hôn bình yên nhắm mắt…” đã được tác giả dùng một lặp lại để kết thúc bài thơ như một nhận định về quy luật sinh tồn của của sống. Sinh ra bình minh để nhặt về hoàng hôn là quy luật của một ngày. Mặc cả, bán mua, nợ nần, vay trả là quy luật của vạn kiếp mưu sinh. Sinh ra để mất đi là quy luật của một kiếp người. Và cứ thế, ai cũng phải đi qua những trải nghiệm ấy. Tuổi thơ nào cũng phải đi qua vụng dại để trưởng thành. Ai cũng phải đi qua tuổi thơ đầy ước mơ ấy để rồi lại ngụp lặn và lớn lên bên những quy luật bất biến của cuộc đời. Đi qua những biến cố đổi thay để mơ về hai tiếng bình yên trong trẻo. Bình yên là gì mà ai cũng mong ước thế. Đơn giản lắm, bình yên chỉ là bình yên thôi. Từ một cô thiếu nữ bình minh trẻ trung xinh đẹp, nắng đã rong ruổi khắp một ngày để cuối chiều hóa thành bà già hoàng hôn đỏ lựng khi cuối ngày nắng tắt. Hoàng hôn bình yên nhắm mắt để khép lại một ngày như con người bình yên nhắm mắt để đi xa sau một cuộc bơi dài bì bõm tìm kiếm cái mưu sinh. 

Đọc thơ Nguyễn Thanh Hải là đọc tâm hồn người miền Tây Nam bộ. Tìm hiểu thơ Nguyễn Thanh Hải là tìm hiểu thêm về những trăn trở riêng tư thầm kín của anh, tìm hiểu thêm về những con người lao động nơi quê hương anh vốn hiền lành, mộc mạc  chân chất. Từ những hình ảnh thân thuộc đó ta đã thấy được Nguyễn Thanh Hải đang đắm mình bên bụi tre, gốc lúa, luống cày… Anh vẫn như đang miệt mài sải rộng vòng tay ôm trọn từng gợn sóng, những con nước nơi dòng sông bờ kênh vào lòng để vá víu những lời thề không lành lặn và trả hết những nợ nần năm tháng.
                                                                     

Nguyễn Thúy Hạnh

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác