Nên hiểu thế nào về văn mẫu


(Toquoc)- Viết được bài văn hay từ lâu đã trở thành niềm mong ước của học sinh. Thế nhưng dường như những bài văn hay xuất hiện trên ghế nhà trường càng ngày càng trở thành của hiếm, đối lập với sự ào ạt như nấm sau mưa của văn mẫu trong sách tham khảo. Vậy nên hiểu thế nào về văn mẫu?

 

Vị thế của văn mẫu

Văn mẫu là khái niệm mà có lẽ hầu hết những ai từng cắp sách tới trường đều không xa lạ.

Văn mẫu là cách gọi chung những bài văn hay.

Tiêu chuẩn để được gọi là văn mẫu trước hết phải là bài viết không bị lạc đề so với đề bài yêu cầu đặt ra, có cách viết riêng, tiêu biểu, có cảm xúc, có những phát hiện mới mang tính sáng tạo… nói chung được giáo viên đánh giá cao về chất lượng (có khi thông qua điểm số cao) và thường có số lượng ít.

Các bài văn mẫu có khi chỉ là những bài tập làm văn khá nhất trong một lớp học, cũng có khi là những bài được lưu truyền từ nhiều thế hệ học trò khi cùng đề bài. Hẳn ai từng là học sinh đều nhớ những giờ trả bài kiểm tra môn văn, bài nào hay nhất sẽ được cô giáo hoặc chính học sinh viết ra đọc lên cho cả lớp nghe. Đây là niềm hãnh diện của học sinh và là ước muốn của nhiều học sinh khác. Tuy nhiên, không phải lần nào trả bài kiểm tra trong lớp cũng có bài hay để đọc.

Còn nhớ, ở cấp học phổ thông, những bài văn hay mỗi khi được đọc lên, lớp học vô cùng trật tự, ai cũng lắng nghe như nuốt từng lời. Phần lớn những bài văn hay có tác dụng tích cực đến học sinh cả về câu chữ diễn đạt lẫn cảm xúc… rồi tự hỏi tại sao tác giả lại có thể viết hay được như thế, liệu mình có thể viết được như thế không?. Có những bài văn hay có sức ám ảnh theo suốt cuộc đời người học sinh và trở thành kỷ niệm khó phai của thời cắp sách đến trường.

Nhiều thầy cô dạy văn lâu năm thường có thói quen lưu lại các bài văn hay mỗi khi đọc được ở đâu đó, được đồng nghiệp mách hoặc do chính mình phát hiện ra trong quá trình chấm bài. Cứ thế, những bài văn hay được lưu giữ rồi đọc hết thế hệ học sinh này qua thế hệ học sinh khác như sự tiếp nối liền mạch.

Ngày nay, văn hay còn được học trò gọi là văn mẫu và học sinh dễ dàng được tiếp cận hơn. Nếu trước kia, khi sách tham khảo còn khan hiếm, học sinh nào có được quyển những bài văn đoạt giải học sinh giỏi quốc gia thì đúng là sách quý và hiếm, số người có cũng đếm trên đầu ngón tay. Hoặc chỉ có giáo viên mới có những cuốn sách tham khảo đặc biệt đó. Còn giờ đây, trăm hoa đua nở, dưới nhiều tên gọi khác nhau; văn mẫu, văn hay, văn đoạt giải, sách tham khảo… tràn ngập các cửa hàng sách.

Tác giả những bài văn hay cũng vô cùng phong phú, không chỉ học sinh mà cả giáo sư, tiến sĩ, thầy cô giáo… cùng tham gia viết. Xin tạm không bàn đến sự khác nhau, đánh giá hay dở, chân thực hay sáo rỗng… giữa bài văn hay của học sinh và của “người lớn” viết ra, chỉ xin nói về sự phong phú và đa dạng của sách tập hợp những bài văn hay hiện nay. Theo đó, học sinh vô cùng thuận lợi khi được sở hữu những cuốn sách đó, không phải vất vả tìm kiếm, mượn, đổi… Thậm chí có thể tìm ngay trên mạng internet cũng không hề ít.

Với những giá trị nhất định từ các bài văn hay, văn mẫu, nhiều thế hệ học sinh đã được bồi đắp kiến thức, tâm hồn… qua đó tình yêu văn học được nhân lên, văn học trở lên gần gũi.

 

Văn mẫu… không có tội!

Văn mẫu không dạy con người ta xấu, làm điều ác, vậy tại sao hiện nay lại có hiện tượng tẩy chay văn mẫu?

Học sinh chán học văn, thiếu cảm xúc văn  học… đổ lỗi một phần cho văn mẫu.

Học sinh không thể tự viết một bài văn hay, thụ động, học tủ, học đối phó… đổ lỗi một phần do văn mẫu.

Bản thân văn hay, văn mẫu không có tội, mà lỗi do con người hiểu sai.

Văn mẫu không phải lá bùa hộ mệnh, cái phao cứu sinh cho học sinh để chỉ cần học thuộc hay sao chép là yên tâm trước các bài kiếm tra, các kỳ thi với điểm số chót vót.

Văn mẫu cũng không phải là thứ giáo án tuyệt đối để thầy cô giáo “áp” vào và chấm điểm, càng giống văn mẫu bao nhiêu thì điểm số càng cao bấy nhiêu. Vì làm như thế sự sáng tạo của học sinh không được khuyến khích. Dần dần sự sáng tạo đó sẽ trơ lì và được thay thế bằng sự bắt chước và… sao chép!.

Phải nên hiểu một bài văn hay, dù có chuẩn mực đến đâu, có xuất chúng đến đâu, có được gọi là văn mẫu đi chăng nữa thì mãi mãi là sản phẩm của một cá nhân, không thể “sao chép” ra thứ tương tự. Nói một cách khác, văn mẫu, văn hay không phải là “văn bản hành chính” với những quy phạm để bất kỳ ai cũng dễ dàng sử dụng được khi chỉ cần thay thế một vài thông tin.

Liệu các thầy cô giáo, các bậc phụ huynh có dạy cho học sinh biết rằng, văn hay, văn mẫu là chỉ để đọc tham khảo cách viết, cách diễn đạt …chứ không thể sao chép. Sao chép văn chương là một hành vi ăn cắp bị lên án và cần tránh xa không?

Thực tế hiện nay, chúng ta lên án văn mẫu mà chưa chỉ ra cái gốc của vấn đề. Thậm chí có những thầy cô giáo còn tiếp tay cho học trò, khuyến khích học trò sử dụng văn mẫu tràn lan dưới hình thức, thầy đọc - trò chép. Không những thế, ngay từ các bài kiểm tra thường kỳ học sinh đã “bê” văn mẫu vào bài làm của mình mà không bị lên án. Cứ thế, một việc “bất thường” xảy ra hàng ngày được công khai, được thừa nhận… dần dần trở thành bình thường.

Hà Anh

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác