Hy vọng nhiều ở những nhà văn trẻ!

Dự án đầu tư sáng tác văn học của Bộ Quốc phòng bắt đầu từ năm 2002 kết thúc năm 2006 đã thu được những kết quả tốt đẹp. Trên cơ sở đó, dự án được tiếp tục đợt 2 (2006-2009) có sự mở rộng về thể loại và biên độ đề tài. Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với Đại tá, nhà văn Nguyễn Bảo - Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội, Trưởng ban quản lý dự án về hoạt động văn học này.

- Xin ông cho biết một dự án đầu tư cho sáng tác tiểu thuyết sử thi như thế này có cần thiết với đời sống văn học hiện nay không?

- Nói một cách tương đối đầy đủ: Đây là cuộc vận động sáng tác về đề tài lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng và người lính.

Giai đoạn đầu không chỉ có tiểu thuyết sử thi mà còn có các công trình nghiên cứu tổng kết các thời kỳ văn học.

Giai đoạn hai này, ngoài sáng tác tiểu thuyết sử thi còn có một thể loại khác: Trường ca. Chắc chắn đây là những thể loại không thể vắng bóng trong nền văn học nước nhà.

Về nội dung, càng cần thiết khi ai cũng nhận thấy rằng cuộc kháng chiến thần thánh vĩ đại của dân tộc ta chưa có những sáng tác văn học bề thế, phản ánh một cách toàn diện, sâu sắc, sinh động, ngang tầm với những gì đã diễn ra trong lịch sử đau thương nhưng cũng vô cùng oanh liệt của quân và dân ta.

Cuộc vận động này của Bộ Quốc phòng như ngọn lửa nhen lên trong tâm thế người viết, người đọc một thôi thúc. Nhiều nhà văn tham gia cuộc vận động và đã gặt hái được những thành quả nhất định nói rằng, cuộc vận động là cú hích, không có nó thì không thể có được những tác phẩm vốn đã từng ấp ủ từ lâu.

- Đợt 1 của dự án đã kết thúc và thu được những kết quả gì, thưa ông?

- Có gần 30 nhà văn trong và ngoài Quân đội của ba miền đất nước tham gia dự án đợt 1.

Có 4 tác giả vì lý do sức khỏe chưa hoàn thành được tác phẩm, số còn lại đã chuyển bản thảo đến Ban quản lý. Hầu hết bản thảo đã được Nhà xuất bản Quân đội ấn hành. Độ dài, ngắn từng tác phẩm khác nhau.

Bộ Đường thời đại của Đặng Đình Loan tới 14 tập. Mỗi tập trên dưới 500 trang. Một phép nhân sẽ cho thấy sự đồ sộ về khối lượng của bộ tiểu thuyết này.

Hy vọng nhiều ở những nhà văn trẻ! - ảnh 1Nhiều tác phẩm trên dưới 1.000 trang như Ngày rất dài của Nam Hà (2 tập), Xiêng Khoảng mù sương của Bùi Bình Thi, Những bức tường lửa của Khuất Quang Thụy, Thượng Đức của Nguyễn Bảo Trường Giang...

Những tập “khiêm tốn” nhất cũng trên 400 trang. Có thể tìm thấy ở đây những chiến dịch lớn, những trận đánh lớn, những cuộc ra quân thần kỳ của các quân binh chủng. Cách phản ánh hiện thực trong nhiều tác phẩm cũng trung thực hơn.

Nhân vật của cả hai phía được miêu tả khách quan. Những cảm xúc, những rung động mới trong trái tim nhà văn được bung mở thoải mái và tự nhiên hơn so với những cuốn sách của chính tác giả đã công bố trước đây...

- Ông đánh giá thế nào về những cuốn được trao giải thưởng ở đợt 1 của dự án? Văn học về đề tài chiến tranh cách mạng có thực sự được bổ sung những thành tựu mới?

- Cần phải nói rõ điều này: Dự án không có một giải riêng. Kết thúc dự án đợt 1, Ban quản lý và Ban chỉ đạo bình chọn những tác phẩm nổi trội nhất trong số những tác phẩm đã in để trình Bộ Quốc phòng tặng bằng khen.

Sau đó những tác phẩm này vào giải 5 năm của Bộ Quốc phòng (1999-2004) và của Hội Nhà văn (2005, 2006) lại theo một quy trình khác.

Như vậy, về giải thưởng chỉ có các cuốn Ngày rất dài của Nam Hà, Khúc bi tráng cuối cùng của Chu Lai được Giải thưởng 5 năm Bộ Quốc phòng. Giải thưởng hàng năm của Hội Nhà văn có: Những bức tường lửa của Khuất Quang Thụy, Thượng Đức của Nguyễn Bảo Trường Giang. Hai giải được trao gần đây nhất là: Xiêng Khoảng mù sương của Bùi Bình Thi và Đất không đổi màu của Nguyễn Quốc Trung (Giải thưởng Sông Mê Kông).

Những cuốn sách kể trên đã được báo đài nhắc tới nhiều, đã được tái bản. Còn nó có thực sự bổ sung cho những thành tựu văn học mới hay không xin nhờ các nhà lý luận phê bình giải đáp.

Và điều quan trọng hơn, thời gian và bạn đọc sẽ phán xét. Những tác phẩm thực sự có chất lượng sẽ ở lại với công chúng.

- Đợt 2 của dự án đã được khởi động, ông hy vọng gì vào đội ngũ tham gia dự án lần này?

Hy vọng nhiều ở những nhà văn trẻ! - ảnh 2- Sẽ không có đợt hai nếu không có sự thành công của đợt đầu. Hiện nay các hợp đồng đăng ký giữa Ban quản lý và các nhà văn đã hoàn tất.

Có người bắt đầu khởi động, cũng có người đã đi được nửa chặng đường. Đội ngũ tham gia đợt này khá phong phú.

Một số tác giả từng có những thành công về trường ca như Hữu Thỉnh, Thanh Thảo, Phạm Tiến Duật, Nguyễn Đức Mậu, Vương Trọng... đều có tên trong danh sách.

Bên cạnh đó có tác giả trẻ hơn, mới hơn như Nguyễn Hữu Quý, Lê Anh Dũng, Tô Nhuần...

Tham gia thể loại tiểu thuyết có các nhà văn Nguyễn Trí Huân, Khuất Quang Thụy, Cao Duy Thảo, Dương Hướng, Nguyễn Đức Thiện,  Bùi Bình Thi, Tô Đức Chiêu, Dương Duy Ngữ...

Số người đã tham gia lần 1 ở lần 2 vắng nhiều, thay vì được bổ sung thêm một số mới, trẻ như: Sương Nguyệt Minh, Bùi Thanh Minh, Đỗ Bích Thúy... Như vậy so với lần 1, lần này đã có thêm những người không có vốn sống trực tiếp về chiến tranh, thậm chí ra đời sau chiến tranh.

Với vốn sống phong phú và những kinh nghiệm nghề nghiệp, tôi tin các bậc đàn anh sẽ có những tác phẩm xứng đáng vinh danh cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc ta. Tôi cũng hy vọng nhiều ở những nhà văn trẻ. Họ sẽ có cách nhìn mới, cách viết mới về một mảng hiện thực mà họ đang đảm nhận và sẽ đảm nhận trong tương lai.

Và họ sẽ chứng tỏ khả năng ấy ngay trong cuộc vận động này.

- Các tác giả trẻ tham gia còn quá ít. Phải chăng họ thờ ơ với đề tài sử thi hay để lọt cửa cuộc vận động này là quá khó đối với họ?

- Quả thật tác giả trẻ tham gia còn rất dè dặt. Tôi nghĩ có nhiều nguyên nhân. Nói rằng họ thờ ơ với đề tài thì không hẳn. Nhưng có lẽ họ chưa chuẩn bị.

Và có thể cũng có người cho rằng viết về đề tài này không phải là thế mạnh của họ. Một số khác muốn tham gia nhưng chưa thật tự tin. Không có chuyện “lọt cửa” quá khó đối với tác giả trẻ. Bằng chứng là những cây bút trẻ đăng ký viết tiểu thuyết sử thi đều đạt phiếu cao.

Nói chính xác: Đã không ai bị loại trong số họ. Còn lĩnh vực trường ca nếu có ai đó bị loại cũng là trường hợp hiếm hoi. Tỷ lệ này cho các bậc cao niên lớn hơn rất nhiều.

 

(Báo An ninh Thủ đô)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác