Hồ Anh Thái qua con mắt bạn bè


 

(Toquoc)- Sáng 26/12 tại Hà Nội, Nhà xuất bản Trẻ đã tổ chức buổi Trò chuyện về tác phẩm Hồ Anh Thái với chủ đề gần giống như tên tác phẩm mới nhất của nhà văn “Hồ Anh Thái - Những câu chuyện trên đường”. Mặc dù vắng mặt tác giả nhưng đã có rất nhiều độc giả và đồng nghiệp tới tham dự. Buổi trò chuyện đã phần nào vẽ lên chân dung con người và tác phẩm Hồ Anh Thái.

 

Hồ Anh Thái đã đủ để gọi là nhà văn lớn chưa?

Hồ Anh Thái được đánh giá chung là một nhà văn chuyên nghiệp. Sự chuyên nghiệp thể hiện ở nhiều khía cạnh, như năng lực viết, số lượng đầu sách, chất lượng sách, đối tượng độc giả…

Nhà văn Lê Minh Khuê nhận định nhà văn Hồ Anh Thái là một nhà văn lớn và đánh giá cao năng lượng viết của nhà văn Hồ Anh Thái. Các đầu sách ra liên tục, nhiều thể loại, nhiều cách viết khác nhau.

Nhà phê bình trẻ Hoài Nam sau khi nghe đánh giá của nhà văn Lê Minh Khuê tiếp lời: Nhà văn Lê Minh Khuê còn khá dè dặt khi cho rằng Hồ Anh Thái là nhà văn lớn. Anh hoàn toàn đồng ý khi đánh giá Hồ Anh Thái là nhà văn lớn, mà trước khi là nhà văn lớn là người bạn lớn. Trong cách viết của Hồ Anh Thái không bị buông thả theo cảm xúc, chặt chẽ đầu cuối.

Đáng chú ý nhất là ý kiến của nhà văn Anh Chi thêm một lần khẳng định Hồ Anh Thái là nhà văn lớn ở Việt Nam, không những thế Hồ Anh Thái còn có ảnh hưởng nhất định đến đời sống văn chương. Hoàn toàn không phải dè dặt gì khi đánh giá Hồ Anh Thái là nhà văn lớn từ khi anh ở độ tuổi 40. Lý do được nhà văn Anh Chi đưa ra là: Ngay từ khi xuất hiện, nhà văn Hồ Anh Thái đã viết không giống ai trước đó, bắt đầu hoàn toàn bằng cái của mình. Ngay từ sau năm 1945 đến đầu 1980 văn chương hoạt kê Việt Nam dường như không còn, đến cuối năm 1980 có Phạm Thị Hoài nhưng còn mang tính cổ điển. Khi văn chương hoạt kê Hồ Anh Thái xuất hiện thì đặc sắc, sinh động hơn… Lý do nữa là Hồ Anh Thái có những cuốn tiểu thuyết đề cập đến những vấn đề lớn, mang tính quốc tế bao gồm văn hoá, giáo dục, tâm linh…

Nhà văn Anh Chi thấy tiếc vì Hội Nhà văn chưa từng hội thảo về Hồ Anh Thái một cách xứng đáng.

Là người đảm nhiệm vai trò dẫn dắt cuộc trò chuyện, tuy nhiên khi để ý thì thấy nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên dường như chưa hẳn đồng tình gọi Hồ Anh Thái là nhà văn lớn, ông chỉ đánh giá Hồ Anh Thái là nhà văn chuyên nghiệp xuất sắc, tiêu biểu xuất sắc.

Ngoài đánh giá cao về những đóng góp của Hồ Anh Thái cho văn chương, nhiều ý kiến còn đánh giá cao cũng như ghi nhận con người biên tập, thái độ trân trọng chữ nghĩa, khả năng phát hiện, sự tận tình chu đáo… của Hồ Anh Thái với đồng nghiệp, với những cây bút trẻ mới bước vào văn chương.

Nhà văn Lê Minh Khuê bày tỏ sự trân trọng cách biên tập của Hồ Anh Thái, luôn xuất phát từ lương tâm nghề nghiệp, thậm chí có lúc còn khó tính hơn cả Nguyễn Tuân. Nhà thơ Hoàng Việt Hằng kể lại kỷ niệm Hồ Anh Thái là người đầu tiên biên tập những bài báo của mình. Bà xúc động nói: “Trong cuộc đời được Hồ Anh Thái biên tập là hạnh phúc và không có nhiều người sống vì người khác như Hồ Anh Thái”. Nhà văn Uông Triều khuyên các cây bút trẻ yên tâm khi gửi tác phẩm cho Hồ Anh Thái, ngoài việc được biên tập kỹ lưỡng còn được nhà văn giải quyết một cách suôn sẻ những “ca khó” mà ngay cả nhiều nơi không dám in.

Là một người trong nhóm bạn chơi thân và cùng tên với nhà văn, nhà phê bình Nguyễn Thị Minh Thái vẫn tỏ ra khá ngạc nhiên khi đọc cuốn sách mới của Hồ Anh Thái, nhất là những chi tiết mà bà cho rằng Hồ Anh Thái chưa từng trải nghiệm, những chuyện chỉ có đàn bà mới biết đến độ “cụ thể như một con mẹ buôn dưa lê”. Hồ Anh Thái là một trong những nhà văn ứng xử tử tế với chữ.

Displaying HAThai2.jpg
Tại buổi trò chuyện về tác phẩm Hồ Anh Thái: Những câu chuyện trên đường
 

Tranh luận về phong cách của Hồ Anh Thái

Nhà phê bình trẻ Hoài Nam đặt ra một câu hỏi là anh từng đọc những cuốn sách của tác giả nổi tiếng trên thế giới nhưng thú thực là… không hiểu gì. Vậy phải chăng, một nền văn học lớn, một tác giả lớn đôi khi phải có tác phẩm khiến độc giả không hiểu? Dường như điều này Hồ Anh Thái chưa có.

Còn nhà văn Uông Triều thẳng thắn, mặc dù SBC là săn bắt chuột được giải thưởng nhưng anh không thích bằng Dấu về gió xoá. Dấu về gió xoá thể hiện phong cách văn chương của Hồ Anh Thái rõ hơn. SBC mặc dù hài hước, nhưng có thể vì nó thực quá chăng, người đọc có thể nhận ra bóng dáng người quen, nguyên mẫu trong làng văn quá chăng?

Nhà phê bình Lưu Khánh Thơ thì so sánh giữa SBC… và tác phẩm mới nhất của Hồ Anh Thái - Những đứa con rải rác trên đường có sự lặp lại. Những đứa con rải rác trên đường được Hồ Anh Thái chú thích “Một tiểu thuyết bằng ba truyện ngắn” nhưng nhà phê bình này cảm nhận như ba cuốn tiểu thuyết ngắn. Và tiểu thuyết ngắn trên dưới 100 trang đang là khuynh hướng phát triển hiện nay. Tuy nhiên, cách viết hài hước, cách đặt tên nhân vật từ SBC… đến Những đứa con rải rác trên đường khá giống nhau. Điều này vừa khẳng định đây là giọng điệu riêng, lợi thế của Hồ Anh Thái nhưng có thể cũng là hạn chế. Giả sử, khi cầm trên tay cuốn Những đứa con rải rác trên đường mà che tên tác giả thì đọc xong phần lớn độc giả vẫn nhận ra đây là tác phẩm của Hồ Anh Thái.

Thực ra bàn về phong cách nhà văn là một cuộc tranh luận dài và khó có hồi kết. Vì tác giả khi mới cầm bút thì loay hoay tìm cho mình một giọng điệu, một phong cách riêng. Nhưng khi tạo được phong cách rồi thì lại có nguy cơ lặp lại chính mình và dễ gây cho độc giả sự… không mới. Làm thế nào để nhà văn vừa tạo được phong cách mà tác phẩm vẫn hấp dẫn độc giả luôn là câu hỏi khó và thử thách với người cầm bút.

Nhà văn Lê Minh Khuê khẳng định giọng điệu Hồ Anh Thái trong Những đứa con rải rác trên đường vẫn rất hấp dẫn. Khi nhà văn đã tạo được phong cách riêng rồi thì khó thay đổi. Ý tưởng mỗi cuốn sách quyết định cách viết. Độc giả chờ đợi những cuốn sách mới của Hồ Anh Thái sẽ có giọng điệu khác.

Bàn về phong cách, nhà phê bình Hoài Nam nói thêm “phong cách đồng nghĩa với bảo thủ”. Đã là nhà văn phải tạo được phong cách.

Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên dẫn chứng Hồ Anh Thái là người chấp nhận nhiều phong cách khác nhau. Bằng chứng là khi biên tập, Hồ Anh Thái không hề biên tập theo cái gu của mình mà vẫn giữ giọng điệu riêng của tác giả. Hơn thế, những cuốn sách trước đây so với hai cuốn SBC là săn bắt chuộtNhững đứa con rải rác trên đường đã là một giọng điệu khác. Và ông tin nhà văn Hồ Anh Thái sẽ còn thay đổi.

Nhiều người tham dự buổi trò chuyện cùng chung nhận định, Hồ Anh Thái là một nhà văn có đóng góp cho văn học Việt Nam. Không những thế, là người âm thầm và tận tuỵ nâng đỡ, phát hiện ra những cây bút mới cho văn học, có thể kể đến như: Mạc Can, Nguyễn Trí, Hoàng Công Danh…

Hà Anh

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác