Đọc lại “Từ những dấu chân người” của Đinh Nam Khương

Sự quan sát tinh tế, tư duy độc đáo và trí tưởng tượng kỳ diệu đã gây bất ngờ cho người đọc, tô đậm tâm tư của người nông dân và mang đến cho chúng ta những khát vọng sống rất mãnh liệt, vượt qua mọi gian nan thử thách để vương lên phía trước. Phải chăng - thi ca là ngọn bút thần kỳ của những tâm hồn thơ sâu sắc, nhạy cảm và bay bổng?

 

Từ những dấu chân người

 

Tháng mười khi lúa gặt xong

Còn trơ thân rạ với đồng đồng ơi!

Lúa đi - để lại tháng mười

Và cơn gió thổi rỗng trời ở trên!

 

Trời cao - bỗng vút cao thêm

Bâng khuâng!... Vì hẫng chân đêm mất rồi

Gặt rồi - còn gốc rạ thôi

Và bao nhiêu vết chân người mới nguyên

 

Giữa đồng tôi đứng lặng yên

Chân tôi chân rạ sát liền bên nhau

Nghe trong những vũng chân trâu

Tiếng chân con nhái đạp màu đất non

 

Biết rằng sự sống mãi còn

Bánh chưng vuông, bánh dầy tròn là đây

Cho dù bão tốc chân mây

Cũng không tốc nổi đường cày của tôi

Cho dù lửa đốt chân trời

Cũng không đốt được tháng mười tháng năm

Tay tôi còn bón còn chăm

Thì đồng còn có tháng năm tháng mười

 

Ngày mai từ dấu chân người

Màu xanh lên... với chân trời… mở ra!

 Đinh Nam Khương

 Đọc lại “Từ những dấu chân người” của Đinh Nam Khương - ảnh 1


Lời bình của Hoàng Tấn Đạt:

Đọc bài thơ “Từ những dấu chân người” của nhà thơ Đinh Nam Khương có lẽ ai cũng thấy - Anh sinh ra và lớn lên trên miền quê nông thôn Việt Nam, quanh năm lam lũ vất vả với ruộng đồng - có những trưa hè nắng gắt, có đêm gió bấc mưa phùn, có xốn xang mùa gặt, có đau thắt lúc lụt về, có não nề khi hạn đốt, có mùi bùn màu đất và cảnh tình rất thật của thôn quê

Đoạn đầu bài thơ có những câu đầy tâm trạng:

Lúa đi để lại tháng mười

Và cơn gió thổi rổng trời ở trên

Giữa đồng tôi đứng lặng yên

Chân tôi chân rạ sát liền bên nhau

Ôi, hồn nhiên và bình dị quá! Có gì lạ với người nông dân đâu? Nhưng chiều sâu trí tuệ ở chỗ nhà thơ đã hóa thân vào hình ảnh người nông dân, với tâm trạng bâng khuâng, hẫng hụt, trống trải, tê tái và rất xót xa nếu chúng ta liên tưởng đến phạm trù còn mất! Người nông dân có khác chi Từ Hải chết đứng giữa đồng làng sau mùa gặt, trong không gian mênh mang, trống vắng, tĩnh lặng, tĩnh lặng đến ghê người. Đúng là:

Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu

Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ

Thật bất ngờ, trong cái không gian tĩnh lặng và trống trải ấy,ta nghe thấy duy nhất một âm thanh rất gần là tiếng chân nhái đạp bùn non, trong một vũng chân trâu. Đó chính là tiếng cựa của sự sống đang bắt đầu được hồi sinh:

Nghe trong những vũng chân trâu

Tiếng chân con nhái đạp màu đất non

Đinh Nam Khương thật tinh tế và độc đáo, anh luôn có tài phát hiện ra những chi tiết rất nhỏ bè, nhưng lại có tầm khái quát những giá trị lớn lao. Hình ảnh con nhái đang chòi đạp dưới vũng chân trâu là điều sâu thẳm nhất gợi cho người đọc suy nghĩ, liên tưởng đến những điều to tát. Cái âm thanh bé nhỏ ấy, ở đây, được xem là tiếng gọi hồn người nông dân đang như Từ Hải chết đứng kia, trở về với thực tại, nhận ra cái quy luật sinh tồn của càn khôn, vũ trụ:

Biết rằng sự sống mãi còn

Bánh chưng vuông bánh giày tròn là đây

Thế đấy, ở điểm này - Người nông dân khác với Từ Hải, Từ Hải thì cô đơn, không còn sự sống, còn nông dân thì bất diệt, trường tồn bởi tình nghĩa sắt son, tâm hồn trong sáng. Họ keo sơn, gắn bó với ruộng đồng, chống chọi với phong ba, bão tố, thách thức cả mưa dầm, nắng lửa. Thành quả lao động hai sương một nắng của người nông dân không gì có thể vùi dập:

Cho dù bão tốc chân mây

Cũng không tốc nổi đường cày của tôi

Cho dù lửa đốt chân trời

Cũng không đốt được tháng mười tháng năm

Tay tôi còn bón còn chăm

Thì đồng còn cỏ tháng năm tháng mười

Nỗi ấm ức hòa trong mạch cảm xúc của nhà thơ cứ ào ào như thác đổ. Hàng loạt điệp từ, điệp ngữ kết thành gió thổi bùng ngọn lửa quyết tâm của người nông dân, như một tuyên ngôn hùng hồn đanh thép! Từ đây, ta có thể liên tưởng tới con đường thơ gian nan, thầm lặng và kiêu hãnh của anh cũng không gì vùi dập được. Nhà thơ ẩn sĩ đầy khí phách này luôn ngang tàng trên “đường cày” của mình, mỉm cười, nhìn thẳng vào bão tố bất chấp mọi thời tiết!

Hai câu cuối khép lại bài thơ,nhưng lại mở ra một chân trời mới, với cánh đồng mênh mông, vô tận một màu xanh. Màu xanh sự sống lại bắt đầu mọc lên từ mạ.

Ngày mai từ dấu chân trời

Màu xanh lên... với chân trời… mở ra!

Chính cánh cửa màu xanh tương lai ấy, đã phát sáng cả bài thơ và làm cho toàn bộ bài thơ phút chốc trở nên lung linh, ý nghĩa, với tầm tư tưởng lớn và giá trị thẩm mỹ cao.

Sự quan sát tinh tế, tư duy độc đáo và trí tưởng tượng kỳ diệu đã gây bất ngờ cho người đọc, tô đậm tâm tư của người nông dân và mang đến cho chúng ta những khát vọng sống rất mãnh liệt, vượt qua mọi gian nan thử thách để vương lên phía trước.

Phải chăng - thi ca là ngọn bút thần kỳ của những tâm hồn thơ sâu sắc, nhạy cảm và bay bổng?

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác