Thơ Quang Dũng mãi xanh



(Toquoc)- Giữa cái nắng nhẹ cuối thu, Bảo tàng Không gian văn hóa Mường của họa sĩ Vũ Đức Hiếu bỗng trở nên tấp nập bởi một sự kiện văn hóa độc đáo. Buổi tọa đàm kỉ niệm 25 năm ngày mất của một văn nhân sứ Đoài, nhà thơ Quang Dũng. Đồng thời, cũng vừa tròn 65 năm ngày ông sinh hạ kiệt tác Tây Tiến. Hai sự trùng khít đó tạo ra một cảm xúc với giới văn chương nước nhà. Để rồi gia đình nhà thơ, Hội Nhà văn Hà Nội, ban liên lạc Tây Tiến cùng ngồi lại với nhau tổ chức buổi tọa đàm giản dị nhưng độc đáo và phá cách.

Thơ Quang Dũng mãi xanh  - ảnh 1

Không chọn một trung tâm văn hóa lớn với phòng ốc sang trọng, tiện nghi. Ban tổ chức đã chọn không gian văn hóa sông động của núi rừng Tây Bắc với suối róc rách, con nước, rừng già của chàng họa sĩ trẻ (vừa được giải thưởng Phan Châu Trinh) trên con đường Tây Tiến hoang sơ làm điểm đến của các học giả, làm điểm tựa để cùng suy ngẫm.

Khai mạc buổi tọa đàm, sau lời giới thiệu của chị Bùi Phương Thảo, con gái út của cố nhà thơ Quang Dũng, nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên trình bày bản tham luận đề dẫn bằng việc đặt lại vấn đề Quang Dũng trên tinh thần đổi mới, gạt bỏ những thị phi ấu trĩ một thời để khẳng định “ta mãi là mùa xuân xanh” như một quan niệm sống lạc quan, yêu đời của một hồn thơ tài hoa, hùng tráng nhưng cũng lắm truân chuyên.

Từ góc độ Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Hòa Bình, mảnh đất ghi dấu nhiều địa danh trong các thi phẩm của ông như Tây Tiến, Chiều núi mưa rào, nhà thơ Lê Va (Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Hòa Bình) khẳng định những biểu tượng đẹp trong Tây Tiến được gợi lên từ “mùa em”, “thơm nếp xôi” với những chiều suy cảm mới mẻ: “Theo tôi, người Hà Nội, người hiểu văn hóa thanh lịch tràng an cảm nhận câu thơ “Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm” hay bao nhiêu thì người miền núi, người hiểu sâu sắc văn hóa miền núi cảm nhận “Mai Châu mùa em thơm nếp xôi” hay bấy nhiêu. Vì câu thơ này không chỉ tự nó có khả năng bật ra khỏi bài mà những cụm từ trong câu thơ này cũng tự bật ra khỏi câu thơ, bài thơ “để tự sinh nở và tạo lập không gian thẩm mỹ thẩm mỹ cho riêng mình”. Đó chính là “Mùa Em”  “Mùa em thơm nếp xôi”. Chắc chắn đã bao người nhắc tới “Mùa em, tới “thơm nếp xôi”, tới “Mùa em thơm nếp xôi” khi đặt chân lên Mai Châu, lên Tây Bắc và mỗi khi nhớ về Tây Tiến hay ai đó nhắc đến Mai Châu, nhắc đến Tây Tiến. Bởi Mai Châu có “mùa em”, một mùa hư ảo đến long lanh. Và Quang Dũng nhận ra Mùa Em hư ảo ấy lại rất cụ thể bằng hương vị “thơm nếp xôi” thật gần gũi, thật bản sắc, thật hấp dẫn. Phải là người tinh tế và được sống, được thưởng thức nếp xôi của đồng bào miền núi Tây Bắc thì mới càng thấm thía bằng cả trực giác câu thơ này.”

Sau những lời đề dẫn trang trọng và khúc triết ấy, tất cả bè bạn gần xa được tiếp xúc với những người thân trong gia đình nhà thơ Quang Dũng và những nhân chứng lịch sử. Gia đình cố thi sĩ Trần Lê Văn trao lại kỉ vật là bức thư xúc động của hai người. Nhạc sĩ Văn Thao, con trai nhạc sĩ Văn Cao, người bạn tri âm với Quang Dũng kể lại lần đầu được học thơ Quang Dũng trong nhà trường. Đặc biệt hơn cả là sự xuất hiện đầy ngẫu hứng của nhà thơ Phạm Sĩ Sáu, người đọc bản Đôi mắt người Sơn Tây với chất giọng hào sảng. Cái se lạnh của núi đồi Bình Thanh phải nhường chỗ cho không khí buổi tòa đàm đang ấm dần lên. Chị Bùi Phương Thảo cao hứng đọc thi phẩm Tây Tiến bằng chất giọng kế thừa của cha. Bác Xuân Sâm - cựu chiến binh của binh đoàn Tây Tiến hơn 90 tuổi sôi nổi tuyên bố: Tây Tiến đã hóa thiêng. Rồi bác kể về kỉ niệm về Quang Dũng của thời bình với những lo toan cơm áo đầy xúc động. Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên thăng hoa bằng những “pha” đáp lời, cảm ơn đầy biến hóa khiến cho buổi tọa đàm không mất đi sự thiêng liêng mà vẫn có được không khí vui vẻ.

Đại diện cho tỉnh Hòa Bình, đồng chí Bùi Ngọc Lâm, Giám đốc Sở Văn hóa- Thể thao- Du lịch tỉnh Hòa Bình bày tỏ ý tưởng và kế hoạch xây dựng những chương trình kỉ niệm 60 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, nâng cấp tượng đài Tây Tiến mà buổi tọa đàm hôm nay là một sự khởi đầu tốt đẹp cho chuỗi sự kiện ý nghĩa đó trên quê hương Hòa Bình.

Kết thúc buổi tọa đàm, các vị khách mời và những bạn yêu thơ gần xa cùng kí tặng vào toan giấy lưu niệm, cùng chụp ảnh với gia đình nhà thơ Quang Dũng. Hương nếp xôi, vị ngọt ngào của cá suối, vị đắng của rau đồ… góp phần tạo nên bữa cơm thân mật. Trong bữa cơm giữa mái nhà sàn nơi rừng núi hoang sơ, các vị khách vẫn còn tiếp tục đàm đạo về tài năng và sức sống mãnh liệt của một thi phẩm đã làm nức lòng bao thế hệ bạn đọc suốt nửa thế kỉ qua.

Bùi Việt Phương

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác