So sách sách dạy lịch sử Việt Nam xưa và nay


(Toquoc)- Cuốn sách “
Nghiên cứu sách dạy lịch sử Việt Nam viết bằng chữ Hán và chữ Nôm của Tiến sỹ Nguyễn Thị Hường cung cấp cho độc giả nhiều kiến thức lịch sử quý giá và những so sánh về sách giáo khoa lịch sử xưa và nay đáng suy ngẫm.

Tiến sỹ Nguyễn Thị Hường (1981-2012) là một tài năng trẻ, từng công tác tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm, Viện Hàn Lâm Khoa học Xã hội Việt Nam. Năm 2012, chị đã bảo vệ thành công luận án Tiến sỹ Hán Nôm về đề tài “Nghiên cứu sách dạy lịch sử Việt Nam viết bằng chữ Hán và chữ Nôm” được Hội đồng khoa học đánh giá loại xuất sắc. Tiếc rằng, sau thành công đó, chỉ chín ngày sau, tai nạn giao thông đã cướp đi một người say mê làm khoa học, một người mẹ, người vợ trẻ.

Từ sự đánh giá cao cũng như tính thiết thực của luận án Tiến sỹ mà bạn bè và những người thân đã cùng nhau in ấn thành một cuốn sách hơn 300 trang để công bố rộng rãi.

"Nghiên cứu sách dạy lịch sử Việt Nam viết bằng chữ Hán và chữ Nôm" của Tiến sỹ Nguyễn Thị Hường là chuyên luận đầu tiên nghiên cứu về các sách dạy lịch sử Việt Nam từ giai đoạn nửa sau thế kỷ XIX đến nửa đầu thế kỷ XX.

Để thực hiện được công trình này, tác giả Nguyễn Thị Hường đã phải làm việc với hàng trăm tư liệu gốc để từ đó tiến hành xử lý, phân loại, khai thác và phân tích. Điều này được thể hiện rất rõ trong các bảng phụ lục ở cuối sách. Trong số hàng ngàn cuốn thư tịch cổ hiện đang được lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm, tác giả đã lọc được 211 đầu sách dùng để giảng dạy giáo dục Nho học trong suốt 1.000 năm (phụ lục 2, phụ lục 4), để từ đó đưa ra kết luận: việc biên soạn sách lịch sử Việt Nam mới chỉ được hình thành từ cuối thế kỷ XIX dưới ảnh hưởng của nền khoa học phương Tây, và mới chính thức áp dụng đưa vào hệ thống giáo dục từ năm 1906.

Ngoài ra, tác giả đã tiếp cận và chọn lọc từ 186 văn bản sách dạy lịch sử của 20 cuốn sách dạy lịch sử Việt Nam từ năm 1880 đến năm 1952. Việc giám định niên đại, xác định truyền bản và 20 văn bản nền của các sách này đã được triển khai tỉ mỉ, công phu trong hai chương đầu của cuốn sách. Những khảo sát mang tính thao tác của nghiên cứu cơ bản này có những giá trị quan trọng để triển khai nhiều vấn đề thú vị khác. 

Nghiên cứu sách dạy lịch sử Việt Nam viết bằng chữ Hán và chữ Nôm” gồm ba chương: Chương 1: Sự hình thành và phát triển của sách dạy lịch sử Việt Nam viết bằng chữ Hán và chữ Nôm; Chương 2: Đặc điểm văn bản các sách dạy lịch sử Việt Nam viết bằng chữ Hán và chữ Nôm; Chương 3: Nghiên cứu giá trị của các sách dạy lịch sử Việt Nam viết bằng chữ Hán và chữ Nôm.

So sách sách dạy lịch sử Việt Nam xưa và nay - ảnh 1

Đáng chú ý, sách dạy lịch sử bằng chữ Hán và chữ Nôm từ xa xưa ngắn gọn, dễ hiểu, hấp dẫn... Ngoài việc cung cấp kiến thức lịch sử khái quát về các thời đại lịch sử, các đời vua của Việt Nam, sự nối tiếp, đứt đoạn của các thời đại, các vị anh hùng, danh nhân... còn có các phần về cương vực, quốc hiệu, dân cư... như trong các cuốn Thiên Nam tứ tự, Thiên Nam tứ tự kinh, Ấu học lịch sử giáo khoa thư, Khải đồng thuyết ước. Trong cuốn Khải đồng thuyết ước ngoài việc trình bày sơ lược về cương giới nước ta, còn có thêm mục bản đồ, trong đó bao gồm cả Hồng Đàm và Hoàng Sa chử - tức bãi Hoàng Sa hay còn gọi là Quần đảo Hoàng Sa...

Phần cuối chương 3, Tiến sỹ đã đưa ra “một số kiến nghị với việc biên soạn sách giáo khoa lịch sử hiện nay” từ quan điểm cá nhân và từ những so sánh giữa các cuốn sách lịch sử xa xưa và hiện nay. Kiến nghị này đã được nhà nghiên cứu Vũ Thế Khôi, PGS.TS Trịnh Khắc Mạnh nguyên viện trưởng Viện nghiên cứu Hán Nôm đánh giá “rất có giá trị”, cần được quảng bá rộng trên các phương tiện thông tin đại chúng và có ý nghĩa lớn trong việc cải cách giáo dục lịch sử nước nhà.

Xin được trích lược vài kiến nghị trong cuốn sách: “Nghiên cứu sách dạy lịch sử Việt Nam viết bằng chữ Hán và chữ Nôm” của Tiến sỹ Nguyễn Thị Hường:

“Thứ nhất, về mặt phương pháp trình bày sự kiện, các Sách giáo khoa lịch sử Việt Nam hiện nay (SGK LSVN), mặc dù được biên soạn theo thể chương tiết, một thể tài đã được sử dụng trong biên soạn sách dạy LSVN từ đầu thế kỷ XX, nhưng khi trình bày các sự kiện lịch sử cận đại và hiện đại các tác giả biên soạn vẫn chưa thoát khỏi phong cách biên niên, nặng về liệt kê số liệu, ngày tháng, khiến cho các sự kiện lịch sử chỉ là những con số khô khan.

Thứ hai, về quan điểm lịch sử, các SGK lịch sử hiện nay còn chưa thể hiện một quan điểm lịch sử toàn diện, chưa quán triệt được quan điểm lịch sử dân tộc là lịch sử tiến hoá, phải phản ánh một cách đầy đủ các mặt về kinh tế, chính trị, xã hội, văn hoá, giáo dục... trong đời sống xã hội con người nói chung và người Việt Nam nói riêng. Điều đó dẫn đến tình trạng nội dung SGK lịch sử nặng về chính trị và quân sự...

Thứ ba, nội dung giảng dạy trong các SGK lịch sử hiện nay ở các cấp còn chưa phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh, học sinh tiểu học, trung học cơ sở đã phải tiếp thu những kiến thức mang tính lý luận, trừu tượng, không phù hợp với trí não của trẻ em ở độ tuổi đó”...

Nghiên cứu sách dạy lịch sử Việt Nam viết bằng chữ Hán và chữ Nôm do NXB Thế giới ấn hành nhân giỗ đầu Tiến sỹ Nguyễn Thị Hường. Đây là một công trình khoa học ý nghĩa, công phu, thuyết phục với nhiều dẫn chứng và rất đáng đọc.

Hiền Nguyễn



Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác