Nhìn lại "Hà Nội những ngày đêm năm 1972"


(Toquoc)- Những hình ảnh, tư liệu, lời kể về Hà Nội năm 1972 dưới cái nhìn của người Việt Nam và Pháp được kể lại xúc động tại triển lãm “Hà Nội những ngày đêm năm 1972”.

Triển lãm “Hà Nội, những ngày đêm năm 1972” khai mạc tại Trung tâm văn hóa Pháp ( 24 Tràng Tiền, Hà Nội) tối 11/10. Triển lãm do Viện Viễn đông Bác Cổ- Pháp tổ chức. Những bức ảnh được trưng bày ghi lại hình ảnh của Hà Nội trong trận chiến chống lại những đợt ném bom B52 của đế quốc Mỹ 40 năm về trước, hình ảnh cuộc chiến trên bàn ngoại giao và cả những niềm vui sướng xen lẫn vất vả, khó khăn của người dân Hà Nội sau cuộc chiến.

1972 dưới cái nhìn của người Pháp

Cách ngày khai mạc triển lãm này đúng 40 năm, ngày 11/10/1972, Không lực Hoa Kỳ đã ném bom xuống Cơ quan đại diện Pháp tại Hà Nội.

Đối với ông Jean Marc Gravier- nhân viên mật mã Phái đoàn của Chính phủ Pháp tại Hà Nội năm 1972, ngày 11/10/1972 là một ngày không thể nào quên. “Vụ nổ diễn ra vài giây sau khi có còi báo động. Tôi nhớ có tiếng nổ trầm đục giữa tiếng ồn ào của lực lượng phòng không bắt đầu bắn ít lâu sau khi có còi báo động. Tôi thấy sức ép rất mạnh từ bên tai. Tôi vừa kết thúc việc xem xét tin tức phát thanh từ Phnôm Pênh và đang xếp hồ sơ vào tủ đặt trong căn phòng nhìn ra vườn hoa của tòa nhà Phái bộ Pháp. Khi ra tới cửa gian phòng chính trong văn phòng của mình nhìn ra khu nhà ở, tôi chỉ trông thấy một đám khói dày màu cam. Cửa sổ không đóng, kính cửa bật ra và vỡ tan. Một trong các máy điện báo bị hất xuống đất còn cái đài của tôi thì bị đẩy ra… Khi chúng tôi tới trước khu nhà ở, nhiều người đã hối hả tìm cách cứu Pierre Susini. Đầu ông ấy lộ ra bên ngoài đống đổ nát của hàng cột quanh nhà”.


Nhìn lại

 

Triển lãm nhắc cho những người đã trải qua và những người chưa biết nhớ đến Hà Nội năm 1972


Ông Pierre Susini là Tổng đại diện Pháp tại Việt Nam lúc đó. Vào thời điểm 11 giờ 30 phút ngày 11/10/1972, ông Pierre Susini đang tiếp Đại biện lâm thời Albani ngay lối vào của tư dinh thì bất ngờ một quả bom phát nổ ở ngay khu vực cầu thang. “Bị thương nặng, ông qua đời 9 ngày sau đó tại Paris. Vợ ông, người Ai Cập, và 4 người Việt Nam (trong tổng số 16 nhân viên) ở Cơ quan đại diện Pháp, chết ngay tại chỗ. Nhà ngoại giao người Albani bị thương nhẹ. Các Đại sứ quán Ấn Độ và Angieri cũng bị trúng bom nhưng chỉ bị thiệt hại về vật chất”, Tiến sĩ sử học Pierre Journoud phụ trách nghiên cứu tại Viện nghiên cứu chiến lược của Trường Quân sự (IRSEM-Bộ Quốc phòng Pháp) cho hay.

 

Vụ ném bom Cơ quan đại diện ngoại giao Pháp gây chấn động ở Việt Nam cũng như ở nước ngoài. Tổng thống Mỹ Ních-xơn ngay trong ngày hôm đó đã gửi “những lời thương tiếc sâu sắc của mình” tới Tổng thống Pháp Pompidu. Sau khi vụ việc xảy ra, người Pháp rất ngạc nhiên và không hiểu vì sao Cơ quan đại diện của mình bị đánh bom. Các nhà ngoại giao Pháp đã bày tỏ sự bất bình với chính quyền Mỹ. “Mặc dù bày tỏ sự hối tiếc, song Chính quyền Mỹ chưa bao giờ họ xin lỗi Pháp về điều này”- Tiến sĩ Pierre Journoud nói.

Tiến sĩ Pierre cũng cung cấp thêm tư liệu: “Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã đích thân tới thăm và bộc bạch: Tại sao cơ quan địa diện của Pháp tại Hà Nội lại bị tấn công quân sự. Nước Pháp và Việt Nam phải đứng cùng nhau trên con đường đấu tranh này”. Tiến sĩ nhấn mạnh: "Vậy là chỉ 20 năm sau chiến dịch Điện Biên Phủ, hai nước đã xích lại gần nhau đến vậy”.

Người Hà Nội năm 1972

Những bức ảnh chân thực ghi lại khung cảnh Hà Nội tan hoang sau những trận rải thảm bom của Mỹ. Khâm Thiên, Bạch Mai, Long Biên…những cái tên đã đi vào lịch sử cuộc chiến chống Mỹ như một nỗi đau bởi sự mất mát quá lớn.

Dưới bức ảnh về đống đổ nát được chú thích là Phố Khâm Thiên có dòng chữ: “Toàn bộ 6 khối phố của Khâm Thiên hầu như bị xóa sạch trong đêm 26/12. Bom Mỹ đã giết 287 người trong đó có 40 cụ già và 55 em nhỏ. Nhiều gia đình không còn ai sống sót”.


Nhìn lại

Hà Nội 1972 (ảnh chụp tại triển lãm)


Bệnh viện, nhà máy, khu dân cư, đường giao thông…là mục tiêu ném bom hàng đầu của Mỹ. Dòng chữ ghi lại về Bệnh viện Bạch Mai năm 1972 như sau: “Năm 1972, bệnh viện Bạch Mai hứng chịu bốn đợt ném bom của không quân Mỹ vào các ngày 16/4, 18/4, 20/12 và 22/12. Lần ném bom thứ tư vào rạng sáng ngày 22/12 gây ra hậu quả nghiêm trọng nhất. Hơn 100 quả bom trút xuống bệnh viện đã cướp đi sinh mạng của 28 nhân viên và làm 22 người khác bị thương”.

 

Tiếp đến là dòng chú thích: “ Ga Hàng Cỏ bị ném bom ngày 21/12, những quả bom điều khiển bằng laze đã trút xuống nhà ga và các phố lân cận, đêm 18/12, hơn 300 người đã thiệt mạng”.

Những câu chuyện chân thực và xúc động của chính những người đã trực tiếp tham gia, chứng kiến những ngày tháng ấy cũng được ghi lại khiến cho người xem như được trực tiếp nghe lại, chứng kiến thời điểm đau thương của Hà Nội.

Câu chuyện của cô Nguyễn Thị Lan nhà ở Khâm Thiên (sinh năm 1940): Tôi đi sơ tán về Chương Mỹ Hà Tây với hai con trai. Hôm 26/12, xe ô tô của cơ quan chồng lên đón, nói anh ấy bị thương đang ở bệnh viện, chỉ mình chị ra thôi để các cháu ở lại. Tôi về không thể tưởng tượng được giữa đống đổ nát đó đâu là nhà mình nữa….Mẹ, em gái tôi và chồng tôi đều chết vì sức ép của bom”.

Ông Olivier Tessier (Viện Viễn Đông bác cổ), người khởi xướng và điều phối cuộc triển lãm cho biết ông mong muốn cuộc triển lãm nhắc cho những người đã trải qua và cả những người chưa biết nhớ đến Hà Nội năm 1972 và đem đến cái nhìn từ hai phía: Từ phía người Pháp nhìn cuộc chiến và cách người Việt Nam cảm nhận về cuộc chiến.

Rất nhiều bạn trẻ Hà Nội đã tới tham quan triển lãm ngay trong ngày đầu tiên sau khai mạc. Bạn Thu Lan- sinh viên, nhà ở Khâm Thiên chia sẻ: “Thật xúc động khi được nhìn những hình ảnh Hà Nội năm 1972. Thế hệ trẻ như chúng em nếu không nhìn những bức ảnh này, không thể biết Hà Nội và cả nước đã vất vả đau thương như thế nào. Nhưng qua triển lãm, em rất tự hào về Hà Nội đã có những đổi thay như hôm nay”.

Triển lãm ảnh “Hà Nội, những ngày đêm năm 1972” tiếp tục diễn ra tại Trung tâm văn hóa Pháp (Hà Nội) đến hết ngày 9/11/2012./.


Bài&ảnh: Cẩm Hà

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác