Murakami dưới góc nhìn của phê bình Việt Nam

(Toquoc)- Sáng 18/1 tại Trung tâm Giao lưu Văn hoá Nhật Bản ở Hà Nội đã diễn ra toạ đàm “Thế giới trong gương của Murakami” với sự tham gia của đông đảo độc giả và nhà phê bình.

Buổi toạ đàm có số lượng khách tham dự nhiều hơn dự định của ban tổ chức nên một nửa trong số họ phải đứng để nghe diễn giả. Và dù bị đứng nhưng hầu như không mấy người bỏ về giữa chừng. Có lẽ bởi nhiều vấn đề được đưa ra khá thiết thực và hấp dẫn xung quanh tác phẩm và con người của Murakami.

Murakami dưới góc nhìn của phê bình Việt Nam - ảnh 1

Ngay từ tên gọi “Thế giới trong gương của Murakami” đã khái quát một thế giới khác -  thế giới thứ hai, thậm chí phi lý để lý giải và trả lời những câu hỏi của thế giới thực mà tất cả chúng ta đang sống trong đó.

Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên đưa ra vấn đề: Văn chương của Murakami có phải là hiện đại hay hậu hiện đại, và dấu hiệu nào cho chúng ta khẳng định điều đó. Văn chương của Murakami có tính toàn cầu hay là truyền thống?

Vấn đề mà Phạm Xuân Nguyên đưa ra tưởng là đơn giản nhưng theo dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng thì quá rộng, có thể đưa ra làm hội thảo nhiều ngày. Các diễn giả tại buổi toạ đàm đã nhất trí xếp Murakami là nhà văn hậu hiện đại. Nhà nghiên cứu lý luận phê bình Lê Huy Bắc cho rằng Murakami vừa hiện đại vừa hậu hiện đại, ông sẵn sàng bảo vệ luận điểm của mình nếu như có ai muốn hỏi. Lê Huy Bắc đưa ra chứng minh tiêu biểu về tính dục của Murakami trong tác phẩm Rừng Nauy, nếu những nhà văn hiện đại viết về tình dục chỉ dừng lại ở chỗ miêu tả hoặc cảm nhận yếu tố đó thôi. Còn hậu hiện đại thì yếu tố tính dục như một nền tảng tư tưởng nghệ thuật của tác giả.

Trả lời câu hỏi Murakami viết truyền thống hay hiện đại và toàn cầu được bàn luận khá sôi nổi. Dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng cung cấp một thông tin là ngay cả người Nhật cũng tranh cãi khá nhiều vấn đề này. Mặc dù ở đất nước Mặt trời mọc Murakami là một nhà văn lớn, được nhiều người đọc nhưng họ cũng khẳng định văn chương của ông ít tính truyền thống hơn tính toàn cầu. Nhưng tính cực đoan, tạo những khoảng trống trong văn chương của Murakami thì lại rất Nhật Bản. Nhà phê bình Lê Huy Bắc chỉ những yếu tố dân gian có trong văn của Murakami… Còn dịch giả Lương Việt Dũng cho rằng hình như khi viết văn Murakami có tính đến một thị trường độc giả lớn trên thế giới trong đó có Mỹ. Tuy nhiên dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng cảnh báo đôi khi cái truyền thống trong văn chương của Murakami bị chính những dịch giả làm mất hoặc lược bỏ. Trong các bản dịch tác phẩm Murakami thì bản dịch tiếng Anh - bản dịch thông dụng và áp đảo về số lượng lại là bản dịch bị lược bỏ nhiều nhất, các bản dịch tiếng Đức, Pháp… khá sát với nguyên tác.

Murakami dưới góc nhìn của phê bình Việt Nam - ảnh 2

Bên cạnh các ý kiến đa chiều thì cũng có ý kiến lại cho rằng, cái quan trọng là Murakami viết về con người và hướng về con người. Mà con người thì bất kể ở đâu, màu da nào, tôn giáo nào… đều có thể tìm thấy sự đồng cảm, tiếng nói chung. Murakami là nhà văn được sinh ra và lớn lên ở Nhật Bản thì ông phải viết về nơi mà ông đã sống, đã thông thuộc… chỉ đơn giản vậy thôi. Nhưng dù viết về cuộc sống và con người với bản sắc và địa danh đó thì trong sâu xa tất cả chúng ta đều tìm thấy bên trong cái bản chất con người thật giống nhau, đều hướng thiện. Văn chương của Murakami không phải là thứ văn tải đạo nhưng đọc ông xong chúng ta đều muốn sống tốt hơn. Có lẽ đó cũng là lý do vì sao ông được độc giả trên khắp thế giới chào đón.

Phần cuối của toạ đàm dịch giả Lương Việt Dũng có kể lại cuộc gặp gỡ của mình với Murakami tại Nhật. Qua lời kể, độc giả có thể tưởng tượng Murakami là một nhà văn nghiêm túc trong công việc, khá cẩn trọng, thậm chí không hứng thú khi xuất hiện trước truyền thông. Ông đã từng nhận lời mời sang Việt Nam nhưng với một điều kiện là chỉ để… chơi và không có công việc, không tiếp cận độc giả, báo chí.

Hiền Nguyễn

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác