Kỷ niệm 100 năm ngày sinh Nguyễn Huy Tưởng

(Toquoc)- Sáng 3/5 tại thư viện Hà Nội đã diễn ra Hội thảo “Nguyễn Huy Tưởng và lịch sử” nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh, do Hội Nhà văn Hà Nội và Nhà xuất bản Kim Đồng tổ chức.

Kỷ niệm 100 năm ngày sinh Nguyễn Huy Tưởng - ảnh 1

Hội thảo đã thêm một lần nữa khẳng định những đóng góp của Nguyễn Huy Tưởng cho văn học và lịch sử.

Đã có không ít bản tham luận công phu, kĩ lưỡng khi viết về Nguyễn Huy Tưởng đều gắn tên tuổi nhà văn với đề tài lịch sử, như: Nguyễn Huy Tưởng - Văn chương và lịch sử (Bùi Việt Thắng), Nhà văn Nguyễn Huy Tưởng và Lịch sử (Vũ Nho), Ý thức lịch sử của Nguyễn Huy Tưởng của Nguyễn Huy Tưởng (Phạm Xuân Nguyên), Nhà văn Nguyễn Huy Tưởng với vấn đề lịch sử (Hoàng Quốc Hải), Nguyễn Huy Tưởng - Người viết sử (Nguyễn Huy Thắng), Những trang văn về lịch sử của Nguyễn Huy Tưởng còn mãi với hôm nay (Bích Thu)…


Từ những tác phẩm đã để lại, dù với tư cách là nhà văn, nhà viết kịch trước những biến cố của quá khứ dân tộc thì lịch sử đã trở thành đề tài tâm huyết của Nguyễn Huy Tưởng. Từ mảnh đất quê hương Cổ Loa, ông đã hướng ngòi bút của mình đến những trang sử vẻ vang bi tráng của dân tộc, trải theo chiều dài lịch sử từ An Dương Vương xây thành Ốc, Cột đồng Mã Viện, Lá cờ thêu sáu chữ vàng, An Tư, Đêm hội Long Trì, Vũ Như Tô, Kể chuyện Quang Trung cho đến những trang sử hiện đại cách mạng và kháng chiến như: Bắc Sơn, Sống mãi với thủ đô… Điều đáng nói là, nhiều vấn đề lịch sử Nguyễn Huy Tưởng đặt ra trong tác phẩm cách đây nửa thế kỷ vẫn còn nguyên ý nghĩa lịch sử.

Từ quan niệm về vai trò của lịch sử: “Người không biết lịch sử nước mình là một con trâu đi cày ruộng. Cày với ai cũng được mà cày ruộng nào cũng được” (trích nhật kí). Có thể lý giải như Phạm Xuân Nguyên là do truyền thống lịch sử, văn hoá quê hương và những biến cố đương thời. “Lịch sử, hiểu như là những sự kiện và giá trị tiếp nối truyền đời, bồi đắp nên bề dày bề sâu văn hoá dân tộc, đã tự nhiên mà nảy sinh như một ý thức ở Nguyễn Huy Tưởng, trở thành định hướng cho con đường đời và văn của ông trong khoảng thời gian tại thế chưa đầy năm mươi năm mà vẫn kịp trở thành một nhân vật của lịch sử và một tác gia của văn chương”.

Mặc dù cảm hứng lịch sử, chất liệu lịch sử trở thành cảm hứng bao trùm trong các tác phẩm của Nguyễn Huy Tưởng nhưng nhà văn không kể lại lịch sử một cách đơn thuần mà nhiệm vụ các nhà sử học đã làm mà hư cấu và nhìn nhận vấn đề theo cách lý giải của nhà văn. Nhà sử học Dương Trung Quốc gọi Nguyễn Huy Tưởng là “người viết sử bằng văn chương”.

Đánh giá về tác phẩm của Nguyễn Huy Tưởng, Vũ Nho cho rằng: “Cái hay của những tác phẩm viết về lịch sử của Nguyễn Huy Tưởng là nhà văn không gây hoài nghi, không gây tranh cãi, cũng không dựng lịch sử và các nhân vật lịch sử “khác lạ” với những sử liệu chính thức mà mọi người đã biết… Những nhân vật lịch sử của nhà văn làm cho chúng ta thêm tin yêu vào quá khứ hào hùng của cha ông, tin yêu vào cái đẹp, cảm thông với những trớ trêu của cuộc đời hay số phận của người xưa”.

Trước nay chúng ta vẫn mặc định những vấn đề liên quan đến lịch sử là thuộc về quá khứ. Tuy nhiên, dưới ngòi bút Nguyễn Huy Tưởng nhiều câu hỏi của quá khứ còn vọng mãi cho đến ngày hôm nay như một sự bỏ ngỏ để mỗi người tự đi tìm cho mình lý giải riêng mà Vũ Như Tô là tác phẩm điển hình.

Bên cạnh thành công về đề tài lịch sử, nhắc đến Nguyễn Huy Tưởng không thể không nhắc tới mảng văn học thiếu nhi, nhà văn Lê Phương Liên nhận định “Nguyễn Huy Tưởng - người truyền lửa cho văn học thiếu nhi hôm nay”. Với những tác phẩm như: Lá cờ thêu sáu chữ vàng, Kể chuyện Quang Trung, Con cóc là cậu ông giời, Điện Biên Phủ của chúng em, An Dương Vương xây thành Ốc… đã đóng góp đáng kể vào văn học thiếu nhi với cả chất lịch sử, cổ tích và huyền thoại.

Nguyễn Huy Tưởng cũng là Giám đốc đầu tiên của Nhà xuất bản Kim Đồng cách nay 55 năm. Dù thời gian giữ trọng trách ở Nhà xuất bản chỉ vẻn vẹn 8 tháng do nhận nhiệm vụ khác, nhưng nhà văn là chỗ dựa tinh thần và tình cảm cho anh chị em trong bước khởi đầu đầy bỡ ngỡ của một đơn vị xuất bản non trẻ.

Nhân 100 năm sinh Nguyễn Huy Tưởng, tại ngôi trường mang tên nhà văn ở quê nhà (Đông Anh, Hà Nội) đã diễn ra lễ kỷ niệm trước đó. Vào ngày 7/5 Hội Nhà văn Việt Nam sẽ tiếp tục tổ chức lễ kỷ niệm như một nghĩa cử trân trọng những đóng góp của Nguyễn Huy Tưởng cho văn chương nước nhà.

Hà Anh

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác