Hội thảo “Nâng cao chất lượng, hiệu quả phê bình văn học”

Sáng 10/4, tại Hà Hội, Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức Hội thảo “Nâng cao chất lượng, hiệu quả phê bình văn học”. Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã tới dự và phát biểu chỉ đạo Hội thảo.

Tham dự Hội thảo có các đồng chí: Đinh Thế Huynh - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương; Nguyễn Hồng Vinh - Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương; Đào Duy Quát - Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương; Nhà thơ Hữu Thỉnh - Chủ tịch Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội văn học nghệ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam; cùng hơn 100 đại biểu là các nhà khoa học từ các viện khoa học, các trường đại học, đại diện các văn nghệ sỹ của các Hội văn học, nghệ thuật Trung ương, các cán bộ làm công tác nghiên cứu lý luận, phê bình và hoạt động thực tiễn trong lĩnh vực văn hóa, văn học, nghệ thuật.

Hội thảo “Nâng cao chất lượng, hiệu quả phê bình văn học” được tổ chức nhằm tiếp tục triển khai có hiệu quả Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị (khóa X) về phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới. Mục tiêu hướng tới của Hội thảo là đưa ra những kiến nghị, giải pháp, đặc biệt là những giải pháp mang tính đột phá, nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động phê bình văn học.

Phát biểu chỉ đạo Hội thảo, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang nhất trí với mục đích, yêu cầu đặt ra của Hội thảo và yêu cầu các đại biểu tham dự Hội thảo đánh giá đúng thực trạng của hoạt động phê bình văn học trong thời gian vừa qua; làm rõ những thành tựu và cả những hạn chế, khuyết điểm, bất cập, chỉ rõ những nguyên nhân của những hạn chế, bất cập đó.

Chủ tịch nước yêu cầu, cần phát huy tối đa vai trò của Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương để góp phần thực hiện tốt Nghị quyết 23; nên tổ chức nhiều cuộc Hội thảo để trao đổi thẳng thắn, từ đó đề xuất những giải pháp khả thi, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của phê bình văn học, đóng góp xứng đáng cho sự nghiệp xây dựng nền văn học nước nhà và cũng là cho sự nghiệp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Phát biểu tại Hội thảo, đồng chí Đinh Thế Huynh nhấn mạnh: Phê bình văn học chính là một bộ phận cấu thành của đời sống văn học, của quá trình vận động và phát triển văn học. Phê bình văn học giữ vai trò vừa đồng hành với sáng tác để hiểu và đồng cảm với sáng tác, vừa góp phần rất quan trọng trong việc đánh giá, dự báo, góp phần định hướng cho sáng tác và dư luận xã hội. Phê bình văn học không chỉ là tiếng nói của các nhà phê bình mà còn phản ánh thái độ, ý thức của công chúng xã hội đối với các giá trị và khuynh hướng văn học, nêu lên những đòi hỏi chính đáng của công chúng, của xã hội đối với các nhà văn, nhà thơ, với cả nền văn học và những tác phẩm văn học cụ thể.

Một trong những đặc điểm nổi bật hiện nay là cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng - văn hóa đang diễn ra rất phức tạp và quyết liệt. Hơn thế, các thế lực thù địch ngày càng đẩy mạnh thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình”, “xâm lăng văn hóa”. Các thế lực đó đang lôi kéo, kích động một số văn nghệ sỹ sáng tác và truyền bá những tác phẩm có nội dung tư tưởng đi ngược lợi ích của nhân dân, của dân tộc. Tình hình đó đòi hỏi lý luận phê bình văn học càng phải sắc bén, bảo vệ và định hướng cho văn học hướng tới những giá trị chân, thiện, mỹ; những nhà lý luận phê bình văn học càng phải phấn đấu làm tròn trách nhiệm cao quý của người nghệ sỹ - chiến sỹ trên mặt trận văn học nghệ thuật.

Tại Hội thảo, trên cơ sở nhận thức thống nhất về vị trí, vai trò, bản chất, chức năng, đối tượng của phê bình văn học, với tinh thần dân chủ xây dựng, với phương châm nhìn thẳng vào sự thật, nói đúng thực trạng đời sống phê bình văn học, thực trạng đội ngũ các nhà lý luận phê bình nghệ thuật những năm gần đây, các đại biểu chỉ rõ nguyên nhân, mặt được, chưa được, kiến nghị hệ thống các giải pháp khả thi để góp phần đẩy mạnh hoạt động, nâng cao chất lượng, hiệu quả của phê bình văn học trong thời gian tới.
Về quan niệm, vị trí, vai trò, bản chất, chức năng, đối tượng của phê bình văn học, các đại biểu đều nhất trí rằng: Vai trò, trách nhiệm của lý luận phê bình văn học phải có tác dụng phân tích, đánh giá, định hướng các hoạt động sáng tác văn học, góp phần nâng cao các giá trị tư tưởng và thẩm mỹ của văn học, tác động tích cực đến sự sáng tạo của nhà văn, đến thị hiếu, nhu cầu, trình độ của quần chúng, bảo vệ những giá trị tích cực xây dựng trên nền văn học Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Từ đó, các đại biểu cũng chỉ ra thực trạng phê bình văn học nghệ thuật những năm gần đây. Các đại biểu cho rằng, bên cạnh những bước phát triển và những đóng góp tích cực của phê bình văn học trong thời gian qua, so với yêu cầu và định hướng phát triển nền văn học, nghệ thuật Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, phê bình văn học cũng đã bộc lộ những yếu kém, bất cập mà Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị đã chỉ ra như: Biểu hiện tụt hậu so với yêu cầu; thực hiện chưa tốt chức năng hướng dẫn, điều chỉnh và đồng hành với sáng tác; chất lượng khoa học và tính chuyên nghiệp của phê bình bị xem nhẹ; xuất hiện lối phê bình cảm tính, thiếu một hệ thống tiêu chí tin cậy để đánh giá tác giả và tác phẩm; văn hóa phê bình bị hạ thấp...

Từ thực trạng ấy, các đại biểu đã đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả phê bình văn học trong thời gian tới. Theo đó, có những kiến nghị mang tầm vĩ mô; có kiến nghị cụ thể về cơ chế, chính sách như: Chế độ nhuận bút; vấn đề đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ người làm công tác phê bình; đặc biệt là trách nhiệm của các nhà phê bình đối với sự phát triển của nền văn học nước nhà...

Trên cơ sở quán triệt thực hiện đồng bộ 5 chủ trương, giải pháp nêu trong Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị, các đại biểu đã nêu một số giải pháp trước mắt, cần làm ngay, đó là: Đưa ra một số tiêu chí chuẩn mực cơ bản để định hướng cho hoạt động phê bình thẩm định, đánh giá; có phong cách sáng tác, cá tính sáng tạo độc đáo; cấu trúc tác phẩm nghệ thuật có sức hấp dẫn...; quy hoạch đội ngũ, bố trí lực lượng phê bình văn học; nâng cao trách nhiệm của các Tổng biên tập về chất lượng và hiệu quả phần phê bình văn học trước cơ quan chủ quản; hình thành Quỹ hỗ trợ phê bình văn học, giúp các báo tăng nhuận bút, tổ chức hội thảo, in sách...

Tại Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Hồng Vinh - Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương cho biết: Sau Hội thảo khoa học này, Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương sẽ tiếp tục phối hợp cùng các hội chuyên ngành nghệ thuật tiếp tục tổ chức cuộc tọa đàm, theo chủ đề đẩy mạnh hoạt động phê bình ở các chuyên ngành nghệ thuật như: Mỹ thuật, Sân khấu, Điện ảnh, Múa... cũng như thảo luận các giải pháp tiếp tục đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ lý luận, phê bình văn nghệ nói chung ở các viện nghiên cứu, các trường đại học chuyên ngành./.

(cpv.org.vn)

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác