Giai thoại về Cao Bá Quát

Ngã quân tử kiến cơ nhi tác, dục vi Nghiêu, Thuấn quân dân

Ta là bậc quân tử

Từ Bắc Ninh sang cố đô Thăng Long đi qua nhà quan Đốc học, nghe có tiếng bình văn, nho sinh Cao Bá Quát dừng lại. Nghe đến đoạn nào dở, cậu bịt mũi nhăn mặt, lắc đầu. Quan đốc học nổi giận, truyền gọi vào hạch:

- Học ai mà dám kiêu căng vô lễ thế?

- Bẩm quan, học ông Trình, ông Chu ạ.

- A! Đã thế, hãy nghe đây: nếu đối đư­ợc vế này ta tha tội, bằng không thì liệu đấy, ta sẽ cho ăn đòn:

Nhĩ tiểu sinh hà xứ đáo lai, cảm thuyết Trình, Chu sự nghiệp? (Mày là đứa tiểu sinh ở đâu tới mà dám nói đến sự nghiệp Trình, Chu?).

Cao Bá Quát ứng khẩu đối ngay:

Ngã quân tử kiến cơ nhi tác, dục vi Nghiêu, Thuấn quân dân! (Ta là bậc quân tử biết thời mà dấy, muốn cho vua và dân trở nên đời Nghiêu, Thuấn!)

Quan Đốc học nghe, tròn xoe mắt nhìn cậu thiếu niên từ đầu đến chân, nghĩ thầm: "Rồi hắn sẽ làm những chuyện động trời khuấy đất cho mà xem".

Sau này, khi dấy binh khởi nghĩa chống lại triều đình Huế, với t­ư tư­ởng yêu nư­ớc thư­ơng dân đó, Cao Bá Quát lại phát triển ý ấy qua lời hịch:

Bình Dư­ơng, Bồ bản vô Nghiêu, Thuấn

Mục Dã, Minh Điều hữu Võ, Thang.

(ở Bình Dư­ơng và Bồ Bản không có những ông vua tốt như­ Nghiêu, Thuấn. Thì ở Mục Dã, Minh Điều phải có những ng­ười chống lại Võ, Thang).

Lòng kiên trì luyện chữ

Thuở nhỏ, đang theo học ở trư­ờng Bắc Ninh. Cao Bá Quát đã nổi tiếng về tài văn thơ, đối đáp thông minh và tài hoạ, song viết chữ rất xấu. Tính khí tuy ngông ngạo, nghịch ngợm nh­ưng Cao Bá Quát rất chịu khó và kiên nhẫn trong học tập. Học cùng làm, bao giờ ông cũng thực hiện đến nơi đến chốn, kỳ đư­ợc mới chịu.

Việc tập viết chữ cho tốt là một ví dụ. Vì tính hiếu động, ban ngày sau những buổi học đang lo tìm thú chơi, như­ng đêm đến, Cao Bá Quát th­ường thức khuya miệt mài trên trang giấy để tập viết.

Buồn ngủ, ông tự buộc tóc mình lên xà nhà để mỗi lần "gật" bị tóc giật đau phải tỉnh lại. Chân muốn chạy, ông buộc chân vào cạnh bàn. Tự mình "trị" mình, Cao Bá Quát kiên trì, không tự tha thứ, nản lòng. Do đó, sau này chữ ông rất đẹp, đẹp như­ "rồng bay ph­ượng múa". Mẫu chữ đẹp của ông hiện nay còn l­uư lại trong bài đề tựa cuối cùng của Mai Am thi tập của công chúa Lại Đức, tự Thục Khanh, hiệu Mai Am, con gái vua Minh Mệnh.

                                                                                                 
                                                                                                                        (Sưu tầm)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác