Từ điển type truyện dân gian Việt Nam

 

(Toquoc)- Type và motif là những thuật ngữ chuyên ngành. Việc phân tích các type và motif truyện dân gian trong ngành folklore học ở Việt Nam được quan tâm từ những năm 60 của thế kỉ XX, đặc biệt phổ biến từ những năm 90 trở lại đây; đối với đường hướng nghiên cứu này thỉnh thoảng chúng ta cũng thấy trong các nghiên cứu văn học hiện đại. Trước năm 2007, những tìm tòi về lý thuyết type truyện, và việc ứng dụng để khảo sát một số kiểu truyện, motif truyện của các nhà nghiên cứu như Nguyễn Đổng Chi, Cao Huy Đỉnh, Đinh Gia Khánh, Chu Xuân Diên, Lê Chí Quế, Nguyễn Tấn Đắc, Trần Đức Ngôn, Tăng Kim Ngân… có ý nghĩa cao về học thuật. Nhưng phải đến Từ điển type truyện dân gian Việt Nam thì việc nghiên cứu type về mặt thực tiễn mới đạt được tính hệ thống, tổng hợp rộng lớn.

Từ điển type truyện dân gian Việt Nam không phải là công trình tập hợp các truyện kể dân gian, mà như đúng tên gọi của nó, là một cuốn từ điển chuyên ngành, một bảng thư mục tra cứu các type truyện. Nhóm tác giả của Từ điển type truyện dân gian Việt Nam đã xây dựng được 761 type truyện đồng thời cũng là 761 mục từ, đặt theo hệ thống thể loại; trong mỗi thể loại, các type truyện lại được sắp xếp theo vần A,B,C… Mỗi mục từ được cấu trúc gồm các thông tin sau: số thứ tự và tên type truyện; số lượng bản kể và xuất xứ; dị bản; vùng lưu truyền hoặc phân bố; nội dung.

Từ điển type truyện dân gian Việt Nam - ảnh 1
Ảnh bìa

PGS.TS. Nguyễn Thị Huế, chủ biên công trình cho biết: Mong muốn của chúng tôi là công trình sẽ cung cấp cho bạn đọc phổ thông cũng như các nhà chuyên môn danh mục truyện dân gian Việt Nam một cách nhanh chóng, thuận tiện và hữu ích. Đây là cuốn sách thuộc dạng tra cứu, giúp tra cứu nguồn truyện kể dân gian Việt Nam theo từng type (kiểu truyện). Cuốn sách được ra đời trên cơ sở tập hợp gần 220 đầu sách sưu tầm, biên soạn truyện kể dân gian các dân tộc Việt Nam của các nhà sưu tầm biên soạn từ trước đến nay. Nhóm biên soạn  đã liệt kê nguồn xuất xứ các công trình sưu tầm biên soạn này với đầy đủ các thông tin (người sưu tầm biên soạn, tên sách, nhà xuất bản, nơi xuất bản, năm xuất bản…) ở mục Bảng viết tắt và danh mục sách biên soạn (tr. 29- tr. 45).

Dù có một nhầm lẫn đáng tiếc như báo chí gần đây đề cập, nhưng cấu trúc công trình không vì thế mà thay đổi, tư tưởng thống nhất và những đóng góp khoa học của nó cho folklore học Việt Nam là thực sự đáng quý, cần được trân trọng ghi nhận. Hy vọng ở những lần tái bản sau, công trình này sẽ được nhóm biên soạn cẩn trọng rà soát lại nội dung, cân nhắc lại những mục từ không tiêu biểu, chỉnh sửa, bổ sung nhằm hoàn thiện các type truyện dân gian Việt Nam, đem đến cho độc giả một bức tranh toàn cảnh với những đường nét có độ chính xác cao hơn nữa.

Bạch Vân

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác