Trời sao bắt tội vẻ đẹp cứ phải lầm cát bụi?

Vừa là tự truyện, vừa là hư cấu, cuốn sách không có khám phá mới mẻ gì về phong cách. Tác giả kể chuyện nhẩn nha và hấp dẫn. Nhưng cái đáng để ta quan tâm: Nhà văn viết cho độc giả đọc.

Trời sao bắt tội vẻ đẹp cứ phải lầm cát bụi? - ảnh 1
Nhà văn Đoàn Lê và tiểu thuyết "Tiền định"





















Xuyên suốt cuốn tiểu thuyết là một nhân vật. Cô Chín, con gái thứ chín trong một gia đình có tới hơn 10 người con. Hầu hết là gái, cô Chín nhan sắc nổi danh. Nhiều tài. Đã từng là diễn viên, rồi hoạ sỹ. Nghề nào cũng thử và nghề nào cũng làm được. Nhưng rồi nhan sắc tài năng luôn đi kèm với lận đận.

Tiểu thuyết mang nhan đề “Tiền định”. Đúng thế không? Số trời đã định trước cho người đẹp những phũ phàng. Hay còn do sóng gió thời cuộc? Do thói tật ganh ghét hạn hẹp của đồng loại? Các trang tiểu thuyết đầy ắp các sự kiện, các chi tiết. Song song nhân vật chính là các nhân vật rất ấn tượng đi cùng cuộc đời nàng, hoặc nàng biết về họ, nghe về họ. Những người đàn ông của nàng. Họ đều tốt. Nhưng như hầu hết đàn ông của xứ sở, họ đều thiếu kỹ năng sống, thiếu can đảm, thiếu quyết đoán. Và lòng tốt của họ nhiều khi như là vạ vật. Nhiều khi có họ cũng tốt, không có họ lại nhẹ hơn. Những Thân, những Hoà, và người đàn ông đi cùng nàng cho tới cuối cuốn sách.

Đời nàng có những khoảnh khắc nghiệt ngã. Vì chưa ly dị chồng, dù đã ly thân, nàng đành bỏ cái thai bốn tháng với người yêu vì sợ dư luận. Đêm Hà Nội chiến tranh. Mất điện, nạo thai chui, nàng suýt mất mạng. Vật vã mãi đứa con mới ra. Trong căn nhà tối om, hai người đàn ông đã cứu nàng. Cũng hai người ấy đã gói cái thai bốn tháng vào giấy báo, đem ra sông Hồng thả vào dòng nước, phải vụng trộm vì thời ấy không ai cho phép có thai với người tình… Đó là một trong những chi tiết gắt gao của tiểu thuyết. Những chi tiết thường quá sức chịu đựng của người đàn bà đẹp…

Cũng giọng thản nhiên với cái chua xót ẩn sâu, tác giả viết về rất nhiều người gây ấn tượng, như lão Thạch Nhân. Con người đáng thương cất giấu những viên đá tầm thường, nuôi ảo giác về giá trị phi thường của chúng. Và như lão trưởng phòng tổ chức hãng phim. Một thứ người máy của một thời lạnh lẽo với các nguyên tắc luật lệ. Rồi bị số phận ném trả hết những gì mà lão gây cho người khác.

Tiểu thuyết tạo không khí của thời điểm mà nhân vật đi qua. Tuổi thơ. Tản cư Pháp, chạy bom Mỹ, Hải Phòng loạn lạc. Ba trăm ngày quân Pháp tập kết để rút đi, thời cải tạo, cải cách… Tất cả hiện lên rõ nét với ngôn ngữ của từng thời, với cách nghĩ cách sống của từng gia đình từng con người. Đám chị em gái của nàng thật đa thanh đa sắc. Nàng lớn lên cùng họ và cùng cả những hồn ma bóng quế lần khuất trong đời sống. Linh hồn cô bé Cam, linh hồn đứa con xấu số bị ném xuống sông Hồng. Cuộc kiếm tìm hài cốt người cậu ruột bị Pháp bắn… Cái chập chờn hư ảo bên cái thực trong từng trang sách làm nên cái phong cách rất riêng biệt của Đoàn Lê… Cho đến dòng cuối, cuốn sách nói tới truân chuyên của đàn bà không kể sang giàu nghèo hèn. Cảm giác làm đàn bà đau đớn nhớp nháp thui chột cảm giác. Đến những vấp ngã. Đến thất vọng, hoạn nạn. Trong gia đình cô Chín, những người đàn bà kiên cường và không ai hạnh phúc. Tác giả kêu lên: “Trời sao bắt tội vẻ đẹp cứ phải lầm cát bụi?”.

Vừa là tự truyện, vừa là hư cấu, cuốn sách không có khám phá mới mẻ gì về phong cách. Tác giả kể chuyện nhẩn nha và hấp dẫn. Nhưng cái đáng để ta quan tâm: Nhà văn viết cho độc giả đọc. Với những sự kiện đầy ắp, Đoàn Lê cung cấp cho người yêu sách văn học cái cảm xúc trong sáng của một người viết tinh tế, chú ý đến những rung động nhỏ của sự sống. Đoàn Lê không có ý làm rối câu chuyện bằng cách tung hoả mù, bắt người đọc phải khó khăn tìm cái cuối của cuốn sách. Cách viết ấy nếu lạm dụng quá sẽ làm cạn cảm xúc của độc giả. Và người đọc nản lòng, nhà văn sẽ khó đến với họ.

Đoàn Lê đã đến với người đọc thật giản dị. Trên những chất liệu thực, tác giả đã thổi vào đó trí tưởng tượng, để câu chuyện như thực, lại như một giấc mơ về cuộc đời đa truân của người đàn bà.

Lê Minh Khuê

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác