“Ngấn phù sa” hay nỗi ám ảnh những dòng sông


(Toquoc)- Sông là hình ảnh chất chứa bao nỗi niềm trong nhiều bài thơ, tập thơ Dương Phượng Toại. “Ngấn phù sa”, tập thơ thứ 6, vừa xuất bản cũng không phải là trường hợp ngoại lệ.

Chúng tôi thống kê được trong tập thơ này, có 7 bài thơ mà tựa đề có chữ “sông” (Xuân đất của sông, Thêm ta thả giữa sông đời, Tháng chín sông quê, Cỏ ven sông, Miền sông trăng, Sông, Tạ lỗi với dòng sông). Đấy là chưa nói đến 87 lần chữ “sông” xuất hiện trong bài, một mức độ rất đậm đặc. Từ những con sông cụ thể như Sông Hồng, Sông Mê Kông đã từng qua hay Sông Bạch Đằng, Sông Chanh gắn bó cả cuộc đời. Đến con sông phổ quát, “mẫu số chung” cho tất cả con sông: “Chỉ còn nắng với dòng sông/ Lơ phơ giãi lại từng bông cỏ gà” (Làng tôi những năm 2000). Và sau cùng là những con sông trừu tượng: “sông Đời”, “sông Tuổi trẻ”, “sông Khát vọng”, “sông gấm vóc” v.v… Xuất hiện nhiều lần như thế nhưng sông lại không gây nhàm chán, trùng lặp. Hình ảnh những con sông của Dương Phương Toại mang nhiều tâm trạng khác nhau. Lúc dịu dàng thì “gương sông êm trôi”, “mải miết trôi”, “lụa chảy tràn trề sông trăng”, “thả vàng trên sông biếc”, “ướt đẫm sông trăng”; khi dữ dội lại: “trôi ngầm ngập”, “hờn ghen da diết”, “đắm vào đáy sông”,“triền sông bời bời gió táp”, “sông nghẹn đáy lòng”, “vắt kiệt thân” v.v…

“Ngấn phù sa” hay nỗi ám ảnh những dòng sông   - ảnh 1

Trong thơ Dương Phượng Toại, sông là không gian sống: “Tố nữ ra thềm sông hong tóc/ Đôi mắt ngọc/ Hồn nhiên trên dòng biếc soi gương” (Mùa xuân ơi! Muốn khóc). Sông là nguồn thơ: “Qua đêm rạo rực ngọn măng/ Bật lên từ sóng Bạch Đằng- Nguồn thơ”(Nụ mầm). Sông còn là một sinh thể có hồn: “Chợt nghe tiếng sóng xôn xao/ Nàng xuân giặt lụa giũ vào ngực sông” (Vẫn nhặt từng ngày). Sông đã có mặt một cách rất tự nhiên như thể nếu không nói đến sông thì cái chất nông dân, chất đồng quê của kiểu Dương Phượng Toại sẽ không còn nữa. Từ chuyện yêu nhau, lấy nhau thành vợ thành chồng, đến lên bà lên ông cũng đều gắn với rạ rơm, cánh đồng, dòng sông: “Dạ thưa! Ta cũng nhà quê/ Vẫn đang cày cuốc đam mê lội đồng/ Vợ lên bà, ta lên ông/ Yêu nhau từ thuở lòng không mối tình” (Tháng Năm gửi bạn). Kiểu gì thì ông cũng quay về nói sông, vận vào với sông. Một cánh đồng phía xa, một tiếng dế yếu ớt cũng gợi cho Dương Phượng Toại nhớ đến sông. Và khi nói về sông thì sao quên được sóng, bèo, đến đò ngang, đến cầu. Và cũng không thể không nói đến phù sa: “Sông mượt mà tóc em thơm ngát/ Trăng bên trời ai nhặt nhị hoa/ Có nhớ đêm hóa thân đầu thác/ Một ngày đau một ngấn phù sa” (Sông). Hình ảnh ngấn phù sa hiện lên trong tập thơ như một sự trăn trở, khắc khoải của sông để bồi đắp cho những cánh đồng: “Sông náo nức/ Dồn lên ngực thở/ Thủy triều dâng/ Nhức nhối mạn thuyền cong” (Trước giá vẽ). Sông khi thì “nhức nhối phù sa” lúc lại “gió động nghiêng miền phù sa”. Hình ảnh ngấn phù sa có thể nói là nỗi ám ảnh nhất đối với Dương Phượng Toại khi nhớ đến sông. Phù sa không chỉ có màu có mùi mà còn có cả thanh âm: “Anh có thể mang cho em hạt giống nhỏ/ Để lại mùa màng ngân giọt phù sa” (Day dứt). Dương Phượng Toại còn đưa cả phù sa vào không gian cổ tích: “Ngày này từ trái thị thơm trong vườn cổ tích/ Một nàng thục nữ bước ra/ Đôi bàn chân trần non nớt/ Ướm vào chiếc hài tọa hóa đánh rơi/ Gót chân nàng hay vết son trời/ Dính dấu bùn non/ Còn hương vương đồng gió nội” (Đời nở một đóa thơm). Đó là tình cảm yêu mến, gắn bó thân thiết đến sự hàm ơn sông, còn có khi đó là cả nỗi lòng mắc nợ: “Chiều nay trên bờ sông lặng gió/ Ai về bến cũ ngày xưa/ Lạy quỳ trước miền sóng vỗ/ Lệ nhòa trong tiếng lũ, tiếng mưa” (Tạ lỗi với dòng sông).

Tập thơ ghi nhận nhiều thể nghiệm của Dương Phượng Toại về thể thơ văn xuôi. Tuy nhiên, những bài thơ để lại cho bạn đọc nhiều xúc cảm vẫn là lục bát truyền thống, với những câu mượt mà kiểu như: “Sông quê vắng bóng thuyền câu/ Cánh buồm xiêu một lá trầu… rất xa/ Đường về tiếc nắng tháng Ba/ Ruộng em chẳng tím hoa cà cuối xuân” (Khắc khoải tháng Ba). Và có lẽ, âm hưởng của lục bát truyền thống đã tạo cho tập thơ vẻ đẹp mượt mà, neo đậu được trong lòng người đọc.

Phạm Học

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác