Thơ ca và vấn đề toàn cầu hóa

(Toquoc)- Tầm quan trọng của thơ ca trong đời sống văn hóa toàn cầu là điều khó có thể phủ nhận, song, để chứng minh nhận định ấy một cách thuyết phục thì bản thân thơ ca cần có tiếng nói riêng để khẳng định vị thế của mình. Những trao đổi của các nhà thơ với chủ đề “Thơ: Mã giải cho vấn đề bản sắc, tự do và toàn cầu hóa”, sẽ đưa ra câu trả lời cho giá trị của thơ ca trước cơn bão số hóa và toàn cầu hóa trên thế giới.

 

 

Thơ ca và vấn đề toàn cầu hóa - ảnh 1
Các nhà thơ Ridak Liamsi, Goro Takano, V.P Singh, N.V Pereiaxlov, Mary Croy tại Liên hoan thơ châu Á - Thái Bình Dương năm 2012


Mary Croy: Thơ ca xây dựng lòng tin và sự hiểu biết

Tôi không chắc rằng, bạn có thể dự đoán được hướng đi tiếp theo của thơ. Thơ đương đại là hình thức tự phát, nó phụ thuộc vào tiếng nói của mỗi nhà thơ, vào ảnh hưởng và tương tác của họ với thơ. Tôi nghĩ rằng, khi nào còn tồn tại thơ ca trên mặt đất này, thì khi ấy nó tiếp tục đảm nhiệm nhiệm vụ nối kết, đối thoại giữa những cá nhân với nhau. Nó cho phép chúng ta hiểu nhau một cách sâu sắc. Tôi nghĩ, thơ tiếp tục có ảnh hưởng sâu sắc ở cấp cơ sở. Ở Mỹ có rất nhiều nơi mà người ta có thể tiếp tục đọc, viết và chia sẻ thơ ca. Việc tiếp nhận nhiệt tình thơ ca ở Việt Nam trong liên hoan thơ lần này cho thấy sức sống trường tồn của thơ ca. Các đại diện đến từ các nước thuộc châu Á - Thái Bình Dương trong liên hoan thơ lần này cho thấy sức sáng tạo mạnh mẽ của khu vực này so với thế giới. Vì vậy, theo tôi để có một nền thơ ca mạnh mẽ trên thế giới, chúng ta phải là người dũng cảm. Bạn phải trung thực và không ngại chia sẻ cảm xúc của bạn, mặc dù, có thể nó sẽ gây khó chịu và đáng sợ cho các nhà thơ. Thơ ca xây dựng lòng tin và sự hiểu biết trong nhân dân.

Về vấn đề nhân bản trong thơ hiện đại, tôi nghĩ, Thơ là một nỗ lực rất nhân văn, nó giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong thời đại này khi mà nền công nghệ số hóa đang vươn lên và chiếm lĩnh đời sống văn hóa con người. Xu hướng toàn cầu hóa hiện nay cần phải hiểu theo nghĩa tích cực, nó góp phần đưa con người thuộc các quốc gia khác biệt sát lại gần nhau trong tinh thần hữu nghị. Tuy nhiên điều ấy không có nghĩa, toàn cầu hóa là hoàn toàn nhân văn, bởi vì nó sẽ bỏ qua các nhu cầu tinh thần cá biệt của cá nhân và những tâm sự của con người trong cảnh nghèo đói. Thơ ca chiếm lĩnh tiếng nói cá nhân và có mối quan tâm đặc biệt đến công lý cho những người chịu thiệt thòi trong xã hội.

Mary Croy là một nhà thơ và nhà văn đến từ thành phố Milwaukee, tiểu bang Wisconsin, Mỹ. Các tác phẩm thơ của bà đã xuất hiện ở báo Milwaukee Journal/Sentinel, tờ báo lớn nhất của tiểu bang Wisconsin, cũng như ở các tạp chí như Wisconsin Magazine và Milwaukee Magazine. Thơ của bà cũng đã được chọn in trong tạp chí Promise Magazine cũng như trong các tuyển thơ Womanifestos, Undies, và Strange Roots. Ở Việt Nam, thơ của Mary Croy đã được dịch in trong Tạp chí Văn học nước ngoài (Số 3, năm 2010)


Goro Takano: Thơ là sự ngụ ý, là ẩn dụ sống về chủ nghĩa nhân văn

Về chủ âm của thơ đương đại ư? Tôi nghĩ và tin tưởng mạnh mẽ rằng, thơ ca đương đại sẽ đi theo một trong hai hướng hoặc "siêu thực" hoặc là hình thức "siêu - thơ". Mỗi ngày qua đi, chúng ta được ẩn mình sâu trong thế giới quan hậu hiện đại - thế giới mà chúng ta khó có thể tin tưởng rằng, những lời như vậy có thể tác động mạnh đến các vấn đề như "thực tế", "trạng thái có vẻ thật" hoặc "tác giả".

Tôi không nghĩ rằng, thơ đã đánh mất vị trí của mình trong đời sống hiện đại. Nhưng thay vì sự khác biệt về thể loại như văn xuôi, thì với thơ, tôi nghĩ nó "đã bị mất đà”. Cá nhân tôi, tôi nghĩ rằng, các nhà thơ sẽ phải làm nhiều hơn và nhiều hơn nữa để chấm dứt tình trạng dán nhãn "bài thơ" cho những tác phẩm chỉ thuần cách tân về mặt hình thức. Nhà thơ cần phải hướng thơ đến với bản chất suy tưởng về cuộc sống, về con người và về chính mình. Làm được điều ấy, chúng ta mới mong thơ có thể níu giữ “thời gian của nhân loại” ở lại bên cạnh mình. Bạn phải tự phản tư chính mình để xây dựng thế giới thơ mạnh mẽ. Nếu không có bất kỳ nỗ lực nào, để biết bạn đang ở đâu, bạn là ai, bạn xa cách với trí tưởng tượng được mở rộng của bạn, hoặc bạn tự giới hạn trí tưởng tượng của mình vào khuôn khổ của ý thức hệ, thì bạn khó có thể sáng tạo ra bất cứ điều gì giàu sức thuyết phục, đủ mạnh để chạm đến “điều kiện sống” của con người.

Goro Takano (高野吾朗) là phó giáo sư tại khoa Y, trường đại học Saga, nơi ông đang dạy tiếng Anh và văn học Nhật bản. Ông có bằng Thạc sĩ từ trường Đại học Tokyo (chuyên ngành Văn học Mỹ) và bằng Tiến sĩ từ trường Đại học Hawaii at Manoa (chuyên ngành tiếng Anh/ Sáng tác). Đề tài nghiên cứu Thạc sĩ của ông chú trọng vào văn học châu Phi-Mỹ thế kỷ hai mươi, và gần đây ông tập trung nghiên cứu về văn học Chiến tranh Việt Nam tại Mỹ.


Ridak Liamsi: Thơ tồn tại là để giúp con người biết hy vọng

Đúng như thế. Thơ ca đương đại phải là tiếng nói của thế hệ trẻ, của những nhà thơ trẻ, vì tuổi trẻ là điều kiện căn bản để thơ tồn tại lâu dài. Thơ vẫn được xem là lĩnh vực chiếm vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần nhân loại. Còn tồn tại thơ là còn tự do ngôn luận, tự do sáng tạo, tự do thể hiện nhiệt huyết sống. Thơ tồn tại là để giúp con người biết hy vọng và vượt lên hoàn cảnh sống thực tại.

Rida K Liamsi sinh ngày 17/7/1943 tại Bakong, một ngôi làng nhỏ ở đảo Singkep, Indonesia. Ông nhận bằng Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh qua khóa học từ xa với trường đại học John Luther, Mỹ. Bắt đầu làm thơ từ năm 16 tuổi. Năm 22 tuổi ông bắt đầu theo đuổi con đường viết bằng cách sáng tác thơ, tiểu luận và tham gia các tổ chức nghệ thuật. Năm 1968, Rida K Liamsi bắt đầu xuất bản các tác phẩm của mình một cách rộng rãi hơn, với các tạp chí văn chương như Horizon (Jakarta), Solarium (Tanjungpinang), Zaman (Jakarta) và Aktuil (Bandung), cũng như trên các tờ báo quốc gia ở Indonesia, như Indonesia Raya, và Suara Karya...


V.P Singh: Thơ là sự tổng hòa của tất cả những gì trái tim đã mách bảo

Có thể khẳng định rằng, thơ của thời đại chúng ta đang đi theo hướng giản đơn, nhằm tìm kiếm đông đảo công chúng. Có lẽ là do hệ quả của đời sống số hóa chăng? Theo tôi, thơ ca đã giữ vững được vị trí của nó trong thế giới ngày nay. Thơ là sự tổng hòa của tất cả những điều trái tim muốn nói và từ sự chân thực của con người. Đó là chân lí. Mà chân lí thì luôn luôn hợp lí. Tôi dám quả quyết rằng, thơ ca sẽ tồn tại vĩnh cửu với thời gian.

Chúng ta có thể tìm thấy trong thơ hình bóng của đời sống nhân loại, ẩn giấu trong một số hình thức này hay hình thức khác. Tuy nhiên, những tài năng thơ vẫn phải tự kiềm chế mình trong một số phạm vi thẩm mỹ. Điều ấy đã hạn chế cơ hội để thúc đẩy một nền thơ ca mạnh mẽ. Áp lực của thời hiện đại đã đẩy loài người vào một trạng huống mới của cuộc sống. Ngày nay xuất hiện nhiều nhà thơ trẻ, họ hướng đến nhiều vấn đề gai góc của thế giới. Đó là hệ quả từ một đời sống tràn đầy nhiệt huyết mà thơ đã gieo mầm lên trên “mảnh đất” tinh thần nơi họ.

Ved Prakash Singh là nhà thơ n Độ. Hiện ông đang công tác ở Đại sứ quán Ấn Độ tại Việt Nam và là thư ký thứ 2 của chính phủ Ấn Độ.


Nikolai Vladimirovich Pereiaxlov: Thơ ca sẵn sàng đương đầu với toàn cầu hóa

Mặc dù tôi không phải là nhà tiên tri, tôi không thể dự đoán được thơ ca sẽ đi đến đâu. Nhưng, tôi nghĩ rằng, thơ ca có thể cứu vớt con người vì nó giúp ta suy nghĩ về cuộc đời, về con người trên trái đất, về bản chất của chúng ta sống để làm gì. Thơ ca đẻ ra những truyền thuyết ngắn. Trong xu hướng toàn cầu hóa về thông tin như ngày nay, thơ ca sẽ phải “ăn mày” thời gian, ngoái lại truyền thống với bản chất suy tưởng về hiện tượng.

Chất thơ, nghĩa là xúc cảm thơ, sẽ là chủ âm để hướng con người đến cái cụ thể của cuộc sống - cái mà con người bám vào đó mà vươn lên mạnh mẽ. Vì lẽ đó, thơ vẫn sẽ tồn tại, lúc này, người ta có thể không yêu quý nó, nhưng tầm quan trọng về giáo dục nhân bản vẫn được nhân lên và dần dần nó sẽ đi vào quỹ đạo thiết yếu của cuộc sống con người. Có nhiều bạn trẻ đã hỏi tôi rằng “dù muốn hay không thì toàn cầu hóa về thông tin vẫn là sự thực, vậy thì việc chống lại toàn cầu hóa bằng việc lấy thơ như là liều thuốc miễn dịch có tính khả thi không?”. Tôi thì nghĩ rằng, tôi và các bạn khác nhau về ngôn ngữ và văn hóa. Tiếng Anh là chìa khóa để nối kết tôi và các bạn đến gần nhau, nghĩa là, tôi và bạn đang rơi vào vòng xoáy của cơn lốc toàn cầu hóa. Nhưng bạn thấy đấy, tôi và bạn có thể đến gần nhau, nhưng bản sắc thơ của tôi khác bạn, đơn giản vì, suy tư của tôi không giống bạn. Vậy chẳng phải cơn lốc toàn cầu hóa đã thất bại trước thơ ca sao.

Bạn hãy nghĩ rằng, Internet là cổng tri thức giúp thúc đẩy quá trình toàn cầu hóa nhanh và mạnh, nếu nó được dùng vào lao động thì sẽ tạo ra sự giàu mạnh về vật chất, và con người cũng trở nên thánh thiện hơn qua lao động, nhưng cũng cái búa đó, hẳn nhiên không thể gọi là thiện nếu nó được dùng vào hành động gây tội ác. Toàn cầu hóa cũng vậy, nó cũng có hai mặt, nhưng tôi thì nghĩ rằng, mặt phiến diện của toàn cầu hóa thì chiếm nhiều hơn là phần tích cực nó mang lại cho con người. Nó có thể xóa bỏ ranh giới thông tin giữa các quốc gia, nhưng nó sẽ không thể xóa bỏ được bản sắc và cảm xúc con người. Và thơ ca chính là chiến binh sẵn sàng đương đầu với sự toàn cầu hóa ấy.

Tác giả sinh ngày 12/5/1954 tại Donbass, là nhà thơ, nhà phê bình, nhà văn, nhà báo. Ông từng là Thư ký Ban lãnh đạo Hội các nhà văn nước Nga, thành viên Hội các nhà báo Matxcơva và Liên đoàn quốc tế các nhà báo, thành viên Hiệp hội các nhà văn và các nhà chính luận, Viện sĩ Viện Hàn lâm Petrov các khoa học và nghệ thuật.

Ngô Hương Giang

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác