Sáng chiếu muôn ánh vàng

(Toquoc)- Một năm có nhiều ngày lễ tết nhưng chỉ có Tết Nguyên đán và Tết Trung thu là nao nức, nhộn nhịp nhất. Rằm tháng 8 - Tết Trung thu - tết của trẻ em và cũng là tết của người lớn. Rằm tháng 8 trăng tròn và sáng. Bầu trời thu trong không gợn mây. Tết Trung thu bày cỗ trông trăng. Tết Trung thu rước đèn đón trăng.

Tùng rinh... tùng rinh... trong tiếng trống rộn ràng trẻ em rước đèn to, đèn bé, đèn con thỏ, đèn hình trăng... nhưng nhiều nhất là đèn ông sao. Một ông sao sáng. Hai ông sáng sao... chiếc đèn ông sao thắp ngọn nến vàng lung linh lung linh tỏa sáng theo nhịp trống, theo tay bé cao thấp dập dờn. Chiếc đèn ông sao tượng trưng cho đêm rằm tháng 8, niềm vui con trẻ, nhỏ bé, đơn sơ và thân thiết từ thuở xưa.

Từ thuở xa xưa ở làng Báo Đáp - nay là thôn Báo Đáp, xã Hồng Quang, huyện Nam Trực, thành phố Nam Định, có nghề truyền thống là làm đèn ông sao. Người trong làng gần như ai cũng biết làm đèn. Trước là làm để chơi, cho trẻ trong nhà chơi. Và rộng hơn là làm để bán, bán cho người mua đèn mang đến các nơi nhà quê kẻ chợ, mang ra phố ra phường. Năm chỉ có một lần. Dẫu chẳng được nhiều thì cũng thu nhập thêm chút ít. Vả lại đã là làng nghề thì sắp đến rằm tháng 8 làm đèn đã trở thành nếp quen. Cả nhà từ con cháu đến bố mẹ ông bà, mỗi người một việc, từ sớm tinh mơ tới khuya khoắt đỏ đèn, cặm cụi, miệt mài làm đèn trung thu. Hơn nửa làng làm đèn. Đèn xuất đi từ làng Báo Đáp trung bình hàng năm gần 2 triệu chiếc. Xuất đi bởi lẽ việc mua bán chỉ là ký gửi. Một chiếc đèn bán với giá gốc, giá thị trường bao nhiêu không cần biết. Bán được bao nhiêu chủ hàng thanh toán. Đèn còn thừa, ế bao nhiêu trả lại. Người làm đèn trông nhờ vào số lượng sau ngày rằm. Cầu cho mưa thuận gió hòa, cầu cho những ngày trước rằm trời quang đêm sáng để nhà nhà đi sắm tết, đi mua đèn cho con trẻ.

Sáng chiếu muôn ánh vàng  - ảnh 1

Chiếc đèn ông sao, đèn ông sư, đèn con thỏ, đèn kéo quân và các đồ chơi trung thu khác như đầu sư tử, mặt nạ, chong chóng, tò he... đều là hàng thủ công, đều được làm từ đôi bàn tay khéo léo của người làng nghề. Xương tre chẻ mỏng, chuốt mịn cho khỏi xơ, khỏi dằm vào tay con trẻ. Từng đoạn ngắn, từng khoảng cách đều được ước lượng một cách thuần thục. Tre mua về ngâm. Tre chẻ ra vót nan. Màu pha chế. Giấy bóng kính hồng, vàng, xanh căng mặt sao, mặt đèn. Giấy màu xanh, đỏ cắt dán tua, quấn cán đèn. Việc đơn giản tưởng như ai cũng làm được, nhưng không cẩn thận giấy dán bị trung thì nhăn nheo, bị căng thì dễ rách. Giấy dán hỏng bóc ra làm lại là bỏ vì có thể rách, có thể thôi màu lem nhem. Chiếc đèn chẳng thu được là bao nhiêu tiền, có nhiều khi chỉ lấy công làm lãi. Công việc dễ dàng mà phải cẩn thận thì đèn mất chắc, sao mới đều, dáng mới đẹp. Người mua trên phố có khi cầm đèn lắc lắc xem có rơi rụng gì không. Có những chi tiết rất nhỏ cũng không thể thiếu và phải cắm cho chặt như 2 lá cờ cắm trên đèn, 2 cái tai con thỏ...      

Rằm tháng 8 - Tết Trung thu bây giờ nhiều đồ chơi quá. Đồ chơi nhập từ Trung Quốc về có quanh năm ngày tháng. Đồ chơi nhập ngoại có gắn pin, bật 1 cái là sáng đèn, bật 1 cái là có nhạc. Ánh sáng từ những đồ chơi từ pin không sợ cháy, sợ bỏng. Cái lung linh của nến, cái dập dình của đèn ông sao bị thua trong sự lựa chọn của nhiều ông bố bà mẹ cho con mình. Trẻ nhiều đồ chơi hiện đại quá, được mua, được cho nhiều đồ chơi quá nên chẳng cứ đèn ông sao mà nhiều thứ đều thờ ơ, chóng chán. May thay, ở các làng xóm vẫn còn tục lệ phá cỗ rước đèn. Trẻ con ở vùng quê ít đồ chơi, ít được bày trò nên đêm rằm trung thu tiếng trống vẫn vang rền, trẻ con vần nối đuôi nhau rước đèn quanh ngõ xóm. Ở thành phố, ở thủ đô có bày cỗ rất to, có nhiều người lớn trẻ em, có quay truyền hình, phát thanh nhưng sự bày biện quá ấy đã phá vỡ vẻ đẹp thơ mộng và hồn nhiên của Tết Trung thu. Người dân làng Báo Đáp, những người làm đồ chơi thủ công truyền thống rất hiểu điều như vậy. Nhưng rằm tháng 8 không thể thiếu đèn, trăng không thể thiếu đèn. Sẽ rất sai nếu không mua cho con trẻ đồ chơi trung thu theo đúng phong tục cổ truyền. Sẽ rất có lỗi với trung thu nếu không có rước đèn. Giá như đúng lúc trăng lên, đèn đường chợt tối đi một chút và hàng triệu đứa trẻ cùng thắp ngọn nến hồng, nến vàng, nến trắng trong những chiếc đèn ông sao, ông sư, con thỏ, đèn kéo quân... hàng triệu ngôi sao xếp hàng rung rinh dưới ánh trăng thanh bình, rộn ràng trong tiếng trống tùng... tùng... của con trẻ và hát vang bài ca trông trăng tỏa sáng. Trăng trung thu chỉ đẹp, chỉ hữu tình khi có những chiếc đèn ông sao năm cánh tươi màu mà thôi.

Bùi Kim Anh

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác