NHÀ BÁO - CHIẾN SĨ


(Toquoc)- Cầm súng hay cầm bút trong cam go của chiến trường, trong thử thách của chiến tranh để bảo vệ Tổ quốc, vì danh dự của Tổ quốc, những nhà báo và những người lính đều được vinh danh là chiến sĩ.

Bởi vì Tổ quốc là định danh không thể nào dịch chuyển.

Rất nhiều nhà văn, nhà báo, văn nghệ sĩ đã trưởng thành từ khói lửa. Danh hiệu của họ là kỷ niệm vui buồn, khốc liệt của cuộc chiến. Tác phẩm là tinh thần của họ và đồng loại.

Với những đóng góp của các nhà văn, nhà báo- chiến sĩ qua các cuộc chiến, chắc hẳn nhân dân và Tổ quốc không xếp họ vào những bảng GHI CHÚ.

Nhân kỷ niệm 88 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6), trân trọng giới thiệu một số gương mặt những nhà báo - chiến sĩ vẫn đang cầm bút.

Báo điện tử Tổ Quốc

 

Sự chân thực là yêu cầu bắt buộc

Nhà thơ Hữu Thỉnh- Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam, từng nhiều năm làm Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội và Tổng biên tập Báo Văn nghệ của Hội Nhà văn Việt Nam. Ông từng là lính Tăng - Thiết giáp, từng nhiều năm chiến đấu ở chiến trường và làm báo ở chiến trường. Nhân dịp Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6), ông chia sẻ suy nghĩ của mình với Báo điện tử Tổ Quốc trong cuộc phỏng vấn ngắn, chân tình.

 NHÀ BÁO - CHIẾN SĨ  - ảnh 1
Anh bộ đội Tăng - Thiết giáp Hữu Thỉnh
(Ảnh tác giả cung cấp)

PV: Ông có thể chia sẻ con đường đến với báo chí của mình cho độc giả?

Nhà thơ Hữu Thỉnh: Giống như một cầu thủ bóng đá, trước khi lên chân giầy, anh phải tập đá chân đất, đá bóng bưởi, đá bóng rẻ. Tôi có những năm như thế khi làm báo tường trong những năm học phổ thông. Một trong những người làm báo tường gắn bó nhất thời cắp sách của tôi là nhà thơ Vũ Duy Thông, một nhà thơ nổi tiếng, một nhà báo thành danh đã nhiều năm trải qua cương vị Vụ trưởng Vụ báo chí Ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương. Chính niềm đam mê làm báo thời đi học đã dẫn dắt tự nhiên tôi đến với công việc làm báo sau này.

PV: Cuộc đấu tranh vệ quốc vĩ đại của dân tộc với “Máu và hoa”, với chiến thắng sau cùng nhưng cũng có không biết bao nhiêu nước mắt, bao nhiêu hi sinh gian khổ mà từng con người Việt Nam phải nếm trải. Với ông thì cuộc chiến đấu đã để lại gì cho ngòi bút?

Nhà thơ Hữu Thỉnh: Tôi có gần 30 năm mặc áo lính và nhiều năm sống ở chiến trường với tư cách một người làm báo của Binh chủng Tăng - Thiết giáp. Khẩu hiệu của chúng tôi là: Bộ đội bám địch, nhà báo bám bộ đội. Không hiểu người lính, làm sao cắt nghĩa được các chiến công. Chính cuộc sống chiến trường đào luyện nhà báo. Đó là trường học, là người thầy vĩ đại. Cho nên một chữ viết ra đều liên quan đến cái sống và cái chết. Lương tâm và trách nhiệm người làm báo lớn lắm.

PV: Có khoảnh khắc nào sâu sắc nhất trong ông, trở thành điểm tựa cho cuộc đời cầm bút của ông?

Nhà thơ Hữu Thỉnh: Đó là những phút ngồi trong hầm xe tăng, nghe tiếng bom B.52 rải thảm rầm rầm trên đầu. Một đợt, hai đợt, ba đợt… sáu đợt. Thật ghê rợn. Qua mỗi trận bom lại thấy cuộc sống được kéo dài thêm. Những lúc thoát chết như vậy, mới thực sự biết giá trị của cuộc sống, quý trọng từng giờ, từng phút. Cho nên tự bảo phải làm sao cho cuộc sống có ý nghĩa.

PV: Cùng viết về cuộc chiến đã qua, thể hiện sự chân thực và sâu sắc thì ngòi bút của một nhà báo với một nhà thơ có khác nhau không?

Nhà thơ Hữu Thỉnh: Đương nhiên báo chí và văn học là hai thể loại khác nhau, nên có những yêu cầu nghề nghiệp khác nhau. Nhưng sự chân thực là một yêu cầu bắt buộc. Chân thực là yêu cầu hàng đầu, là hồn cốt, là quyết định. Không chân thực thì làm sao tạo được niềm tin.

Tuy nhiên, cái chân thực trong báo chí là sự chân thực có tính chất tuyệt đối về sự kiện, con người, tính chất, địa điểm… Còn trong văn học là lĩnh vực sáng tạo thì sự chân thực thể hiện ở bản chất, quy luật, xu hướng của sự phản ánh. Hai mức độ, hai đặc thù nhưng cả báo chí và văn học đều phải tuân theo quy luật của cuộc sống, “thuyết định luật” của đời sống, của hiện thực muôn màu.

Còn có một sự chân thực khác, sâu xa hơn, trừu tượng hơn mà rất thật. Đó là sự chân thật của cách nhìn, cách nghĩ, trong sâu thẳm tâm hồn của người viết. Ở đây có vấn đề liên quan đến lương tâm và trách nhiệm của người cầm bút.

PV: Có rất nhiều câu thơ làm cho chiến tranh “mềm” hơn của các thế hệ đã đi qua. Đó là hiện thực chiến tranh hay hiện thực tâm hồn của người chiến sĩ - nghệ sĩ?

Nhà thơ Hữu Thỉnh: Người làm thơ lấy cái rung động của tâm hồn để bắt nhịp với đời sống. Và bài thơ trước hết là sản phẩm của tâm hồn, tài năng của nhà thơ. Nhưng trong sâu xa lăng kính tâm hồn ấy, tài năng ấy lại luôn luôn mở ra với đời sống, nhằm tái hiện đời sống một cách có nghệ thuật. Thi ca cần thiết bay bổng, mơ mộng. Nhưng mọi cánh diều của thơ ca đều phải buộc chặt vào mặt đất. Đứt dây với đời sống thì cách diều rơi mất.

NHÀ BÁO - CHIẾN SĨ  - ảnh 2
Nhà thơ Hữu Thỉnh trong phòng làm việc bộn bề của mình ở Hội Nhà văn Việt Nam
(Ảnh Bùi Kim Anh)


PV: Chiến tranh đã đi qua gần bốn thập kỷ. Sự hi sinh của các nhà báo, nhà văn - liệt sĩ, trong đó có nhiều đồng đội để lại trong ông những kỷ niệm, những ấn tượng gì sâu sắc nhất? Với ông, trách nhiệm của một người cầm bút là gì? Ông có nhắn gửi gì tới đồng đội cùng thời và thế hệ cầm bút hôm nay?

Nhà thơ Hữu Thỉnh: Cảm nhận sâu sắc nhất của tôi sau nhiều năm sống và viết ở chiến trường là lòng yêu nước và sự hi sinh vô hạn của nhân dân ta. Đó mãi mãi là tượng đài chói lọi nhất, tôn vinh phẩm giá, nhân cách, vẻ đẹp của dân tộc ta, của Tổ quốc ta trong cuộc chiến đấu vĩ đại vì độc lập, tự do và vì cuộc sống và hạnh phúc của mỗi con người.

* Xin chân thành cảm ơn những chia sẻ của nhà thơ Hữu Thỉnh!

Bùi Kim Anh và Hiền Nguyễn (thực hiện)

 

Xin giới thiệu bài thơ "Phan Thiết có anh tôi" của nhà thơ Hữu Thỉnh

Phan Thiết có anh tôi

 

Anh không giữ cho mình dù chỉ là ngọn cỏ

Đồi thì rộng, anh không vuông đất nhỏ

Đất và trời Phan Thiết có anh tôi!

Chính ở đây anh thấy biển lần đầu

Qua cửa hầm

Sau những ngày vượt dốc.

Biển thì rộng căn hầm quá chật

Khẽ trở mình cát đổ trắng hai vai…

Trong căn hầm mùi thuốc súng mồ hôi

Tim anh đập không sao ghìm lại được

Gió nồng nàn hơi nước

Biển như một con tàu sắp sửa kéo còi đi!

Những ngôi sao tìm cách sáng về khuya

Những người lính mở đường đi lấy nước

Họ lách qua những cánh đồi tháng chạp

Trong đoàn người dò dẫm có anh tôi

Biển ùa ra xoắn lấy mọi người

Vì yêu biển mà họ thành sơ hở

Anh tôi mất sau loạt bom tọa độ

Mất chỉ còn cách nước một vài gang

Anh ở đây mà em mãi đi tìm

Em hi vọng để lấy đà vượt dốc

Tân Cảnh

Sa Thầy

Đắc Pét

Đắc Tô

Em đã qua những cơn sốt anh qua

Em đã gặp trận mưa rừng anh gặp

Vẫn không ngờ có một trưa Phan Thiết

Em một mình đứng khóc ở sau xe

Cánh rừng kia, trận mạc còn kia

Vài bước nữa thì tới đường số Một

Vài bước nữa

Thế mà

Không thể khác

Biển màu gì thăm thẳm lúc anh đi?

Em chưa hay cánh đồi ấy tên gì

Nhưng em biết ngày ngày anh vẫn đứng

Anh chưa biết đã tan cơn báo động

Chưa biết tin nhà, không nhận ra em…

Không nằm trong nghĩa trang

Anh ở với đồi, anh xanh vào cỏ

Cỏ ở đây thành nhang khói nhà mình

Đồi ở đây cũng là con của mẹ

Lo liệu trong nhà dồn xuống vai em!

Tiếng còi xe Phan Thiết bước vào đêm

Đèn thành phố soi người đi câu cá

Anh không ngủ, người đi câu không ngủ

Biển đêm đêm trò chuyện với hai người…

Cứ thế từng ngày Phan Thiết có anh tôi!


Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác