“Một tác phẩm văn học đích thực sẽ có giá trị trường tồn”

(Toquoc)- Nhà văn Dương Hướng nổi tiếng với tác phẩm “Bến không chồng” được tái bản hơn 10 lần, là một con số khá ấn tượng. Thế nhưng dường như thời của “Bến không chồng” đã không còn nữa mà gần đây, cuốn “Dưới chín tầng trời” của nhà văn lại được “tái bản” ở nhiều nhà in lậu…

“Một tác phẩm văn học đích thực sẽ có giá trị trường tồn” - ảnh 1Chia sẻ nỗi buồn của người cầm bút, nhà văn đã dành cho báo điện tử Tổ Quốc cuộc trò chuyện, đây cũng là những lời tâm sự chân thành cho Ngày hội đọc sách Việt Nam 2011 vào ngày 23/4 tới.

 

PV: Nhà văn thường nói: “Sáng tác là nhu cầu tự thân” để thấy rằng công việc viết lách xuất phát từ chủ quan. Thế nhưng nhiều năm trở lại đây, khi nhà văn ra sách họ chỉ in từ 1000, 2000 cuốn - một con số khá khiêm tốn. Bên cạnh đó vẫn nhiều đầu sách được quan tâm, số lượng đầu sách tăng mà còn tái bản nhiều lần. Vậy theo nhà văn thì “nhu cầu” độc giả có làm thay đổi sáng tác của nhà văn không

Nhà văn Dương Hướng: Đối với cá nhân tôi, việc sáng tác một tác phẩm hay - dở không hề phụ thuộc vào chuyện các nhà xuất bản in số lượng nhiều hay ít. Điều quan trọng nhất đối với tôi là viết thế nào cho hay. Theo quy luật chung, những tác phẩm hay, tất nhiên sẽ được nhiều độc giả đón đợi. Đó là mong ước của những người cầm bút. Nhưng trong đời sống văn học đôi lúc lại không đi đúng theo quy luật thông thường đó bởi thực tế, giá trị của một tác phẩm không phụ thuộc vào số lượng đầu sách được in ra bày bán trên thị trường nhiều hay ít. Có những cuốn sách được giải Nobel như tác phẩm “Linh Sơn” của Cao Hành Kiện khi được dịch ở Việt Nam chưa chắc đã được in nhiều và bán chạy như cuốn tự truyện của một cô ca sỹ nào đó. Các cụ ta xưa có câu rất hay “Người sao chiêm bao vậy”. Mỗi người một “tạng”. Người thích đọc Marquez, kẻ lại thích đọc và mê “Thép đã tôi thế đấy” của Nikolai Alexeevich Ostrovsky viết trong thời kỳ Stalin…

Đọc sách cũng giống nghe nhạc, người thích nghe nhạc giao hưởng, thính phòng, người lại thích cải lương hay hát văn. Điều này cho thấy sự ham mê còn phụ thuộc vào môi trường xã hội và trình độ nhận thức của mỗi người. Nhưng có một điều tôi khẳng định là một tác phẩm văn học đích thực sẽ có giá trị trường tồn. Và điều đáng sợ nhất của người cầm bút là miệt mài viết và in ra những cuốn sách dở mà ngộ nhận đó là những tác phẩm để đời của mình.

PV: Trong số các cuốn sách đã xuất bản của nhà văn thì cuốn nào có lượng xuất bản nhiều nhất? Ông có thể tiết lộ cho độc giả biết con số đó và một vài suy nghĩ của ông được không ạ?

Nhà văn Dương Hướng: Như tôi đã nói, môi trường xã hội rất quan trọng đối với việc thẩm định tiếp cận, đón nhận và đánh giá đúng sai đối với một sáng tác mới của mỗi nhà văn. Ví dụ ngày mới giải phóng, tác phẩm Sống như anh viết về anh hùng Nguyễn Văn Trỗi, hay mấy năm gần đây tác phẩm Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm, được cổ vũ rầm rộ, được in và phát hành với số lượng lớn. 

Đối với tác phẩm của tôi, cuốn Bến không chồng tuy được tái bản hơn mười lần, nhưng vài năm nay tất cả các cửa hàng sách trên toàn quốc không đâu còn bán. Nhiều sinh viên đại học, học viên cao học, nhờ tôi tìm giúp để có tư liệu làm luận văn tốt nghiệp nhưng tôi đành chịu. Tôi cũng không rõ nguyên nhân vì sao. Có lẽ những người làm sách chỉ chú ý đến những sáng tác mới.

PV: Còn một vài cuốn sách của nhà văn gần đây thì tình hình xuất bản thế nào? Ông có chút nào buồn hay chạnh lòng khi so sánh với lượng xuất bản của cuốn trước không.

Nhà văn Dương Hướng: Cuốn tiểu thuyết “Dưới chín tầng trời” của tôi xuất bản lần đầu từ năm 2007 đến nay vẫn chưa được tái bản. Công ty Nhã Nam nhiều lần xin giấy phép tái bản nhưng không được, và vài năm trước cuốn này bị in lậu bán tràn ngập thị trường còn tác giả trắng tay không được đồng nhuận bút nào. Thật là buồn. Đã có lần tôi phải viết bài “Chỉ còn biết kêu trời” nói về tình trạng in lậu bừa bãi không quản lý được.

PV: Đặt giả thiết không phải thứ văn chương thứ cấp, hạng hai… hiện nay độc giả thích đọc những tác phẩm ít chữ hay hài hước mà dung lượng nghệ thuật nhiều thì nhà văn có định thử sức mình với những đề tài đó không?

Nhà văn Dương Hướng: Từ ngày cầm bút tới giờ, tôi chưa bao giờ có khái niệm viết theo đề tài. Tôi viết những gì mình thuộc thích. Khi hoàn thành tự nó thuộc loại nào. Ví dụ: Tiểu thuyết “Bến không chồng” đương nhiên nó thuộc đề tài nông thôn. Bởi các nhân vật đều là nông dân. Còn tiểu thuyết “Dưới chín tầng trời” thì có cả - nông thôn, thành thị, chiến trường, biên giới… bởi các nhân vật có mặt ở mọi nơi. Tôi cho rằng một tác phẩm hay không phụ thuộc vào số chữ. Một truyện ngắn hay vài trang đánh đổ cả mười tập tiểu thuyết dở. Còn tác giả hay độc giả đều có thứ hạng hay dở khác nhau. Tôi chưa bao giờ viết thử nghiệm. Đã cầm bút là viết - có cái hay, cái không hay. Có cái viết nhanh, có cái viết trầy trật mãi không xong, truyện ngắn hay tiểu thuyết cũng thế, tuỳ theo mình có được vốn liếng và sức vóc đến đâu.

PV: Nhà văn có thể lý giải vì sao những tác giả hiện nay như Nguyễn Nhật Ánh, Nguyễn Ngọc Tư mỗi lần ra sách vẫn đạt một con số ấn tượng không?

Nhà văn Dương Hướng: Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh tôi chưa có điều kiện đọc nên không thể nói được điều gì. Nhưng nghe nói Nguyễn Nhật Ánh viết nhiều thế thì thấy sợ. Và càng sợ hơn, sách của Nhật Ánh lại bán chạy. Còn Nguyễn Ngọc Tư tôi đọc thấy hay và sách của chị bán chạy là điều dễ hiểu bởi Ngọc Tư hội tụ được mọi yếu tố thuận lợi.

PV: Vậy là trong trường hợp của hai nhà văn trên là họ may mắn vì nhu cầu sáng tác trùng với nhu cầu độc giả?

Nhà văn Dương Hướng: Đúng vậy, tôi đã nói rồi, trào lưu thưởng thức văn học của xã hội ví như một dòng sông vơi hay đầy, phụ thuộc vào lưu lượng nước nhiều hay ít. Nhưng sự mát lành của nước tuyệt nhiên không phải là tốc độ dòng chảy.

PV: Bản thân ông có muốn tác phẩm của mình được in với số lượng nhiều như thế? Và đã khi nào viết xong tác phẩm và chuẩn bị in ấn ông có đặt câu hỏi: Phải làm gì để thu hút độc giả? Thực tế thì ông đã từng tác động gì đến tác phẩm vì nguyên nhân độc giả chưa? Ví dụ như bìa sách, thay đổi tên tác phẩm v.v…

Nhà văn Dương Hướng: Tôi chắc chắn tất thảy các nhà văn đều có ước muốn đó, nhưng không phải ai cũng làm được. Riêng tôi không là ngoại lệ và chẳng làm được gì bởi bìa sách thì hoạ sỹ vẽ, có phải đổi tên cũng là do yêu cầu của nhà làm sách. Tôi chỉ cố gắng viết cho hay theo gu, theo cái tạng của mình. Và tôi nhận ra viết được còn phụ thuộc vào ý trời. Giời cho sao được vậy. Có muốn cũng chẳng được. Vừa rồi công ty Nhã Nam yêu cầu tôi đổi tên tiểu thuyết “Dưới chín tầng trời” để xin giấy phép tái bản. Tôi định đổi thành “Bóng trời” - nghĩa của hai cái tên cũng là “ông giời” cả. Tôi gọi điện xin ý kiến nhà văn Trung Trung Đỉnh, ông bảo: “Cái tên “Dưới chín tầng trời” hay thế sao lại đổi?” thế là đành thôi.

PV: Có một bộ phận độc giả đọc sách bởi thói quen là cứ nhìn tên tác giả - càng quen, càng nổi tiếng thì sẽ là lựa chọn đầu tiên. Ví dụ ai đó, từng đọc “Bến không chồng” của ông thì khi ra hiệu sách họ sẽ chọn bất cứ cuốn gì ký tên Dương Hướng. Nhà văn đánh giá hay nhìn nhận về thói quen này như thế nào?

Nhà văn Dương Hướng: Đó là thương hiệu. Uy tín của nhà văn cũng giống thương hiệu hàng hoá để chọn lựa theo sở thích của mỗi người. Nhưng phải cảnh giác, trong mỗi nhà văn có cả những tác phẩm hay nhất và dở nhất.

PV: Theo ông thì độc giả có nên duy trì thói quen này không? Vì sao?

Nhà văn Dương Hướng: Thời đại thông tin bùng nổ, đối tượng nghe nhìn xuất hiện mọi lúc mọi nơi. Đọc sách, chọn sách càng cần phải sàng lọc kỹ càng tác phẩm, tác giả bởi thời gian là vàng. Nhất là trong thời buổi loạn chuẩn, độc giả cần phải cảnh giác và nhà văn càng phải có trách nhiệm với chất lượng tác phẩm của mình trước bạn đọc.

* Cảm ơn nhà văn, chúc cho cuốn sách của ông được tái bản mà không phải đổi tên!

Hiền Nguyễn (thực hiện)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác