Làm sao để phát triển văn học thiếu nhi trong nước


(Tổ Quốc)- Trong bối cảnh các hình thức giải trí ngày càng phong phú, đa dạng nhờ sự phát triển của khoa học kỹ thuật cũng như khả năng sáng tạo vô hạn của con người, văn học thiếu nhi Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức lớn. Nhân dịp Quốc tế Thiếu nhi sắp đến, chúng tôi đã có buổi trò chuyện cùng thầy Trần Xuân Tiến (Trường Đại học Văn Hiến)- người dành nhiều thời gian quan tâm nghiên cứu về văn học Hàn Quốc nói chung, văn học thiếu nhi Hàn Quốc nói riêng, xoay quanh câu chuyện làm sao để phát triển hơn nữa văn học thiếu nhi trong nước.

 Làm sao để phát triển văn học thiếu nhi trong nước - ảnh 1

- Là người làm công tác nghiên cứu đã lâu, một cách khái quát, anh có nhận xét như thế nào về văn học thiếu nhi Việt Nam hiện nay?

Văn học Việt Nam dành cho thiếu nhi, từ lâu, vẫn luôn là nỗi trăn trở lớn không hồi đáp của những người trong cuộc. Nhắc đến mảng văn học này, độc giả vẫn chỉ có thể xoay quanh những tác phẩm kinh điển của các thế hệ sáng tác từ nhiều năm trước như Dế mèn phiêu lưu ký (văn xuôi, Tô Hoài), Tuổi thơ dữ dội (văn xuôi, Phùng Quán), Đất rừng phương Nam (văn xuôi, Đoàn Giỏi), Góc sân và khoảng trời (tập thơ, Trần Đăng Khoa), Vừa nhắm mắt vừa mở cửa (văn xuôi, Nguyễn Ngọc Thuần), Quê Nội (văn xuôi, Võ Quảng), Kính vạn hoa (văn xuôi, Nguyễn Nhật Ánh)… Gần đây, có vài tác giả thử sức hoặc kiên trì theo đuổi mảng sáng tác này như Nguyễn Ngọc Thuần, Thu Trân, Trần Quốc Toàn… Bộ sách 12 quyển văn học thiếu nhi của nhà văn Vũ Hùng (đoạt giải Vàng thuộc hạng mục Sách Hay của Giải thưởng Sách Việt Nam năm 2016 vừa qua) cũng là tín hiệu đáng mừng cho văn học thiếu nhi trong nước. Tuy vậy, so với tình hình các nhà sách tràn ngập sách văn học thiếu nhi nước ngoài như hiện nay thì những người trong cuộc không khỏi chạnh lòng ngao ngán. Hai đơn vị được xem là bà đỡ từ nhiều năm nay cho văn học thiếu nhi Việt Nam là nhà xuất bản Kim Đồng và nhà xuất bản Trẻ cũng luôn trăn trở về bức tranh còn nhiều bất cập của văn học thiếu nhi trong nước. Thực tế cho thấy, văn học thiếu nhi nước ta đang đứng trước hành trình rất gian nan, đòi hỏi sự dấn thân hơn nữa của nhà văn nói riêng và các đơn vị hỗ trợ có liên quan nói chung.

- Phải chăng các nhà văn Việt Nam hiện nay khi viết văn cho trẻ nhỏ vẫn chưa tìm được những lối viết phù hợp, thưa anh?

Sáng tác văn học đòi hỏi người sáng tác không chỉ có kỹ thuật về văn phong, lối viết mà còn là khả năng đưa ra những ý tưởng cuốn hút độc giả. Với đặc thù riêng, văn học thiếu nhi tập trung phục vụ cho đối tượng độc giả riêng biệt nên lại có thêm những yêu cầu nhất định. Đặc biệt là phải cảm được tâm lý của các em, những vấn đề mà các em quan tâm. Ở trường hợp này, sự đồng điệu là hết sức cần thiết. Không phải là tất cả nhưng các sáng tác văn học thiếu nhi ở ta còn có phần nặng về tính giáo dục hoặc thiên về tuyên truyền nên dễ mang lại cảm giác khô cứng, xa cách. Các tác phẩm được trẻ em yêu thích chỉ đếm trên đầu ngón tay là tình trạng thật sự phải trăn trở, đau đáu.

- Với chuyên môn nghiên cứu về văn học Hàn Quốc, theo anh, những gợi ý nào từ văn học thiếu nhi ‘xứ Kim Chi’ được cho là đáng để chúng ta tìm hiểu và suy ngẫm?

Nhận thức về Hàn Quốc đối với người Việt Nam có những thay đổi nhất định theo thời gian. Nếu như trước đây, những thành công về mặt kinh tế, văn hóa đại chúng của xứ sở Kim Chi được đông đảo người Việt đặc biệt quan tâm với thái độ có phần ngưỡng mộ, tán thưởng thì trong vài năm trở lại đây, nhiều khía cạnh tiêu cực của xã hội Hàn Quốc như tỷ lệ tự tử cao, cuộc sống áp lực trên thương trường, chính trường hay trong nhịp sống công nghiệp khắc nghiệt cũng đã được nhiều người chú ý đến. Các bộ phim điện ảnh lẫn truyền hình đã không còn là những hình ảnh tô hồng cuộc sống mà còn xen kẽ những màu xám của cuộc đời thường nhật. Văn học thiếu nhi Hàn Quốc cũng sẵn sàng đề cập đến những đề tài nóng bỏng này.

Văn học thiếu nhi hiện đại Hàn Quốc đã không đơn thuần chỉ là những tác phẩm viết về thiếu nhi mà còn là tất cả các lĩnh vực trong đời sống, miễn là những vấn đề mà trẻ em quan tâm. Mang đậm hơi thở cuộc sống của một quốc gia công nghiệp, văn học thiếu nhi hiện đại Hàn Quốc thường chủ động phản ánh thực tại văn hóa - xã hội Hàn Quốc với những vấn đề như sự phân hóa giàu nghèo, áp lực học hành thi cử, sự thay đổi trong các mối quan hệ gia đình bởi sự chuyển dịch không gian sống từ nông thôn ra thành thị… Ở một góc độ nào đó, độc giả cảm thấy lứa tuổi thiếu nhi cũng đang gánh trên vai việc nhận thức và giải quyết những vấn đề của cuộc sống hằng ngày. Rõ ràng, thiếu nhi ở mỗi thế hệ cần phải có những tác phẩm mang hơi thở của chính thời đại mà các em đang sống. Điều này, văn học thiếu nhi hiện đại Hàn Quốc đang tỏ ra làm khá tốt. Văn học thiếu nhi Việt Nam cũng có thể xem đây là cách làm đáng tham khảo.

Huỳnh Nhã thực hiện

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác