Chim và bướm trên đường 12A

Nguyễn Khắc Phê

(Toquoc)- Xin bạn đọc đừng nghĩ đây là chuyện tếu. Tôi từng sống trên đường 12A gần 4 năm (1963-1966), chưa bao giờ được thấy chim và bướm nhiều như hôm nay. Tình cờ tôi gặp cảnh lạ; cũng có thể đó là dấu hiệu đặc trưng thời kỳ mới trên đường 12A.

Đường 12A vượt Trường Sơn với những địa danh Ca Tang, Khe Ve, “đồi 37”, Bãi Dinh, Cha Lo, Mụ Dạ... ngút trời lửa đạn từng nổi tiếng thời chống Mỹ. Ngày đó, do chưa kịp mở những tuyến đường ngang khác, đường 12A là con đường duy nhất mà những đoàn xe cơ giới từ hậu phương có thể tiến ra mặt trận nên là nơi hứng bom đạn nhiều nhất và cũng chịu đựng hy sinh nhiều nhất…

Trở lại đường 12A sau mấy chục năm cách biệt, tôi ngỡ ngàng khi bắt gặp đàn chim đủ loại hội tụ bên đường, đoạn qua thị trấn Quy Đạt (huyện lỵ huyện Minh Hóa, Quảng Bình.) Nói đúng hơn, đây là “chợ chim” tự phát phình ra bên chợ Quy Đạt, chỉ có trong 6 phiên chính họp vào các ngày 5, 10, 15, 20, 25, 30 hàng tháng. Hàng trăm; không, dễ có đến hàng ngàn con chim tuy không được hoàn toàn tự do, nhưng hội tụ bên nhau, nhiều con như đã quen chủ vẫn hót líu lo, cùng với cảnh chào mời mua bán chộn rộn đã tạo nên cảnh tượng vui như hội. Hầu hết người bán là những em nhỏ tuổi học trò, nhiều em là người dân tộc Nguồn, Sách..., chưa quen chuyện mua bán, xướng giá với khách rụt rè đến tội nghiệp. Giá chim ở đây thật rẻ; chim sáo đắt nhất giá 20.000 đồng, chim A cờ đen tuyền như khướu chỉ 5.000 đồng/con... Ở miền núi cao, có từng ấy tiền góp thêm vào khoản mua sách vở đã là quý. Chợt nhớ, những ngày bom đạn trước đây, đi trên đường 12A hầu như không nghe tiếng chim. “Đất lành chim đậu”. Ngày nào, đường 12A là nơi hội tụ các anh hùng: Nguyễn Viết Xuân, Nguyễn Thị Kim Huế, Đại đội Thanh niên xung phong 759, Công trường 050, Tiểu đoàn 2 công binh, Đại đội 3 pháo cao xạ, Đội Cầu 10... Thật khó kể cho đủ. Còn hôm nay, khi dự án xây dựng đường 12A thành một trục đường xuyên Á được triển khai, hàng chục Công ty, Xí nghiệp từ khắp miền đất nước cũng đã hội tụ về đây. Công ty Cầu Thăng Long, Tổng Công ty Giao thông 4, Công ty 484 Khu Đường bộ 4, Công ty Cầu đường I và II Quảng Bình...

Chim và bướm trên đường 12A - ảnh 1Cho đến nay, những cầu lớn trên tuyến như Bãi Dinh, Khe Ve, La Trọng đã được xây dựng lại kiên cố. Toàn bộ nền đường đoạn xung yếu nhất từ Khe Ve lên Mụ Dạ đã được mở rộng, những mái ta luy cao “ngửa cổ mới nhìn thấy đỉnh” tươi màu đất mới nổi bật trên các sườn núi xanh ngắt sau những trận mưa đầu hè. Những cánh bướm thì lên tận Cha Lo tôi mới bắt gặp bên đường. Hàng trăm những cánh bướm nhỏ dập dìu bay lượn hớn hở đón nắng hay chào mừng “những cánh chim” xây dựng đã vượt bao đèo dốc lên góp sức xây dựng lại đường 12A? Xe càng tiến gần biên giới, những đám bướm xuất hiện càng nhiều; dưới chân đèo Mụ Dạ, trước Trạm kiểm soát của Đồn Biên phòng và Trạm Hải quan thì vô số những cánh bướm tràn kín mặt đường, tưởng như ai vừa chăng tấm lưới trắng lay động níu giữ lại những chiếc xe qua để các chiến sĩ biên phòng và hải quan kiểm soát…

Ngàn vạn những cánh bướm vẫn không thôi bay lượn. Cảnh tượng kỳ ảo níu chân tôi. Đồng chí Hạt trưởng Hạt Giao thông Y Leng bảo: “Ở đây, cứ về mùa này là bướm tụ về...” Vậy là đàn bướm tránh mùa mưa bên Lào tràn sang chăng? Tôi thì lại chợt nghĩ đến những cô gái thanh niên xung phong hồi nào, thân quàng mảnh dù pháo sáng đứng làm cọc-tiêu-sống dẫn xe qua các đoạn đường hiểm yếu và những cánh áo trắng không được phép “diện” nơi lộ thiên, chỉ lấp ló dưới tán cây rừng trú quân. Ngày 12 và 27/4/1966, lần đầu tiên giặc Mỹ dùng máy bay B.52 đánh phá miền Bắc đã chọn đoạn đường Cha Lo- Mụ Dạ này làm nơi thí điểm. Và ngày 3/7/1966, hai năm trước khi ngã ba Đồng Lộc nổi tiếng với trận chiến đấu có đến mười cô gái hy sinh, thì trên đoạn đường lên đèo Mụ Dạ, 9 chiến sĩ TNXP đại đội 759 anh hùng đã hy sinh cùng một lúc dưới một chùm “bom toạ độ”… Mấy chục năm đã qua! Lại chợt nghĩ, chẳng biết vô vàn những cánh bướm hôm nay liệu có mối liên hệ nào với hai vạn chiến sĩ mở đường Trường Sơn đã hy sinh thời chống Mỹ?...

Tiếc là không mang theo máy ảnh để ghi lại vũ điệu của ngàn vạn cánh bướm trên đỉnh Trường Sơn trưa nay. Nhưng thôi, thế lại hóa hay; có khi bức ảnh thật sẽ làm vẻ kỳ ảo biến mất. Cứ để đàn bướm trắng bên chân đèo Mụ Dạ bay lượn trong tưởng tượng, dệt thêm một nét đặc sắc cho pho huyền thoại Trường Sơn.

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác