Vào thư viện để đọc sách mới?

(Toquoc)- Thư viện được ví là một kho sách khổng lồ với nhiều giá trị được tích luỹ. Bên cạnh số lượng thì chất lượng sách đã thực sự đáp ứng được nhu cầu độc giả hôm nay chưa?

Nhà văn Di Li, trong một bài trả lời phỏng vấn đã đề cập đến chuyện sách vào thư viện “Hợp đồng ngần ấy tiền, chuyển giao đầu sách nào là tùy vào bên bán, giá bìa cứ ứng với tổng giá trị hợp đồng là được. Các thư viện đâu có chọn lựa tên sách. Vì thế đương nhiên bên bán thường cung cấp sách tồn kho. Thậm chí có những đơn vị mà công việc kinh doanh chính là cung cấp sách cho các thư viện, còn chủ trương hàng năm chỉ in những cuốn sách chất lượng tầm tầm, biết trước bán ra thị trường không ai mua để đưa vào thư viện”.

Liệu đây có phải là thực trạng hệ thống thư viện không, và độc giả có thể tìm sách mới ở thư viện nào?

Vào thư viện để đọc sách mới? - ảnh 1

Bà Phan Thị Kim Dung - Giám đốc Thư viện Quốc gia không đồng tình quan điểm cho rằng sách ở thư viện thường là sách tồn kho. Được biết tại Thư viện Quốc gia có các nguồn cung cấp sách mới là: Con đường lưu chiểu, bổ sung tài liệu quốc tế, bổ sung liên kết, bổ sung trao đổi, mua theo yêu cầu của chuyên gia… Trong đó sách nộp lưu chiểu là nguồn cung cấp sách đều đặn cho thư viện. Nghĩa là mỗi một cuốn sách mới, theo luật xuất bản, trước khi đến tay độc giả phải nộp lưu chiểu từ 3-5 cuốn. Số sách này sau đó được chuyển đến Thư viện Quốc gia, với một bản được lưu giữ đời đời, còn lại là phục vụ độc giả. Hiện nay, với 66 Nhà xuất bản trong nước cùng với kho di sản với 1,5 triệu tên tài liệu quý giá có thể khẳng định Thư viện Quốc gia là nơi độc giả tìm thấy những thông tin, dữ liệu… cần nhất và mới nhất.

Nói thêm về mảng sách văn học, bà Dung khẳng định, Nhà xuất bản Hội Nhà văn là nơi gần như ít nộp sách lưu chiểu nhất, do đó nhiều cuốn sách không có mặt trong Thư viện Quốc gia để phục vụ bạn đọc. Tuy nhiên, ngay cả những cuốn sách văn học đã được cấp phép xuất bản và nộp lưu chiểu cho Thư viện thì không phải cuốn nào cũng được phục vụ bạn đọc mà phải qua sự kiểm duyệt của Thư viện.

Còn ở Thư viện Hà Nội thì nguồn sách do kinh phí nhà nước cùng với sách tặng, biếu của cá nhân, tập thể, các nhà xuất bản. Sách mới được bổ sung hàng tháng căn cứ vào nhu cầu của độc giả. Nhu cầu của độc giả được khảo sát qua sổ nhật ký của thư viện, phiếu khảo sát và nguồn giới thiệu từ báo chí.

Tuy nhiên, khi được hỏi cụ thể những đầu sách trong quý I của năm 2013 thì Thư viện Hà Nội từ chối cung cấp thông tin với lý do chưa kiểm kê xong, chỉ có số liệu của năm ngoái. Theo số liệu năm 2012 thì cả năm thư viện Hà Nội có 35.783 cuốn, trong đó sách do ngân sách địa phương là 29.613 cuốn, sách chương trình mục tiêu là 9.990 cuốn. Tính trung bình một tháng, trừ sách chương trình mục tiêu thì có khoảng 2.500 cuốn sách mới.

Sách văn học được độc giả quan tâm chỉ sau sách chính trị xã hội. Đáng chú ý là, có rất nhiều tác giả tặng sách cho thư viện Hà Nội với hi vọng tác phẩm của mình đến được với độc giả, nhất là tác phẩm thơ. Để tác phẩm đến với độc giả có chất lượng, thư viện cũng kiểm duyệt nội dung khá chặt chẽ. Cuốn sách “Tìm về Hà Nội qua lễ hội truyền thống” của tác giả Phạm Thị Thanh Quy, NXB Dân Trí năm 2012 là một trường hợp bị Thư viện “trả lại” vì phát hiện quá nhiều lỗi, không thể phục vụ độc giả.

Khảo sát giá sách văn học tại thư viện Hà Nội thấy có rất nhiều tên tuổi các nhà văn như: Tô Hoài, Trần Đăng Khoa, Nguyễn Huy Thiệp, Tạ Duy Anh, Sương Nguyệt Minh, Dương Hướng… nhưng không phải là những sáng tác mới nhất của họ.

Tại khoa Viết văn - Báo chí trường Đại học Văn hoá, trước kia có riêng một thư viện chuyên về văn học phục vụ. Sách ở đây chủ yếu là những tác phẩm kinh điển, tác phẩm có giá trị của nhà văn trong và ngoài nước. Hiện nay, thư viện này được sáp nhập chung với thư viện trường. Thư viện trường bổ sung sách mới căn cứ vào nhu cầu của từng khoa sau khi được xét duyệt.

Với mong muốn sưu tầm và lưu lại các tác phẩm của các nhà văn đương đại để phục vụ việc giảng dạy, cùng với lời đề tặng, nhắn gửi chữ ký và bút tích của các nhà văn, thầy trò khoa Viết văn - Báo chí đã xây dựng tủ sách mang tên: Quà tặng của các nhà văn. Đây có thể coi là một nguồn tác phẩm thiết thực đáp ứng nhu cầu học tập của sinh viên. Tuy nhiên, không phải tác phẩm nào trong tủ sách cũng đều là sáng tác mới. Chưa kể, với mỗi một đầu sách khó đáp ứng được ngay số lượng sinh viên vài chục người một lúc.

Có thể thấy, ngoài thư viện lớn, độc giả vào tìm tài liệu nghiên cứu, tra cứu, làm tư liệu và cập nhật thông tin báo chí hàng ngày còn phần nhiều thư viện ở địa phương khá tẻ nhạt. Theo một nguồn tin cho biết, hiện tượng sách tồn kho, chiết khấu giá bìa cao trở thành nguồn cung chính cho sách ở thư viện là có thật. Chỉ có điều đó là thoả thuận có lợi cả đôi bên nên không ai - bên bán và bên mua công khai hay tiết lộ. Và người chịu nhiều thiệt thòi nhất không ai khác chính là độc giả. Điều này dẫn đến tình trạng, độc giả ở thư viện các địa phương chủ yếu là bộ phận hưu trí, nhàn rỗi thời gian. Còn độc giả thực sự quan tâm đến sách họ sẽ đi tìm sách theo cách riêng của mình. Việc làm thế nào để thư viện địa phương có những đầu sách thật sự phù hợp, đáp ứng được nhu cầu độc giả trong bối cảnh này quả không dễ, nhất là việc lựa chọn đầu sách hoàn toàn phụ thuộc vào đơn vị cung cấp.

Đặt câu hỏi một số độc giả có mặt trong hiệu sách: Bạn có vào thư viện đọc sách thường xuyên không? Câu trả lời nhận được là: Không!. Chỉ trừ khi cần nghiên cứu, tra cứu tài liệu mà trên thị trường sách không có mới nghĩ đến vào thư viện. Hơn nữa, với quan niệm của người yêu sách thì việc bỏ tiền ra mua một cuốn sách đã là một hứng khởi để lật giở từng trang sách.

Thư viện hiện nay không còn chiếm vị trí độc tôn cung cấp sách như trước nữa. Xét cho cùng, trong hành trình đi tìm sách, thư viện là một địa chỉ, một cầu nối để độc giả đến với sách. Mọi thứ tồn tại được vì sự vận động của chính bản thân nó, nếu không tự nó sẽ phủ nhận giá trị chính nó.

Hà Anh

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác