Văn học Pháp tại Việt Nam: Người bạn thân xa cách

Trong 3 ngày 12, 13, 14 tháng 6-2007, tại Trung tâm văn hóa Pháp-L’Espace (Hà Nội) đã diễn ra 3 cuộc gặp gỡ liên tục giữa các nhà văn đại diện cho hai nền văn học Việt Nam và Pháp.

Người bạn thân...

Nhiều thế hệ bạn đọc Việt Nam đã quá quen thuộc với những nhà văn tiêu biểu nhất cho nền văn học Pháp cổ điển. Như Victor Hugo với Những người khốn khổ, Nhà thờ Đức bà Paris; Honoré de Balzac với Mảnh da lừa, Tấn trò đời; Alexandre Dumas cùng Ba người lính ngự lâm, Bá tước Monte Cristo; rồi một Jules Gabriel Verne đưa bạn đọc lạc vào thế giới kỳ thú của khoa học viễn tưởng đến các nhà văn Pháp sau này như Albert Camus với Sa đọa, Dịch hạch...

Những nhà văn vĩ đại nhất của nhân loại, những tác phẩm xuất sắc nhất của văn học thế giới đã tạo nên một thế giới văn học Pháp đầy quyến rũ với bạn đọc Việt Nam. Đến nỗi một thời gian dài nhắc đến văn học dịch tại Việt Nam, người ta không thể không nhắc đến văn học Pháp, tiêu biểu cho những tác phẩm văn học có giá trị nhân văn cao cả nhất trong số các tác phẩm văn học dịch trong nước.

Thậm chí, ngay cả mảng văn học thiếu nhi lúc đó cũng là từ Pháp với những Aterix và Oberlix, Lucky Luck… Văn học Pháp một thời ảnh hưởng lớn không chỉ đến sự cảm thụ văn chương mà còn cả các lĩnh vực nghệ thuật khác như điện ảnh, sân khấu…

...đang dần xa cách

Thế nhưng, một thời gian dài văn học Pháp tại Việt Nam chỉ còn tồn tại qua những tác phẩm kinh điển mà thiếu hẳn những sáng tác đương đại. Giải thưởng Goncourt (giải thưởng văn học quan trọng do Pháp tổ chức hằng năm) năm 2006 đã chứng kiến sự chiếm lĩnh của các nhà văn đến từ bên ngoài nước Pháp.

Sự suy sụp của văn học Pháp được lý giải bằng nhiều nguyên nhân. Có người cho rằng văn học Pháp đi xuống do nó quá chú ý đến các kỹ thuật câu chữ mà bỏ qua vai trò quan trọng của cốt truyện. Người khác lại cho rằng chính văn học Pháp đã tự cô lập mình với sự phát triển văn học thế giới khi có sự phân biệt giữa những nhà văn Pháp và các nhà văn khác.

Như trường hợp của nhà văn Pháp gốc Việt Anna Moi, người có tiểu thuyết viết bằng tiếng Pháp, do một NXB Pháp xuất bản nhưng lại được bày bán trong các hiệu sách ở phần Văn học Việt Nam! Đầu năm 2007, một nhóm nhà văn chuyên viết bằng tiếng Pháp đến từ nhiều quốc gia đã đưa ra một biện pháp giải quyết mới: giải phóng ngôn ngữ khỏi biên giới nước Pháp và mở rộng khái niệm văn học Pháp thành “văn học thế giới” viết bằng tiếng Pháp để tăng tính đa dạng trong sáng tác văn học bằng tiếng Pháp.

Trong cuộc gặp gỡ giữa hai nền văn học tại Hà Nội lần này, bạn đọc, các nhà văn Việt Nam có dịp gặp gỡ một nhà văn tiêu biểu cho hướng phát triển mới của văn học Pháp, nhà văn Pháp gốc Bỉ Paul Couturiau. Ông có bài phát biểu trong cuộc hội thảo với chủ đề “Tính ngoại lai của thực tế, thực tế của tính ngoại lai”.

Với tình cảm gắn bó với Việt Nam, ông đã có liền 2 cuốn tiểu thuyết về đề tài Việt Nam, cuốn thứ nhất có cốt truyện được đặt trong bối cảnh cuối thế kỷ 19 với nhan đề Những tình yêu sông Hồng. Cuốn thứ hai có bối cảnh năm 1952 với nhan đề Kẻ vô danh Sài Gòn.

Để viết hai cuốn sách này, nhà văn đã tới Việt Nam, du lịch tới nhiều địa điểm... Sau khi hai cuốn sách được xuất bản, nhà văn nhận thấy vẫn còn thiếu sót, ông đã quyết định phải có thêm một tác phẩm nữa với bối cảnh đương đại nhằm hoàn thiện bộ tác phẩm về Việt Nam, và Thiên đường đã mất được xuất bản vào tháng 5-2007.

Văn học Pháp đang vất vả tìm một con đường mới để quay lại thị trường văn học Việt Nam, một thị trường nhiều duyên nợ với văn học Pháp nhưng cũng lại là một thị trường đang khá xa lạ với chính người bạn thân của mình trong quá khứ.

(Theo SGGP)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác