Văn hóa Việt ở nước ngoài - dòng chảy chậm ngấm lâu bền

Lần đầu tiên, trong một Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài lớn, sẽ tổ chức tại Việt Nam từ ngày 20 - 24/11 có thành phần tham gia tới 20% là văn nghệ sĩ. Đây cũng chỉ là con số nhỏ trong số những văn sĩ kiều bào, những người khơi nguồn văn hóa Việt ra thế giới, có điều kiện về tham dự.

Nhà văn Nguyễn Văn Thọ, người Việt ở Đức, cho rằng, văn nghệ sĩ sống rải rác nhiều nơi ở nước ngoài, song họ sinh hoạt trong cộng đồng Việt, lại có tâm thế nhìn đất nước từ một khoảng cách, biên độ rộng. Vì thế, cách tiếp cận văn hoá của họ có thể nói là đường tiệm cận.

Vóc dáng Việt từ trong tâm thức

Đánh giá về vai trò của những văn nghệ sĩ Việt Nam ở nước ngoài góp phần giữ gìn, quảng bá văn hoá Việt Nam, hoặc góp phần nhận diện sâu sắc hơn về tâm thế con người Việt Nam, nhà văn Nguyễn Văn Thọ nói, đầu tiên họ giữ vai trò vô cùng lớn lao ở mặt quảng giao văn hoá Việt với nước ngoài, cụ thể với giới sáng tác, nhất là âm nhạc, hội hoạ… Muốn hay không mọi sáng tác của người Việt đều có hơi hướng và mang tinh thần Việt. Đó là một đặc tính chủ đạo nằm trong vô thức của lứa văn nghệ sĩ có tuổi.

Thứ hai, trong văn học, giới nghệ sĩ phản ánh phần nào tâm thế đồng bào của mình ở phương diện bao quát, phổ cập và cũng ít nhiều làm nên một diện mạo văn chương có tính nhân vật điển hình. Do vậy, lần thứ hai, tinh thần Việt được phản ảnh quảng đại trong cộng đồng. Hơn nữa dù rất ít tác phẩm Việt được dịch ra tiếng Anh là thứ tiếng thông dụng thì chính sự đọc trong cộng đồng cũng làm cho thế hệ thứ hai và thứ ba ngấm vào dòng chảy của máu Việt. Đây cũng hoàn toàn là vô thức.

Văn hóa Việt ở nước ngoài - dòng chảy chậm ngấm lâu bền - ảnh 1

Nhà văn Nguyễn Văn Thọ và bìa cuốn tiểu thuyết nổi tiếng của mình (Ảnh: Nhà sách Trí Tuệ)


Thứ ba, trong các loại hình nghệ thuật khác như hội hoạ và âm nhạc, nghệ sĩ Việt tại nước ngoài có nhiều công trong việc bộc lộ “Việt tính”. Trường hợp như hoạ sĩ Nguyễn Đại Giang trong trường phái Đảo ngược tại Mỹ; Điềm Phùng Thị hay Lê Bá Đảng tại Pháp… vừa hiện đại vừa mang tinh thần tôn giáo Việt. Đấy là những tâm thức chủ quan không áp đặt, có công lớn với dân tộc.

Khu vực văn nghệ sĩ khác hoạt động ở lĩnh vực nghiên cứu phê bình và thực hành cũng vô thức có công tạo dựng vóc dáng Việt ngay trong đồng bào của mình và ở các phương tiện đại chúng. Ví dụ các nghệ sĩ như nghệ sĩ Tôn Nữ Nguyệt Minh ở Đức, hay nghệ sĩ, giáo sư ghita Nguyễn Ngọc Long biểu diễn và dạy học tại Berlin đã giới thiệu một cách hữu hiệu nhạc khí và giai điệu Tây Nguyên thuần nhã, tạo thêm một tầng lớp học trò Tây cạnh học trò ta. Điều ấy cũng gián tiếp làm nên một góc chiếu về bản sắc Việt ở diễn đàn âm nhạc.

Lan tỏa văn hóa ra xứ người

Hiện, ở nhiều nước có Hội văn học nghệ thuật của người Việt ở nước ngoài. Những hội này, mặc dù hoạt động rất khó khăn, vẫn là một trong những nguồn lực tinh thần quan trọng cho cộng đồng Việt bên ngoài xứ sở. Nhà thơ Nguyễn Huy Hoàng, người Việt ở Liên bang Nga, cho rằng: “Những người tham gia các Hội văn học nghệ thuật, hay hoạt động văn học nghệ thuật ở các nước Nga và Đông Âu mà tôi biết đều có mặt bằng tri thức rất cao, đều nằm trong quỹ đạo của việc xây dựng nền văn hoá đất nước”.

Theo nhà thơ Nguyễn Huy Hoàng, nhiều nơi còn nhìn cộng đồng Việt ở nước ngoài như một cộng đồng làm ăn, nhưng những hoạt động âm nhạc, hội hoạ, văn học… của những tác giả, nghệ sĩ Việt Nam ở nước ngoài đã góp phần cho thấy một hình ảnh Việt Nam khác, một đất nước có truyền thống văn hoá lâu đời. Những người làm văn học nghệ thuật Việt ở nước ngoài, nói cách khác, đã góp một phần trong sứ mệnh truyền tải phần hồn, phần vía của văn hoá Việt Nam ra thế giới.

“Dù muốn hay không, ở trong tâm thế, tiếng nói của văn nghệ sĩ Việt ở nước ngoài cũng được cộng đồng lưu tâm nhất, vì muốn hay không thì các tác phẩm có tiếng vang ở nước ngoài đều để cho nhiều người dân Việt tha hương nhận ra số phận, thân phận của họ trong các tác phẩm đó. Do đó việc quảng bá văn  hoá Việt là một dòng chảy chậm có sức ngấm lâu bền và dai dẳng trong cộng đồng Việt hải ngoại”, nhà văn Nguyễn Văn Thọ nói.

(baodatviet.vn)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác