“Tuyển tập thơ Thăng Long - Hà Nội 10 thế kỷ”: Công trình văn học lớn và nhiều ý nghĩa

(Toquoc)- Một trong những tác phẩm văn học nằm trong tủ sách hướng tới đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội của Nhà xuất bản Hà Nội sẽ ra mắt bạn đọc là "Tuyển tập thơ Thăng Long - Hà Nội 10 thế kỷ"

Đây được khẳng định là một công trình công phu, hoành tráng đáp ứng được mong đợi của bạn đọc cả nước. Chính vì thế ban tuyển chọn có trọng trách rất lớn để làm sao tập thơ bao quát được 10 thế kỷ đã qua về Hà Nội. Nhất là thời gian dài này có quá nhiều thay đổi về mặt lịch sử nên không thể không có những khó khăn.

“Tuyển tập thơ Thăng Long - Hà Nội 10 thế kỷ”: Công trình văn học lớn và nhiều ý nghĩa - ảnh 1
Nhà văn Bằng Việt phát biểu
Nói về khó khăn này, giáo sư Huệ Chi đã chia sẻ với đông đảo bạn quan tâm đến văn học thủ đô ngàn năm văn hiến trước ngày tuyển tập hoàn thành. Đó là, nước ta thời nào cũng có nhà thơ xuất sắc với nhiều bài thơ hay. Nếu chọn hết phải đến hàng nghìn tác giả. Nhưng từ con số có vẻ thuận lợi đó lại phải chọn được những tác phẩm tiêu biểu, nổi bật… thể hiện được hồn cốt trong từng giai đoạn lịch sử. Trong 10 thế kỷ đã qua, chủ yếu các tác phẩm thơ ca được thể hiện và lưu lại dưới dạng văn bản cổ là chữ Hán và chữ Nôm. Phải đến đầu thế kỷ XX chúng ta mới thực sự công bố thơ ca bằng ấn phẩm. Vì thế việc tuyển chọn dựa trên bản in là rất ít, nếu không nói là đếm trên đầu ngón tay.

Những tập sách từ năm 1683 mà nhóm tuyển chọn có được thì giấy qua thời gian đã bị mủn, ố, rời rạc nhiều nên phải cẩn trọng lật từng tí một để các mảnh ghép đó không bị rơi vụn ra. Hơn nữa đã phần các văn bản này chỉ chép tay. Tiếp cận với mỗi bản lại thấy khác nhau cả về chữ lẫn nghĩa, trong khi đa số văn bản đó là chữ Hán. Khó khăn này đòi hỏi ban tuyển chọn phải xác định đâu là văn bản gốc.

Khi có trong tay các tác phẩm thơ rồi thì một vấn đề nữa đặt ra là, ngoài những chủ đề hướng về các vấn đề lớn như đánh giặc cứu nước, giang sơn xã tắc, vẻ đẹp thiên nhiên… thì liệu có phần “riêng tư” của từng thế kỷ, từng tác giả không? Câu trả lời là có. Trong quá trình tìm hiểu, ban tuyển chọn đã phát hiện ra một tác giả là Đặng Minh Bích ở thế kỷ 15 thời Lê Thánh Tông có bài “Ức cố nhân” nghĩa là Nhớ cố nhân nói về người bạn tình đã ra đi không bao giờ trở lại mà chưa ai tuyển chọn.

Phần cận đại, từ năm 1930 đến nay được giao cho nhà thơ Bằng Việt và nhà thơ Vân Long tuyển chọn. Nhà thơ Bằng Việt cho rằng mặc dù giai đoạn này không phải tiếp cận văn bản cổ nhưng cũng có những khó khăn nhất định. Vì tác phẩm bị tam sao thất bản, thất lạc, nhiều tác phẩm cũng không lưu giữ được, chịu ảnh hưởng hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ. Ở giai đoạn trước thì số lượng tác giả và tác phẩm không hạn chế nếu đảm bảo về mặt yêu cầu đặt ra. Nhưng giai đoạn sau thì giới hạn mỗi nhà thơ chỉ được chọn một tác phẩm. Hơn nữa nhiều nhà thơ đồng thời lại hoạt động cách mạng, có khi ở nước ngoài, có khi bị tù đầy nên không có điều kiện in sách.

Tuy nhiên, với tinh thần làm việc khoa học, nghiêm túc, có trách nhiệm cao, lại được sự ủng hộ của nhiều cá nhân, cơ quan ban ngành… đến nay ban tuyển chọn đã gần như hoàn thành tập sách. Trao đổi với chúng tôi, nhà thơ Bằng Việt cung cấp thêm một số thông tin liên quan đến tuyển tập thơ Thăng Long - Hà Nội 10 thế kỷ: Tập sách hội tụ đầy đủ các tác phẩm của các nhà thơ ở mọi miền đất nước cùng hướng về thủ đô, chứ không khoanh vùng chỉ có văn nhân Hà thành. Ngay cả vùng “Hà Nội mới” xứ Đoài xưa kia cũng kịp thời được hội tụ tác phẩm. Với khổ sách to trên 2000 trang, được thể hiện dưới dạng chữ Hán, có phiên âm dịch nghĩa và dịch thơ. Riêng phần chữ Nôm thì không có. Số lượng tác giả đóng góp tuyển tập khoảng 700 người với trên dưới 2000 tác phẩm. Từ nay đến khi hoàn thành tập thơ là tháng 12/2008 nếu có những tác phẩm xứng đáng sẽ được bổ sung kịp thời, sau đó sẽ đưa ra nghiệm thu và ra mắt bạn đọc.

Theo kế hoạch của Nhà Xuất bản Hà Nội, tủ sách văn học hướng tới ngày đại lễ không chỉ dừng lại ở tuyển tập thơ mà thời gian còn lại sẽ có 3 công trình tuyển tập đồ sộ nữa ở thể loại Truyện ngắn, Tiểu thuyết và Bút ký - Tản văn.

HIỀN NGUYỄN

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác