Từ văn học thiếu nhi tới văn học tuổi mới lớn


(Toquoc)- Xuân thu nhị kỳ, đến hẹn lại lên, ngày Quốc tế Thiếu nhi mùng một tháng sáu hàng năm, cũng chính là ngày các trang văn học của các tờ báo và các phương tiện truyền thông đại chúng khác “ưu tiên” đăng các sáng tác cho trẻ em, cùng đặt vấn đề “kiểm điểm” lại tình hình văn học viết cho thiếu nhi trong năm, “tranh luận” các em đọc gì? Xem gì? Bởi đây cũng là thời điểm các em nghỉ hè. Một năm, vài bận quan tâm đến nhu cầu tinh thần của các cháu (Ngày Quốc tế Thiếu nhi, Tết Trung thu, Khai giảng năm học…) không thể gọi là nhiều song cũng đặt ra cho các thầy cô, các bậc làm cha mẹ, đặc biệt là những người viết cho thiếu nhi những suy nghĩ không thể gọi là… nhỏ?

 Từ văn học thiếu nhi tới văn học tuổi mới lớn - ảnh 1

Thiếu nhi ngày trước gắn liền với những chuyện cổ tích, những chuyện dân gian, lịch sử hoặc những câu chuyện ngụ ngôn, giả tưởng. Nội dung chuyện phần lớn hướng các em đến những điều tốt lành, điều thiện… phấn đấu rèn luyện để trở thành những con ngoan, trò giỏi và là công dân tốt sau này…Thiếu nhi ngày nay, ngoài những nền tảng cơ bản trên còn phải rèn luyện thêm lòng yêu nước, hướng về nền khoa học đỉnh cao của nhân loại với nhiều mơ ước vươn cao, vươn xa…

Thiếu nhi ngày nay, ngoài sự độc lập, các em còn được tiếp cận và có thể sử dụng những trang thiết bị nghe nhìn tối tân hiện đại như máy vi tính, laptop, máy tính bảng, Iphone, v.v… do đó, tính sáng tạo và tư duy khoa học ngày càng phát triển đa dạng, phong phú. Một câu chuyện cho các em đọc, không thể đơn giản, “nhẹ nhàng” như trước.

Song bên cạnh vẫn còn một bộ phận rất lớn trẻ em ở vùng ngoại ô, nông thôn, vùng xa, vùng sâu… thiếu thốn từ cái ăn, cái mặc cùng mọi phương tiện hiện đại khác. Hình ảnh các em quen nhìn vẫn là sông, là núi, nương rẫy, đồng ruộng… và trong mơ ước của các em vẫn còn đó những ông Tiên, ông Bụt, những hoàng tử, công chúa… Vì thế, văn học viết cho thiếu nhi hiện nay là rất đa dạng, phong phú, đáp ứng được các yêu cầu xem, đọc của tất cả các em thiếu nhi, theo hướng bổ sung, bồi đắp những khát khao của trẻ em theo từng vùng miền của đất nước.

Cái thiếu và hụt hẫng của văn học thiếu nhi hiện nay là gì? Có người đặt câu hỏi, và câu trả lời không phải dễ, bởi những bất cập sau:

- Trước hết, người viết cho thiếu nhi phải thật sự am tường tâm lý trẻ em. Hiểu trẻ mong muốn và mơ ước gì? Song nói thì dễ, một tác phẩm văn học trước hết phải “mang tính văn học” khác với bài giáo dục công dân, hay một bài học về lịch sử.

- Các nhà văn, nhà thơ viết cho thiếu nhi từ trước cho đến nay vẫn chỉ “đếm trên đầu ngón tay”. Có vẽ như sáng tác cho các em là… tùy hứng, ít được quan tâm và đầu tư đúng mức?

- Bản thân các em thiếu nhi, hoặc những cây viết trẻ rất ngại sáng tác cho chính lứa tuổi của mình.

- Các bậc phụ huynh, các em thiếu nhi ít khi quan tâm đến các tác giả, tác phẩm trong nước. Thích đọc những tác phẩm dịch từ nước ngoài, nhiều khi chẳng hợp gì với tập quán cùng tâm lý trẻ? Thấy có người “ca ngợi” là tìm đọc và vỗ tay theo! Quan niệm đọc văn để “rèn người, rèn tiếng” dường như chẳng ai chú ý. Cốt chỉ để giải trí sau những học thêm học bớt căng thẳng.

Bên cạnh, chúng ta vẫn chưa có một công trình khoa học nào đánh giá thật chính xác và cụ thể về văn học viết cho thiếu nhi một cách nghiêm túc, đồng thời chỉ ra những sai sót của loại hình văn học này để người viết rút kinh nghiệm. Do vậy, văn học viết cho thiếu nhi vẫn mang tính… phong trào. Ai thích thì viết, lâu lâu “gióng lên một hồi chuông” để… nhớ, và tiếp tục viết!

 

Gần với văn học viết cho thiếu nhi là văn học tuổi mới lớn (Văn học thiếu nhi dành cho lứa tuổi nhi đồng và thiếu niên. Văn học tuổi mới lớn dành cho học sinh cấp 2, 3 và cả cho sinh viên…). Một mảng trống lớn ít người quan tâm, vì thực ra lứa tuổi “mới lớn” đọc gì mà chẳng được? Kể từ truyện tranh đến… tiểu thuyết! Có người quan niệm thế? Do đó, những tác giả “chuyên” viết về tuổi mới lớn lại càng… hiếm hoi. Cả nước những tờ báo “chính thống” dành riêng cho Thiếu nhi đã ít, báo cho tuổi mới lớn lại càng ít hơn? (Hoa học trò, Mực tím, Áo trắng… và hết?) trong khi lứa tuổi “chưa được làm người lớn” chiếm gần phân nửa dân số cả nước! Và các em có đủ khao khát, nhu cầu thưởng ngoạn văn chương, đáp ứng những băn khoăn, suy tư, trăn trở của các em về gia đình, nhà trường và xã hội. Tình bạn, tình yêu cùng với cả giới tính…Cả một thế giới đa dạng, phức tạp và phong phú, cần được đưa vào trang sách dưới dạng tác phẩm văn học.

Một khoảng trống quá lớn, song lại là một đề tài đầy lý thú và hấp dẫn, chưa được các tác giả khai thác…

Trần Hoàng Vy

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác