Sách văn học dành cho thiếu nhi dù nhiều nhưng vẫn… thiếu


Sách văn chương dành cho thiếu nhi tính trong độ tuổi từ 6-15, tức là từ lúc các em bắt đầu học tiểu học đến khi học hết phổ thông cơ sở. Ở lứa tuổi này, tâm hồn các em hãy còn trong sáng, cả tin dễ làm theo những cái mà các em thích, thậm chí là không cần hoặc không thể lường trước được điều gì sẽ xảy ra sau những hành vi ngây thơ dại dột của mình. Vì thế cần lắm những trang văn sạch để bồi dưỡng tâm hồn cho các em.  

 Văn học dành cho thiếu nhi ngày càng được quan tâm.	Ảnh: Hải Anh
Trẻ em và sách văn học (ảnh Internet)
 

Đọc sách là nhu cầu chính đáng của các em

Quanh năm, lúc nào sách văn chương dành cho thiếu nhi cũng là mảng sách bán chạy nhất. Bởi lứa tuổi các em tìm đến sách cũng là cách để khám phá thế giới xung quanh và nhân đó khám phá bản thân. Đây là điều kiện tốt để các nhà xuất bản, cửa hàng sách đua nhau tung ra thị trường nhiều chủng loại sách phục vụ nhu cầu văn hóa đọc của các em. Thế nhưng, cùng với những thuận lợi đó, sự cám dỗ của đồng tiền đã khiến không ít người lao theo những mối lợi kinh tế trước mắt mà quên đi quyền lợi chính đáng của các em.

Vẫn biết rằng, theo thời gian và quá trình học tập ở nhà trường, gia đình và xã hội, tình cảm và nhận thức của các em về môi trường sống xung quanh cả về tự nhiên và xã hội cũng tăng dần theo năm tháng. Theo đó, nhu cầu đọc các thể loại sách văn chương của các em cũng tăng theo.

Nắm được quy luật vận động về tâm lý lứa tuổi của các em, nhiều nhà xuất bản như: Kim Đồng, Đại học Sư phạm, Đại học Quốc gia, Thanh niên, Phụ nữ, nhà xuất bản Trẻ... và nhiều công ty văn hóa, truyền thông đã không ngừng đem đến cho các em những bộ sách có nội dung tư tưởng lành mạnh, hình thức trình bày đẹp, bắt mắt, thu hút được các em. Điều ấy rất đáng khuyến khích. Làm như vậy là góp phần bồi dưỡng kiến thức giúp các em vững vàng hơn trong cuộc sống, biết sống đẹp và sống tốt với mọi người, tránh xa các cạm bẫy, tệ nạn xã hội. Không những thế còn góp phần giữ gìn một nét đẹp truyền thống về văn hóa đọc của cha ông ta cũng như tiếp thu những tinh hoa văn hóa của nhân loại. Có thể nói, người lớn do nhu cầu công việc và bươn chải cuộc sống hiện đại, nhiều khi có thể “quên” đọc sách báo.  Chỉ trừ các em ở vùng sâu, vùng xa không có sách để đọc hay một số em ở thành phố, đô thị lớn có điều kiện có thể chuyển sang đọc sách điện tử, mạng internet, điện thoại thông minh, còn phần lớn các em luôn thích đọc sách văn chương. 

Những cuốn sách hay thuộc loại kinh điển của các nhà văn gạo cội đã được tái bản như: Dế mèn phiêu lưu kí, Tìm mẹ, Cái Tết của Mèo con, Hạt cườm tham ăn, Búp bê của ai nhỉ?, Thanh và cái Thắm, Những chiếc áo ấm, Những câu chuyện, Rạng đông Côn Đảo, Chú bé đi dưới đáy nước, Đảo chim trắng, Nhóm chim xanh, Chó nhà đi làm xiếc, Tiếng sáo trúc, Chuyến tuần tra đầu tiên, Mùa quả cọ,  Hương cỏ mật, Lồng hoạ mi, Buồn nhỏ. Các bộ tiểu thuyết lịch sử hay cũng được tái bản như: Nhà Chử, Nỏ thần, Đảo hoang, Sao Khuê lấp lánh, Trăng nước Chương Dương, Trên sông truyền hịch, Bên bờ Thiên Mạc… 

Một số cuốn sách được nhiều thế hệ thiếu nhi yêu thích như Cây bàng không rụng lá, Đất rừng phương Nam, Quê nội, Miền xanh thẳm, Một cần câu, Lớp học anh Bồ câu trắng và các tác phẩm của Nguyễn Ðông Thức, Nguyễn Ngọc Thuần và Nguyễn Nhật Ánh với những cuốn như: Kính vạn hoa, Bồ câu không đưa thư, Đảo mộng mơ, Lá nằm trong lá, Có hai con mèo ngồi bên cửa sổ... và đặc biệt là cuốn Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ, một trong những truyện dài thành công nhất của nhà văn, tác phẩm đã được nhận Giải thưởng Văn học Asean năm 2010, luôn được các em đón nhận và săn tìm.

 

Vẫn còn những âu lo

Đáng tiếc là những nhà văn kế cận các bậc cha anh, nhất là các cây bút trẻ dường như tỏ ra chẳng mấy quan tâm đến những nhu cầu của các em. Những trang văn sạch, những cuốn sách hay và lành mạnh dành cho thiếu nhi ngày một thưa vắng hơn, khiến nhiều khi các em bị chới với, gặp gì đọc nấy. Còn các nhà xuất bản, công ty sách tư nhân không biết có phải vì “cực chẳng đã” hay là cố tình chạy theo lợi nhuận mà bỏ qua nhu cầu chính đáng ấy của các em? 

Trước hết các em có quá ít đầu sách văn chương đương đại để lựa chọn, khiến nhiều em buộc phải tìm niềm vui từ những trò giải trí khác. Thời đại các em sống đang diễn ra những thay đổi chóng mặt. Nhưng những em nào yêu thích văn chương chỉ còn cách xài món “đồ cổ” của các bậc tiền bối để lại. Tuy nhiên có một nghịch lý không thể phủ nhận được là các nhà văn ở thế hệ đi trước chẳng thể nào bắt kịp những vấn đề mà xã hội hiện đại đang đặt ra đối với các em, cùng cách cảm, cách nghĩ và ngôn ngữ biểu đạt của thiếu nhi thời nay. Vì thế nó đã để lại một khoảng trống đầy cơ hội cũng như thách thức đối với thế hệ các nhà văn trẻ, khiến các em cũng như các bậc làm cha làm mẹ không khỏi phập phồng âu lo. Hiện thực sinh động là thế, nhưng không ít nhà văn trẻ lại tự “trói” mình vào khuôn khổ đề tài tình yêu học đường, thậm chí là những chuyện nằm ngoài khuôn khổ của sự phát triển tâm lý lứa tuổi, tính cách trẻ con của các em. 

Để bù lại khoảng trống về mảng sách văn chương dành cho thiếu nhi, các đơn vị xuất bản đua nhau tung ra thị trường nhiều đầu sách dành, nhưng chủ yếu là sách dịch của nước ngoài. Chúng ta không nên “bế quan tỏa cảng” sách văn chương dịch, mà  nên xem đây như là môt kênh cần thiết để các em mở rộng tầm mắt cũng như tiếp thu những tinh hoa văn hóa của các dân tộc trên thế giới. Nhưng vấn đề đáng nói ở đây là liều lương, tỉ lệ bao nhiêu so với sách nội thì có thể chấp nhận được. Cùng với đó là việc chọn dịch những tác phẩm thực sự có giá trị về tư tưởng và thẩm mỹ, phù hợp với thuần phong mỹ tục, truyền thống văn hóa của người Việt là điều khó khăn nhất, nhưng lại là việc cần thiết phải làm đối với các dịch giả và đơn vị xuất bản.  

Tuy nhiên, có một thực tế đáng buồn là thị trường sách cho thiếu nhi còn xuất hiện khá nhiều quyển truyện nước ngoài có tính kích động bạo lực, đồi trụy như cuốn Good kiss - nụ hôn đầu. Đấy là chưa kể một số tác giả trẻ viết cho thiếu nhi, nhưng nhân vật trong truyện của họ lại suy nghĩ, trải nghiệm như người lớn. Những mối tình éo le, số phận trái ngang, cảm xúc đau đớn, ê chề. Thậm chí còn khơi gợi trí tò mò cho các em thử làm “chuyện người lớn” trong quan hệ với bạn khác giới, hoặc mách nước cho các em trả thù lẫn nhau, gieo rắc mối thù hận với bè bạn, người thân trong gia đình và ngoài xã hội, làm cho các em sống và suy nghĩ ngày một ích kỷ hơn, xem nhẹ các giá trị tình cảm và đạo đức cao quý khác...

Rồi tình trạng sao chép, cắt xén nguyên bản, hàng giả, hàng nhái ở mảng sách văn chương dành cho thiếu nhi ngày càng tăng về số lượng, công khai về hình thức quảng bá, tiếp thị. Nhiều phụ huynh có con nhỏ trong độ tuổi từ 6-15 đã than phiền rằng mình có ít thời gian dành cho việc chọn sách cho con, nhưng khi chọn về chúng lại không ưng. Chẳng hạn như không ít quyển truyện có tên gọi rất kêu, rất nhân văn nhưng nội dung lại chẳng có tí giáo dục nào. Cuốn Nàng tiên cá, khi nhiều phụ huynh mua về con chỉ đọc vài trang rồi bỏ, vì chúng cho rằng cuốn truyện Nàng tiên cá không giống nội dung phim hoạt hình mà cháu đã xem. Truyện Cô gái đội mũ đỏ lại giống với truyện Cô gái quàng khăn đỏ...

Một thực trạng đáng buồn khác là trong khi truyện thiếu nhi trong nước thiếu hụt, những truyện tranh dựa theo truyện cổ tích trong nước khi được in ra lại bị cắt xén hết những phần hay, những phần quan trọng nhất, so với nguyên bản, khiến các em ngỡ ngàng và không còn yêu thích truyện cổ tích nữa, mặc dù đây là những cái giúp trẻ nhận biết được những nền tảng đạo đức, những giá trị nhân văn và những phong tục tập quán đẹp của dân tộc để các em noi theo.

Viên An

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác