Sách gắn với tên của người nổi tiếng có dễ bán?

 

(Toquoc)- Nhiều người cho rằng, cứ cái gì gắn với tên tuổi Giáo sư Ngô Bảo Châu thì rất dễ được chú ý, kể cả văn chương. Nhưng thực tế thì “không phải cứ gắn cái tên anh Châu vào là sách bán được”…

 Sách gắn với tên của người nổi tiếng có dễ bán? - ảnh 1
GS. Ngô Bảo Châu và nhà văn Phan Việt tại buổi Tọa đàm "Cánh cửa mở rộng"
 

Khi Ngô Bảo Châu “gắn mác” cho văn học

Được vinh danh trong giải thưởng toán học lớn Fields từ năm 2010, cho đến nay sức hút cũng như sự nổi tiếng của Giáo sư Ngô Bảo Châu dường như vẫn không hề giảm sút. Minh chứng cho điều này chính là sự hiện diện của các độc giả chật kín hội trường đến tận phút cuối trong cuộc giao lưu không liên quan đến toán học, mà là văn học.

Nhà xuất bản Trẻ đã quyết định lựa chọn tên tuổi giáo sư Ngô Bảo Châu và nhà văn Phan Việt cùng hợp tác để cho ra đời Tủ sách mang tên Cánh cửa mở rộng. Mục đích của Tủ sách là nhằm giới thiệu các đầu sách giá trị và ngoài nước đến với bạn đọc để thúc đẩy tinh thần hiếu học, coi trọng tri thức và các giá trị sống trong các thế hệ người Việt.

Việc Nhà xuất Trẻ chọn giáo sư Ngô Bảo Châu đứng tên cho Tủ sách là một lợi thế đáng kể ở cả hai phương diện: Quảng bá và Khẳng định giá trị để nhằm vào tâm lý của người Việt, rằng một nhà toán học nổi tiếng như Ngô Bảo Châu, thành đạt như Ngô Bảo Châu thường đọc sách gì và tại sao lại quan tâm, dành nhiều thời gian cho sách văn học đến vậy?

Mỗi cuốn sách được Giáo sư Ngô Bảo Châu đọc sẽ không còn mang tính cá nhân, không còn là sự thưởng thức cá nhân mà được chia sẻ tới đông đảo công chúng. Các cuốn sách do Ngô Bảo Châu và Phan Việt chọn lựa sẽ là một “kênh” lựa chọn về gu thẩm mĩ, quan niệm nghệ thuật cho độc giả khi đến cửa hàng sách.

Có thể nói, trong suốt 3 năm qua, từ khi giải thưởng toán học danh tiếng được trao cho Ngô Bảo Châu thì tên tuổi của Giáo sư Ngô Bảo Châu đã tác động và ảnh hưởng không nhỏ trong đời sống xã hội chúng ta. Thậm chí còn có chuyện nửa đùa nửa thật rằng ngôi trường thực nghiệm Ngô Bảo Châu từng học được phụ huynh đổ xô lựa chọn cho con em mình theo học, bất chấp số lượng hồ sơ quá lớn và cổng trường thực nghiệm… đổ!

Quả thật, trong buổi toạ đàm văn học, Giáo sư Ngô Bảo Châu chia sẻ rằng, các tác phẩm văn học được ông quan tâm và yêu thích ngay từ nhỏ chứ không phải cho đến khi tham gia Tủ sách Cánh cửa mở rộng mới dành nhiều thời gian cho văn học. Tất nhiên những cuốn sách khác, bổ trợ cho chuyên môn thì giáo sư vẫn phải đọc dù rất “đau đầu”.

Nếu cho rằng lý do Nhà xuất bản chọn Ngô Bảo Châu để tạo ảnh hưởng tích cực cho việc đọc sách của công chúng thì chính Giáo sư cũng muốn được tham gia công việc làm sách để thoả mãn tò mò “làm sách như thế nào” mà Ngô Bảo Châu từng thắc mắc từ rất lâu.

Mặc dù rất bận trong công việc, nhưng việc Giáo sư Ngô Bảo Châu dành cho văn học một khoảng thời gian nhất định đủ để thấy ông ưu ái, quan tâm đến văn học như thế nào. Và một lần nữa công chúng có thêm lý do cảm phục, yêu mến con người tài năng như Ngô Bảo Châu. 

 

Thử nhìn lại Tủ sách Cánh cửa mở rộng sau hai năm

Tủ sách được thành lập năm 2011, cho đến nay đã có 17 đầu sách đến với độc giả. 17 đầu sách là con số còn khá khiêm tốn, nhưng bù lại, cuốn nào cũng dày dặn và đòi hỏi sự kỹ lưỡng, cẩn trọng của ê kíp thực hiện.

Theo ông Nguyễn Minh Nhật - đại diện phía Nhà xuất bản Trẻ cho biết, các cuốn sách trong Tủ sách Cánh cửa mở rộng không bán chạy như nhiều đầu sách khác.

Trước nay, đã có nhiều nhà văn đưa ra nhận định, rằng ngay cả sách đoạt giải Nobel cũng chưa chắc được chào đón và bán chạy ở Việt Nam. Do vậy không thể căn cứ vào số lượng sách bán để đánh đồng với giá trị. Nhận định này một lần nữa được kiểm chứng và khẳng định. Ngay cả sách được người nổi tiếng là Giáo sư Ngô Bảo Châu “gắn mác” cũng không nằm ngoài “quy luật” trên.

Người ta có thể đến chật kín hội trường để được nhìn và nghe giáo sư Ngô Bảo Châu nói. Các bạn trẻ có thể ùn ùn kéo đến xin chữ ký của Ngô Bảo Châu nhưng lại dè dặt mua sách để sở hữu một chữ ký ở trang đầu.

Trung bình một đầu sách ở ta khi xuất bản có số lượng từ 1000 - 2000 cuốn. Thế nhưng những cuốn sách đầy kỳ vọng trong Tủ sách Cánh cửa mở rộng cũng chỉ đạt ngưỡng số lượng tương tự như các đầu sách thông thường khác. Trong số các cuốn sách đến với độc giả, chỉ có một vài cuốn được tái bản như:  Phải trái Đúng sai, Chết ở Venice...

Tiêu chí để lựa chọn tác phẩm chuyển ngữ trong Tủ sách không phải căn cứ vào giải thưởng, những bài điểm sách hay phụ thuộc vào tác phẩm cổ điển, đương đại… mà trên hết là phải hay.

Sách hay theo quan niệm của nhà văn Phan Việt là phải có chất văn, phải có câu chuyện. Câu chuyện đó được kể ra phải chỉ ra rằng: Đây là cuộc sống như tôi thấy, đây là các phiên bản cuộc sống.

Cái hay của một cuốn sách không thể định nghĩa rạch ròi như công thức. Chỉ là sự cảm nhận mang tính chủ quan của nhóm làm sách, mà Ngô Bảo Châu và Phan Việt là người chịu trách nhiệm.

Liệu có thể xảy ra trường hợp, người lựa chọn sách hay nhưng độc giả lại chưa, hoặc không thấy hay? Hoàn toàn có thể, bởi nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có năng lực tiếp nhận, sự hiểu biết, sự vượt qua những biên giới văn hoá… Không có sự mặc định tuyệt đối về cái hay của người này sang người khác.

Nhà văn Phan Việt thẳng thắn thừa nhận: Làm sách ở Việt Nam rất khó. Ngay cả một cuốn sách được thừa nhận, được đánh giá là hay ở nước ngoài nhưng mang về Việt Nam, bối cảnh Việt Nam liệu có còn hay không? Trước đây, khi đọc sách, vì là người viết nên quan tâm đến kỹ thuật, ngôn ngữ. Nhưng khi đóng vai trò chọn lựa sách cho Tủ sách Cánh cửa mở rộng thì chị chú trọng đến vai trò mình là độc giả hơn. Nữ nhà văn nói thêm: “không phải cứ gắn cái tên anh Châu vào là sách bán được”, và những người thực hiện tủ sách không định “thương mại hóa” cái tên Ngô Bảo Châu.

Chia sẻ thêm về việc Tủ sách không thực sự tạo nên cơn sốt hay hiện tượng xuất bản như kỳ vọng và tiên đoán của nhiều người, phía Nhà xuất bản khẳng định; ai cũng muốn làm được những cuốn sách vừa hay vừa bán chạy. Sách bán được chưa hẳn đã là sách hay, nhưng tiêu chuẩn “bán được” cũng rất quan trọng”. “Hay” và “Bán được” cũng chính là bài toán của những người làm sách. “Hai yếu tố chúng tôi phải giải quyết hài hòa đó là “hay” và “bán được”, tuy nhiên, nếu phải lựa chọn giữa hai yếu tố thì chúng tôi vẫn chọn yếu tố “hay”, bởi tin rằng, sách hay tất sẽ đến lúc... bán được. Và rằng, có thể lúc này độc giả chưa thấy nó hay, chưa mua thì năm sau, hoặc đến một thời điểm nào đó sẽ thấy nó hay. Có những cuốn sách có số phận kỳ lạ lắm. Thời điểm này không xuất bản được, nhưng thời điểm khác lại xuất bản được. Ngược lại, có cuốn chỉ xuất bản được ở một thời điểm nhất định. Quan trọng là phải tin tưởng, thậm chí phải dũng cảm vào nhìn nhận và đánh giá của bản thân để cho ra đời những tác phẩm có ích cho độc giả. Ít nhất cho đến thời điểm này độc giả của ngày hôm nay và của mai sau đã có 17 cuốn sách để đọc. Nếu cứ lăn tăn và bàn cãi nhiều về tiêu chí, về cái hay thì sẽ chả có cuốn nào. Có thể xem đây là một quan điểm làm sách khá dũng cảm trong thời buổi kinh tế khó khăn hiện nay, nhưng đáng ủng hộ và trân trọng. Ông Nguyễn Minh Nhật chia sẻ thêm niềm tin về sự ra đời và tồn tại của cuốn sách: Ai đã đọc cuốn sách tập 1 thì dù đợi cả năm sau có tập 2 họ cũng sẽ đọc và tìm đọc các cuốn khác. Còn ai đã không đọc cuốn nào thì sẽ không bao giờ đọc.

Một lý do giản dị khác được giáo sư Ngô Bảo Châu tiết lộ và là lý do để ông tiếp tục gắn bó với Tủ sách là “phố sách” ở Hà Nội bày những cuốn sách đó ở vị trí trang trọng, dễ nhìn.

Có thể nói, sau hai năm nhìn lại Tủ sách văn học có sự góp sức đặc biệt của giáo sư Ngô Bảo Châu và nhà văn Phan Việt là cơ hội cho chúng ta nhìn lại thực tế công chúng và nhu cầu đọc sách ở Việt Nam. Tủ sách không có số lượng xuất bản lớn không làm ngạc nhiên nhiều người trong giới, nhưng vẫn làm ngạc nhiên số đông khi nó gắn với tên tuổi Giáo sư Ngô Bảo Châu.

Hiền Nguyễn

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác