“Những điều trông thấy” ở sách vạn bản


(Toquoc)- Những cuốn sách có lượng in hàng vạn bản đã và đang có “đời sống riêng”: không giải thưởng, không được giới chuyên môn đánh giá cao… Vậy nút thắt giải đáp cho số lượng bản in ở cuối mỗi cuốn sách là gì?

 

Đặc điểm chung của sách vạn bản

Khác với văn học 3S: sến - sốc - sex một thời từng là tâm điểm chú ý trên văn đàn từng bị cho là “câu khách”, “thị trường” giờ đây tạm thời lắng xuống. Tác phẩm với đặc điểm đèm đẹp, buồn buồn đã và đang là lựa chọn của một lớp độc giả trẻ.

Thực ra dạng văn học này trước đây đã có, nhiều người quen gọi là văn học sến. Tác giả thường kể về một mối tình dang dở, hoặc tay ba mà không đến được với nhau. Tuy nhiên, “chất sến” trước đây ở phần kết thường rơi vào trạng thái buồn đau, bi luỵ. Còn hiện nay thì sau khi nhân vật rơi vào buồn đau sẽ không rơi vào bi luỵ, cùng đường. Nhân vật đã biết tự vấn. Nhân vật hiểu rằng, đó là thời điểm cần phải đến, và cần phải biết chấp nhận vượt qua và sống tiếp. Những gì đã qua là quá khứ, là kỷ niệm. Nói cách khác, trong các trang văn đã phảng phất triết lý sống, dù chưa đủ độ sâu sắc, trải nghiệm và trở thành chân lý mẫu mực.

Bên cạnh những câu chuyện tình đèm đẹp và buồn buồn là những suy tư, trăn trở trong sự tái hiện, đồng hiện ba mốc thời gian dễ gặp, dễ thấy trong đời người: cái đã qua - quá khứ; vĩnh viễn không bao giờ trở lại, lặp lại, hiện tại - thời điểm để thấu hiểu, cảm nhận rõ nhất quá khứ và sự hiện tại. Còn tương lai là khát khao, mong muốn của thực tại. Cảm xúc, tâm trạng là thế mạnh nếu không muốn nói làm cốt lõi chủ đạo trong nhiều câu, nhiều đoạn . Câu chữ thường được tự do chảy theo cảm xúc nên dễ tìm được sự đồng cảm của người đọc. Dòng sách này, nói rộng ra, chính là văn học diễm tình.

So với những cuốn sách bạo lực, sốc và sex thì tác phẩm với đặc trưng diễm tình ít độc hại hơn cả. Nếu cuốn sách tìm được đồng cảm, “chạm” đúng cảm xúc của độc giả dễ khiến độc giả sống cùng trang sách, dễ bị mê dụ. Đó là lý do, mà đã đọc tác giả này viết một lần thì độc giả sẽ tiếp tục tìm kiếm để đọc các cuốn khác. Các cuốn sách bán chạy có thể là sáng tác của một tác giả, cũng có thể được tập hợp dưới dạng tuyển chọn. Nguồn chọn chính là sách báo đăng lẻ tẻ, hoặc trên internet được tập hợp lại. Có một đội ngũ chuyên săn lùng dạng sáng tác này, sau đó trao đổi thương thuyết các vấn đề tiếp theo như in ấn, nhuận bút, tác quyền...

Riêng trường hợp tác giả Dương Thuỵ thì có điểm khác, với lợi thế bản thân từng có cơ hội học tập và du lịch trên nhiều quốc gia đã mang đến sự tươi mới cho trang viết của mình. Dương Thuỵ thường chú ý khai thác đối tượng trẻ, cả thành đạt và mới bắt đầu tạo dựng sự nghiệp. Công việc, tình yêu và những chuyến "xê dịch" trên các thành phố đẹp, lãng mạn khắp thế giới đã nói lên cuộc sống của họ với các mối quan hệ bên ngoài và trải nghiệm, cảm xúc cá nhân. Với lối viết đơn giản, dễ hiểu, hài hước, tự nhiên và tràn ngập chi tiết sống động, mới lạ đã nhanh chóng trở thành món ăn tinh thần “hợp khẩu vị” của lớp độc giả trẻ. 

Cách truyền tải câu chuyện trong những cuốn sách này thường dễ hiểu, dễ đọc, không đánh đố khiến cho đông đảo độc giả hưởng ứng. Tác giả Dương Thuỵ từng chia sẻ: Nhiều người khuyên tôi đừng giữ giọng văn ngây thơ kiểu con nít nữa, phải thay đổi mới thành nhà văn chuyên nghiệp. Tôi thấy khó, nếu bạn đọc không thích văn phong của mình thì đành chịu, nhưng nếu vẫn còn độc giả thì tôi còn viết. Chưa lúc nào tôi xem văn chương là điều gì đó cao siêu hay là thánh đường để đánh đố độc giả mà nghĩ nó chỉ là cuộc sống diễn ra hàng ngày. Tôi quen với cách hành văn không màu mè, nếu viết khác là đánh mất bản thân, mất đi phong cách quen thuộc”.

 “Những điều trông thấy” ở sách vạn bản - ảnh 1
Tìm sách (ảnh sgtt.vn)


Buồn vui sách vạn bản

Tạm gọi những cuốn sách có lượng bản in đạt từ mười nghìn cuốn trở lên là sách vạn bản hay “sách năm số”. Sự xuất hiện của “sách năm số” trong bối cảnh các loại sách khác chỉ bằng một phần mười là một sự phân chia rõ rệt, nhưng không bất thường. Cần nhìn nhận sự phân chia này ở góc độ khách quan để thấy thêm một góc khác trong bức tranh văn học đương đại.

Lâu nay, đã có quá nhiều ý kiến phàn nàn rằng giá trị văn chương đang bị đảo lộn. Sách giá trị thì khó bán, số lượng in cho một đầu sách thấp. Sách giải trí, giá trị văn chương nghệ thuật ở mức độ vừa phải lại được đông đảo độc giả chú ý và mua. Số lượng sách in ra tỉ lệ thuận với lợi nhuận dành cho tác giả. Đề cập đến vấn đề này, giáo sư Phong Lê cho rằng, đó là do nhu cầu của độc giả đã thay đổi. Độc giả tìm đến sách thiên về nhu cầu giải trí hơn là văn chương. Đây là một khía cạnh rất đáng xem xét.

Tuy nhiên, nhìn vào những tác phẩm của các tác giả như Phong Việt, Anh Khang… thì không thể cho rằng, đó thuần tuý là sách giải trí. Cái cảm xúc đèm đẹp, buồn buồn được thể hiện trong cuốn sách phải chăng… là một trạng thái cảm xúc có thật trong mỗi chúng ta? Ai trong cuộc đời mà không có lúc những kỷ niệm đẹp và buồn để một ngày nào đó được khơi dậy, được sống lại trong lòng? Sự xuất hiện của những cuốn sách này làm người ta dễ dàng liên tưởng đến cuộc tranh cãi nhạc sến vừa mới diễn ra. Rằng nhạc sến là thứ nhạc không đẳng cấp, dễ khiến người ta uỷ mị ướt át. Nhưng xin thưa, vì sao nhạc sến đã tồn tại từ lâu mà cho đến nay chưa cáo chung? Thậm chí nhiều ca sĩ tên tuổi cũng quay ra hát nhạc sến. Liệu có phải vì còn người nghe, vì đó là “một trạng thái cảm xúc có thật?”. Ai dám khẳng định những nhạc sĩ “hàn lâm”, những cái tai nghe nhạc đẳng cấp không một lần đồng cảm? Người cầm bút cũng vậy, ai dám khẳng định khi đọc những dòng cảm xúc về quá vãng lại không bắt gặp đâu đó một thời mình đã qua để rồi bâng khuâng, xao lòng? Có thể thứ cảm xúc bâng khuâng chỉ vài giây, chỉ thoáng qua, không bền nên nền tảng tạo lập giá trị văn chương nghệ thuật không lớn nhưng không thể phủ nhận sạch trơn, vơ đũa cả nắm để loại trừ hay đưa ra những cảnh báo tác phẩm dạng này.

Mà loại trừ cũng rất khó. Bởi nó xuất phát từ hai phía nhu cầu. Một điều kiện cần và đủ để ra đời, tồn tại và phát triển. Đó là nhu cầu của người viết và nhu cầu của người đọc. Do đó, chắc hẳn trong quá khứ đã tồn tại thì chả có lý do nào để hiện tại và tương lai lại vắng bóng.

Mặc dù “sách năm số” xuất hiện khá ấn tượng nhưng lại vắng bóng trong các giải thưởng văn chương. Qua đó cũng có thể thấy số lượng và chất lượng không phải là thước đo luôn song hành. Giá trị văn chương trong những cuốn “sách năm số” chưa (hoặc không) được thừa nhận. Nhưng có giải thưởng hay không, có được các nhà phê bình ngó ngàng tới hay không, không làm ảnh hưởng đến sự yêu mến hay giảm sút số lượng xuất bản. Các tác phẩm dạng này vẫn “sống đời sống riêng” với một lượng độc giả riêng.

Trong khi nhu cầu đọc sách giảm sút lại có những cuốn sách in vạn bản trên thị trường sách liệu có làm cho chúng ta lạc quan tin rằng tình hình được cải thiện và ủng hộ, cổ vũ nhờ những loại sách như trên phát triển? Có lẽ là không cần thiết, bởi cũng giống như nhạc sến và phim Hàn Quốc dù có tạo nên cơn sốt thì cũng chỉ nhất thời, đến một lúc nào đó sẽ tự chấm hết. Khi cảm xúc đi qua, cùng với sự trưởng thành về độ tuổi, sự tỉnh táo của lý trí sẽ mách bảo độc giả nên đọc sách gì tiếp theo. Còn nếu ai cả đời chỉ thích sách diễm tình thì đó là sở thích. Mọi sự can thiệp sẽ làm giảm mất đi sự phong phú đa dạng của văn chương.

Hiền Nguyễn



Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác