Nhiều Giáo sư tên tuổi dự Hội thảo Thị trường văn học và Văn học thị trường


 

(Tổ Quốc)- Sáng 29/8 Viện Văn học đã tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia Thị trường văn học và Văn học thị trường: Lý luận và thực tiễn. Hội thảo đã mở ra nhiều vấn đề mới cho văn học Việt Nam trong điều kiện nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay của Việt Nam.

Nhiều Giáo sư tên tuổi dự Hội thảo Thị trường văn học và Văn học thị trường - ảnh 1
Toàn cảnh Hội thảo khoa học quốc gia "Thị trường văn học và Văn học thị trường: Lý luận và thực tiễn"
 

Hội thảo nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của các đối tượng tham gia. Đông đảo các Giáo sư, nhà nghiên cứu, phê bình văn học và cơ quan báo chí đã tới tham dự Hội thảo và đưa tin. Trong đó, những học giả cao niên như GS. Phong Lê, GS. Phương Lựu, GS. Nguyễn Đình Chú, GS. Trần Đình Sử, GS. Lại Nguyên Ân… tham gia Hội thảo với tinh thần đáng trân trọng và có những ý kiến đóng góp xác đáng.

50 tham luận đã được gửi về Ban Tổ chức với nhiều ý kiến phân tích, bình luận và đóng góp có giá trị. Mỗi tham luận là một căn cứ khoa học để giải đáp những vấn đề chính được đưa ra thảo luận tại Hội thảo từ những vấn đề về lý luận và lịch sử chung, luận giải về tính đặc thù của sự hình thành, phát triển thị trường văn học Việt Nam. Trên cơ sở nghiên cứu, tổng kết, đánh giá các hiện tượng, xu hướng phát triển, thực trạng và tiềm năng cũng như thách thức của văn học thị trường và thị trường văn học Việt Nam, để giúp việc nhận diện, phân tích, đánh giá tình hình phát triển thị trường văn học và văn học thị trường hiện nay; từ đó đề xuất những giải pháp, kiến nghị để tiếp tục phát triển thị trường văn học và văn học thị trường tại Việt Nam một cách hiệu quả, lành mạnh và bền vững.

Phát biểu Khai mạc Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Đăng Điệp viện dẫn lý do Viện Văn học tổ chức Hội thảo này, kể từ khi đất nước chuyển từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã hình thành một thị trường văn học tương đối sôi động và phức tạp, chính thực tiễn đó đã đặt ra nhiều vấn đề đòi hỏi giới chuyên môn phải có những phân tích, lý giải một cách thấu đáo, khoa học.

Những ý kiến đưa ra tại Hội thảo được mọi người đón nhận và gợi ra nhiều suy nghĩ cho những người tham dự.

GS. Phong Lê đưa ra ý kiến về thị trường văn học và văn học thị trường trong lịch sử văn chương Việt, trên khía cạnh đó là một kiểm điểm về lịch sử thị trường sách và sách thị trường trong lịch sử văn chương Việt kể từ khi xuất hiện vào giữa thế kỷ 17, thời Lê Huyền Tông và Chúa Trịnh Tạc cho đến nửa đầu thế kỷ XX trong xã hội bán phong kiến- thuộc địa. Và từ 1945 đến nay. Đó là nhận thức sơ bộ về thực trạng, với các vấn đề đặt ra cho sự viết, sự đọc trong tương quan với phương thức quản lý, và hoạt động nghiên cứu, lý luận, phê bình.

GS. Phương Lựu có bài viết về sự thống nhất mâu thuẫn giữa hoạt động văn học với kinh tế thị trường, nêu ra các vấn đề tồn tại: mặc dù kinh tế thị trường lấy chữ Tín làm đầu, là một động lực để thúc đẩy sáng tạo văn học nhưng thực tế lại tồn tại nhiều mâu thuẫn về đặc trưng bản chất. Vì vận cần phải chung tay tìm ra cách giải quyết tính 2 mặt của một vấn đề này.

Nhiều Giáo sư tên tuổi dự Hội thảo Thị trường văn học và Văn học thị trường - ảnh 2
GS. Trần Đình Sử: Thị trường sách phải dựa vào các tên tuổi để kinh doanh, bởi tên tuổi cũng đã trở thành hàng hóa

Tham luận của GS.TS Trần Đình Sử là một đóng góp tương đối giá trị cho Hội thảo khi đưa được những suy nghĩ về mối quan hệ giữa văn học và thị trường xét trên 3 khía cạnh: Khi văn học trở thành hàng hóa; Thị trường là môi trường tiếp xúc bình đẳng; và Cung - cầu là quy luật điều tiết của thị trường.

Tiếp cận vấn đề từ góc nhìn kinh tế học, sử dụng các số liệu đã được thống kê một cách kỹ lưỡng để minh chứng cho các luận cứ của mình, những nhận định được nêu ra mang đến sự thuyết phục cho tham luận, nhà báo- nhà phê bình Nguyễn Hòa đã làm nóng hội trường với những nhận định về quá trình từ khi xuất hiện tác phẩm - xuất bản - phát hành - công chúng. Ông khẳng định khi tác phẩm văn học được đưa ra thị trường thì đồng thời nó đã mang thuộc tính cơ bản của hàng hóa là giá trị và giá trị sử dụng, từ đó dẫn tới một hệ lụy là loại hàng hóa- tác phẩm văn học này sẽ bị chi phối bởi các quy luật thị trường, và đưa ra một số kiến giải để giải quyết tồn tại này. Những kiến giải đó cũng là cơ sở để giải quyết câu hỏi “phải làm thế nào để có được một tác phẩm tốt” cho người viết trong điều kiện hiện nay.

Nhà phê bình Bùi Việt Thắng đến Hội thảo với những nghiên cứu về Văn học thị trường: sách hay và sách bán chạy - từ góc nhìn văn hóa. Những ý kiến đưa ra tập trung vào nghiên cứu văn học giai đoạn hiện nay, xoay quanh những vấn đề về sách hay và sách bán chạy trong mối quan hệ với đời sống thị trường, là mối quan hệ với công chúng, người đọc. Văn chương suy cho cùng cũng là một loại hàng hóa- hàng hóa tinh thần, vì vậy phải tuân thủ theo quy luật kinh tế thị trường, vì thế không thể bỏ qua thị hiếu của thị trường. Với việc nghiên cứu về văn hóa đọc trong bối cảnh cạnh tranh với văn hóa nghe nhìn; văn học tinh tuyển và văn học bình dân trong cơ chế thị trường; các khái niệm “sách hay” và “sách bán chạy” và thực trạng đọc; hướng tới một thực thể sách lành mạnh, từ đó nhìn nhận về vai trò của phê bình văn học và văn hóa đọc, quản lý văn hóa văn nghệ và chiến lược phát triển văn hóa đọc.

Đến với Hội thảo, ông Nguyễn Nhật Anh- Giám đốc công ty Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam, trên quan điểm một nhà làm sách với những dẫn chứng thực tế từ công việc kinh doanh và làm sách, lựa chọn các đầu sách, tìm hiểu thị hiếu người đọc… đã đưa ra những nhận định thiết thực, giúp cho việc nhìn nhận về sách văn học và thị trường sách Việt Nam được thực tế hơn.


Nhiều Giáo sư tên tuổi dự Hội thảo Thị trường văn học và Văn học thị trường - ảnh 3
Nhà báo, nhà nghiên cứu Nguyễn Hòa với những nhận định về quá trình từ khi xuất hiện tác phẩm - xuất bản - phát hành - công chúng

Hội thảo cũng có nhiều bản tham luận đáng chú ý, có thể kể đến: Thị trường văn học và văn học thị trường- quy luật tất yếu của đời sống văn học (của TS. Trần Hoài Anh); Những dấu hiệu của thị trường văn học và văn học thị trường ở Việt Nam đầu thế kỷ XX (qua nghiên cứu việc sáng tác tiểu thuyết Việt Nam những năm đầu thế kỷ XX của PGS.TS Lê Tú Anh); Tính hai mặt của thị trường văn học giải trí (PGS.TS Nguyễn Tri Nguyên); Nhận diện thị trường văn học ở nước ta hiện nay (TS. Nguyễn Huy Phòng); Vấn đề thị hiếu và nhu cầu người đọc trong văn học thị trường Việt Nam hiện nay (PGS.TS Nguyễn Hữu Sơn); Suy nghĩ về văn học trong cơ chế thị trường (PGS.TS Lưu Khánh Thơ); Tác động của đời sống thị trường tới văn học Việt Nam (PGS.TS Lê Dục Tú); Tác giả- tác phẩm- độc giả trong thị trường văn học (PGS.TS Huỳnh Vân)…

Trong thực trạng việc nghiên cứu để tìm ra một mẫu số chung cho các vấn đề/khái niệm về Thị trường văn học và Văn học thị trường ở Việt Nam hiện nay vẫn chưa đến hồi kết thì việc tổ chức những Hội thảo khoa học chuyên về văn học như hội thảo này của Viện Văn học- Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, là việc làm hết sức thiết thực. Hội thảo giúp người dân, các độc giả cũng như những người làm công tác nghiên cứu có được những nhìn nhận tổng quát, đúng đắn, đồng thời mang đến cơ hội để mọi người thẳng thắn trao đổi kiến thức và hiểu rõ hơn về những khía cạnh của đời sống văn chương Việt Nam.

Nhật Anh

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác