Nhà thơ Anh Ngọc trước giờ nhận Giải thưởng

Bốn nhà văn Việt Nam được nhận Giải thưởng Văn học Sông Mêkông lần thứ 2 là nhà văn Nguyễn Trí Huân, Trịnh Thanh Phong và nhà thơ Anh Ngọc, Phạm Sĩ Sáu. Lễ trao Giải dự kiến sẽ được tổ chức tại Phnom Penh, Campuchia vào cuối tháng 2.2009.

Nhà thơ Anh Ngọc trước giờ nhận Giải thưởng - ảnh 1
Nhà thơ Anh Ngọc
Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện ngắn với nhà thơ Anh Ngọc, người được trao giải thưởng này với trường ca Sông Mekong bốn mặt.

- Khi đọc tập Nhà văn Việt Nam hiện đại chúng tôi tuyệt nhiên không thấy một dòng chữ nào ghi rằng anh đã từng chiến đấu hay công tác tại Campuchia. Xin hỏi anh viết trường ca Sông Mekong bốn mặt từ nguồn thi hứng nào?

Nhà thơ Anh Ngọc: Năm 1979, tôi đã qua Campuchia 3 lần và sau đó còn nhiều lần trở lại đất nước này. Tôi nhớ, tối 7.1.1979 Đài Truyền hình và Phát thanh đưa tin Bộ đội tình nguyện Việt Nam và Quân đội giải phóng nhân dân Campuchia đã tiến vào Phnom Penh, giải phóng Campuchia khỏi ách thống trị của chế độ diệt chủng Pôn Pốt, báo Quân đội nhân dân cử một số phóng viên qua công tác ở nước bạn, trong đó có tôi. Cầm chiếc máy ảnh Practika cũ kỹ, tróc sơn, không đèn chứng kiến cảnh nhiều xác chết mỗi xác một tư thế, bắt đầu bốc mùi... chúng tôi không thể cầm lòng. Chuyến đi giúp tôi chụp được nhiều bức ảnh quý giá và viết được bản trường ca Sông Mekong bốn mặt.

- Được biết, trường ca Sông Mekong bốn mặt xuất bản lần đầu năm 1988. Mới đây, tái bản trường ca này trong tập Anh Ngọc trường ca - do NXB Văn học ấn hành tháng 1.2009, anh yêu cầu không được cắt đi hay biên tập lại mà chỉ chỉnh lý một vài tiểu tiết?

- Tôi luôn cho rằng mỗi tác phẩm ra đời là sản phẩm tinh thần diễn đạt đúng tâm thế của người viết trong một thời thế nhất định. Vì thế, thái độ đối với sự thật lịch sử, việc can thiệp vào những tác phẩm của chính mình trong quá khứ cả về nội dung và hình thức khi tâm thế và thời thế đã thay đổi là điều không nên và không thể. Tôi lấy làm lạ là có một số nhà văn, nhà thơ Việt Nam sống khá dài ở Campuchia trong những thời khắc lịch sử như thế mà không viết gì cả. Ngay lần đầu chứng kiến, chiến trường tan hoang, nhà cửa đổ nát... thực sự tôi rất xúc động và nghĩ ngay phải viết một cái gì đó.

- Chương 1 Nụ cười bốn mặt của tập Trường ca Sông Mekong bốn mặt ngay khi công bố đã được trao tặng phẩm Thơ hay tạp chí Văn nghệ quân đội năm 1979. Trường ca Sóng Côn Đảo đã được trao giải A cuộc thi thơ báo Văn Nghệ năm 1975. Phải chăng trường ca mới thực sự là thế mạnh của nhà thơ Anh Ngọc?

- Tôi nghĩ tâm thế và thời thế lúc đó thôi thúc những nhà thơ thế hệ như chúng tôi buộc phải viết trường ca. Chất liệu cuộc sống đồ sộ, nguồn cảm hứng lớn “đặt hàng” cho nhà thơ phải viết dài, thực sự có nhu cầu tát cạn mình. Vì thế, sau 1975 không phải ngẫu nhiên mà nhiều nhà thơ đều đồng loạt viết trường ca như Hữu Thỉnh, Nguyễn Đức Mậu, Thanh Thảo... Trong bốn trường ca của tôi, Sông Mekong bốn mặt là trường ca dài nhất và viết công phu nhất. Tôi nhớ, bắt đầu viết trường ca này từ tháng 1.1979, mãi đến tháng 3.1981 mới hoàn thành.

- Trước khi lên đường sang Campuchia nhận giải thưởng lần này, anh muốn nói điều gì?

- Nhìn lại văn học Việt Nam, tôi thấy có nhiều nhà văn, nhà thơ đã quan tâm viết về đề tài này, nhiều tác phẩm của họ đã đóng đinh trong lòng bạn đọc. Nhiều người trong số họ đã mất như Phan Tứ, Thu Bồn, Duy Khán... Tôi nghĩ Hội Nhà văn ba nước Đông Dương nên truy tặng Giải thưởng văn học Sông Mekong cho những nhà văn, nhà thơ này. Biết bao người lính tình nguyện Việt Nam đã lên đường ra mặt trận và biết bao người đã nằm xuống mãi mãi. Công lao của quân tình nguyện Việt Nam thực sự vĩ đại, hướng thiện... nhưng dường như thế giới và ngay cả chúng ta chưa nhìn nhận đúng mực. Giải thưởng văn học Sông Mekong vì thế tuy ra đời muộn nhưng thực ý nghĩa.

- Xin cám ơn anh!

(Văn hoá)

Hội nghị Nhà văn 3 nước Đông Dương lần thứ 2/2009

Ngày 18/2/2009, 11 đại biểu của Hội Nhà văn Việt Nam sẽ lên đường sang Campuchia tham dự Hội nghị Nhà văn 3 nước Đông Dương được tổ chức từ ngày 18-23/2 với nhiều hoạt động như tọa đàm, trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm đồng thời góp phần thúc đẩy sự hiểu biết hơn nữa giữa các nhà văn của 3 nước.

Đặc biệt, tại Hội nghị lần này sẽ diễn ra Lễ trao giải “Giải thưởng sông Mêkông 2008”. Có 4 tác giả Việt Nam vinh dự được nhận giải thưởng này là nhà văn Nguyễn Trí Huân với tiểu thuyết “Dòng sông của Xô Nét”, nhà thơ Anh Ngọc với “Trường ca Sông Mêkông 4 mặt”, nhà thơ Phạm Sĩ Sáu với các tập thơ “Gởi bạn bè làm xong nghĩa vụ”, “Chia tay cửa rừng”, “Điểm danh đồng đội” và nhà văn Trịnh Thanh Phong với tiểu thuyết “Đất cánh đồng Chum”.

Đây là giải thưởng được thành lập dưới sáng kiến của Hội Nhà văn Việt Nam trao cho những tác phẩm có đóng góp cho tình hữu nghị giữa 3 nước Việt Nam - Lào - Campuchia.

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác