Nhà phê bình là "người siêu đọc"

(Toquoc)- Trong các loại người đọc, nhà phê bình có thể xem là người đọc đặc biệt. Họ không chỉ cảm nhận tác phẩm thuần túy mà còn có vai trò là người dẫn đường, định hướng cách hiểu và cảm tác phẩm một cách đúng đắn cho người đọc công chúng nói riêng. Vậy các nhà phê bình Việt Nam đã làm tròn nhiệm vụ của mình chưa?

Nhà phê bình là
Nhà văn Phạm Xuân Nguyên (ảnh VTC)
Nền phê bình nước nhà đã được tạo dựng trên nền móng vững chắc của Đặng Thai Mai, Xuân Diệu, Chế Lan Viên… Tuy nhiên những gì thế hệ kế tiếp làm được không phải là nhiều. Hiện nay mặc dù xuất hiện nhiều giọng phê bình mới nhưng để người đọc yên tâm, tìm cho mình một người dẫn đường tin tưởng lại không phải là điều đơn giản.

Nhìn nhận lại tình hình phê bình hiện nay, một trong những nhà văn kiêm nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên cho rằng đang có xu hướng “nhà nhà phê bình, người người phê bình”. Trên các trang văn học điện tử cũng như phương tiện báo chí, chỉ cần đưa ra một vài cảm nhận về tác phẩm bất kì, bạn cũng đang trở thành nhà phê bình. Theo ông, phê bình hiện nay mới chỉ dừng lại ở dạng điểm sách- sơ lược tóm tắt nội dung, đưa ra một vài cảm nhận chứ chưa nghiên cứu sâu tác phẩm. Phê bình là một cách đọc tác phẩm. Vì vậy nông hay sâu tuỳ thuộc vào vốn kiến thức, tầm tri thức và văn phong người viết. Hơn ai hết, để cảm nhận được cái hay của tác phẩm, nhà phê bình không chỉ cảm nhận bằng con tim mà còn có sự suy nghĩ của lí trí, bề dày lí luận văn học, kiến thức sâu rộng.

Cái thiếu đối với phê bình hiện nay là thiếu những loại sách chuyên khảo, có nghĩa là thiếu tư tưởng xuyên suốt, tầm nhìn bao quát và cách tiếp cận vấn đề một cách lịch sử hệ thống. Đa số các tác phẩm đều là tuyển chọn lại những bài đã in rải rác trên các báo.

Phạm Xuân Nguyên được xem là người ưu ái cho các cây bút trẻ. Ông luôn khuyến khích họ tìm tòi sáng tạo. Theo ông, phê bình và sáng tác liên quan, tác động lẫn nhau. Nếu phê bình phát triển thì sáng tác cũng có điều kiện phát triển hơn. Sáng tác và phê bình liên quan với nhau như sản xuất và thưởng thức. Và nhà phê bình đóng vai trò là “siêu người đọc”.

Với “tuyên ngôn” phê bình: “Thưa quý vị trong nghề văn tôi chỉ làm mỗi một việc là đẩy tới tận cùng cái mà quý vị chỉ dừng lại giữa chừng'' (Dostoevski), Phạm Xuân Nguyên tuy đôi khi xuất hiện gay gắt nhưng đó là những suy nghĩ cảm nhận trung thực của ông. Có thể, những người yêu văn thơ Việt Nam thử nhìn nhận ý kiến của ông như một quan điểm phát triển và qua đó cùng nhìn nhận về sự vận động văn chương hiện thời xem sao, biết đâu đó sẽ là một ý kiến hay!  

P.V (tổng hợp)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác