Nên tổ chức Đại hội Toàn thể hay Đại biểu?

 

(Toquoc)- Theo thông tin từ Hội nghị Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam Khóa 8, kỳ họp thứ 10 thì Đại hội Nhà văn Việt Nam lần thứ 9 diễn ra năm 2015 sẽ là Đại hội Đại biểu. Thông tin này đã khiến không nhỏ số lượng Hội viên “thấp thỏm” về sự hiện diện của mình tại Đại hội 9.

 

Cơ hội được tham dự Đại hội Nhà văn nhiều hay ít?

Đại Hội Nhà văn Việt Nam tính đến thời điểm này đã trải qua 8 kỳ Đại hội. Trong 8 kỳ Đại hội đã qua chỉ có ba lần Đại hội được tổ chức toàn thể; là các lần thứ 4, 5 và 8, còn lại đều là Đại hội đại biểu.

Đại hội Nhà văn Việt Nam lần đầu tiên được tổ chức năm 1957 cho đến lần thứ 3 kéo dài năm 1989, tức hơn 30 năm liên tục đều là đại hội đại biểu. Năm đó, nhà văn Hoàng Ngọc Phách là người cao tuổi nhất - 61 tuổi (Hoàng Ngọc Phách sinh năm 1896) và nhà văn Nguyên Ngọc là nhà văn trẻ nhất, mới có 25 tuổi. Nếu những nhà văn Việt Nam nào có độ tuổi tầm tầm với Hoàng Ngọc Phách mà không được bầu làm đại biểu dự đại hội Đại biểu thì rất có thể, trong suốt 30 năm liên tục đại hội Đại biểu, có nhà văn không hề được tham dự một kỳ đại hội nào của Hội Nhà văn Việt Nam. Tuy nhiên, điều này rất hiếm. Thứ nhất, số nhà văn Việt Nam từ khi thành lập Hội có độ tuổi từ 50 - 60 như Hoàng Ngọc Phách không nhiều.

Thứ hai, các nhà văn có tên tuổi trong những năm đầu thành lập Hội đều là những nhà văn sáng giá, tên tuổi… Nếu kỳ đại hội trước nhà văn này không được tham dự thì đại hội kế tiếp các nhà văn này sẽ được ưu tiên, “nhường quyền” tham dự.

Còn trường hợp những nhà văn có độ tuổi từ 20 - 40 thì dẫu 30 năm đại hội đại biểu liên tiếp thì cơ hội được tham dự đại hội Nhà văn dù một lần là rất lớn.

Bên cạnh đó, trong Đại hội đại biểu còn có một số lượng nhà văn thuộc diện “Đại biểu chỉ định” bao gồm: Các nhà văn trong Ban chấp hành còn đương nhiệm của đại hội trước, các nhà văn được giải thưởng Hồ Chí Minh và các nhà văn lão thành. Vì vậy, dù đại hội Nhà văn đã trải qua 8 kỳ và chỉ có 3 lần đại hội toàn thể thì hầu hết tất cả số nhà văn Việt Nam đều từng được tham dự Đại hội Nhà văn Việt Nam, ít nhất một lần. Chỉ trừ những nhà văn từ chối tham dự, có những lý do đột xuất xảy ra đúng dịp Đại hội. Hoặc một số nhà văn được kết nạp sau Đại hội Nhà văn Việt Nam lần thứ 8, từ 2010 cho đến nay, và Đại hội lần thứ 9 năm 2015 là đại hội Đại biểu.

 Nên tổ chức Đại hội Toàn thể hay Đại biểu? - ảnh 1

Đại hội Nhà văn Việt Nam, nên Đại biểu hay Toàn thể?

Đại hội Nhà văn Việt Nam được tổ chức Toàn thể hay Đại biểu là một trong những nội dung đầu tiên được quan tâm và bàn luận của giới quan tâm văn chương.

Lý do, nếu là Đại hội Đại biểu thì cơ hội tham dự của đa số nhà văn (không kể những trường hợp là Đại biểu chỉ định) là 50 - 50. Tức là cơ hội của nhà văn được tham dự Đại hội phải trông chờ vào cuộc bỏ phiếu bầu bán. Mà bầu bán ở Hội Nhà văn thì lâu nay ai cũng biết, đồn đoán thì nhiều, lý giải cũng thuyết phục, có lý, nhưng mọi kết quả chỉ có thể đợi đến phút cuối cùng công bố mới có câu trả lời chính xác. Bởi nó không tuân theo một quy luật nào cả, có người cảm tính, có người vì nể phục tác phẩm, lại có người ganh ghét và còn ti tỉ lý do khác nữa mà chỉ có người bỏ phiếu mới biết. Thế nên chưa chắc nhà văn nổi tiếng, nhiều giải thưởng, được cho là nhiều người yêu quý… sẽ có đủ số phiếu để tham dự Đại hội Đại biểu.

Lại có những nhà văn không thực sự mặn mà với việc bầu bán để có suất tham dự Đại hội đại biểu, hoặc dịp đó bận bịu khả năng không tham dự được. Nhưng trong cuộc bỏ phiếu bầu Đại biểu cũng không rút, không ý kiến gì để mọi chuyện diễn ra bình thường, dù sau đó số phiếu có cao, có đủ tiêu chuẩn cũng không tham dự Đại hội. Nhà văn này lý giải, 5 năm mới có một lần Đại hội, dịp bỏ phiếu này là cơ hội để “đo” vị thế của mình nên dù không có ý định tham dự Đại hội vẫn im lặng để… xem kết quả thế nào.

Trước thềm Đại hội, khi Hội Nhà văn quyết định Đại hội sắp diễn ra là Đại hội Đại biểu thì các nhà văn có những phản ứng khác nhau. Người đồng tình, người không. Phần nhiều các nhà văn thích Đại hội Toàn thể hơn. Lý do được đưa ra là, Đại hội Nhà văn không những là dịp trao đổi nhiều vấn đề quan trọng của văn học nước nhà còn là dịp gặp gỡ lớn của các bạn văn trên mọi miền đất nước. 5 năm mới có một dịp thì có gì là nhiều. Các nhà văn vốn là người lao động thầm lặng, dù internet có phát triển khiến bạn bè có thể dễ dàng trò chuyện, trao đổi với nhau. Dù hàng năm vẫn có các cuộc tham quan, thực tế… nhưng tất cả những cuộc đó chỉ là gặp ảo hoặc trong phạm vi hẹp khu vực. Chỉ có Đại hội toàn thể Nhà văn Việt Nam thì cơ hội được gặp, được nhìn thấy nhau, được ăn cùng nhau, đi cùng nhau… của các nhà văn mọi miền đất nước mới dễ dàng trở thành hiện thực. Rồi sau mỗi Đại hội, bên cạnh những gương mặt mới các nhà văn lại ngậm ngùi nhớ tiếc những cây đa cây đề về cõi thiên thu. Đây là những cảm xúc hồn nhiên, chân thực mà chỉ có thể tìm thấy ở dịp đặc biệt như Đại hội Nhà văn.

Nếu đã xác định phía trước là Đại hội Đại biểu thì không tránh khỏi chuyện bầu bán. Địa phương này, khu vực này được ấn định bao nhiêu người tham dự. Thôi thì gọi họ là Đại biểu, đại diện cho địa phương hay khu vực. Mà cái “Tôi” của nhà văn rất lớn, làm sao để người khác đại diện cho mình được. Bản thân mỗi nhà văn, mỗi tác phẩm là một thể riêng biệt, thống nhất mà hoàn chỉnh rồi, sao lại có người đòi đại diện cho mình?.

Nhưng hãy thử nhìn lại Đại hội toàn thể gần đây nhất - Đại hội Nhà văn Việt Nam lần thứ 8 năm 2010. Tổng số Hội viên là 923. Ngày tham dự đầu tiên có 736 Hội viên. Ngày tiếp theo, tiến hành công việc bỏ phiếu, tính số Hội viên thông qua lá phiếu có 693 Hội viên. Điều này cho thấy gì, dù có là Đại hội Toàn thể thì cũng có đến 200 - 250 Hội viên không mặn mà với chuyện Đại hội, hoặc bận, hoặc… không biết đi đâu?

Việc khó kiểm soát chính xác số lượng Hội viên tham dự Đại hội kéo theo lãng phí ngân sách cũng như nhân lực phục vụ Đại hội. Chi phí đi lại, ăn ở cho một Hội viên, nhất là ngoại tỉnh khi đến thủ đô tham dự Đại hội không hề nhỏ. Vì vậy cũng cần cân nhắc.

Hơn nữa, số lượng Hội viên Hội Nhà văn từ Đại hội này sang đến Đại hội sau sẽ tăng lên, khó tránh khỏi việc phục vụ quá tải. Nên chăng, trong từng hoàn cảnh cụ thể, từng thời điểm các nhà văn cũng nên chấp nhận sự xen kẽ giữa Đại hội Đại biểu và Đại hội Toàn thể. Có thể 2, 3 kỳ Đại hội Đại biểu mới có một kỳ Đại hội Toàn thể, giống như các dịp kỷ niệm, lễ hội được tổ chức theo định kỳ nhưng vào các năm chẵn, 5 năm một lần sẽ được tổ chức lớn.

Hiền Nguyễn

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác