Một Nhà báo - Chiến sĩ như tôi được biết


(Toquoc)- Trước hết tôi xin cám ơn Thường trực Thường vụ Hội Nhà báo Việt Nam (HNBVN) và Lãnh đạo Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) đã có lời mời và tạo cơ hội cho tôi phát biểu tại cuộc tọa đàm: "Nhà bào Đào Tùng với báo chí cách mạng Việt Nam".

Tháng 9 năm 1965 tôi tốt nghiệp khoa Văn - Đại học Tổng hợp Hà Nội và được điều động về TTXVN thì nửa năm sau nhà báo Đào Tùng được cấp trên quyết định về làm Tổng biên tập, sau là Tổng Giám đốc TTXVN. Như một cơ duyên, tôi được làm việc trực tiếp dưới quyền ông cho đến tận ngày ông đi xa - 15/9/1990. Suốt một phần tư thế kỷ ông đứng đầu Hãng thông tấn anh hùng của nhà nước ta thì cũng là thời gian tôi được làm việc dưới quyền ông và rất gần ông. Tại cuộc tọa đàm hôm nay, tôi xin phép được kể lại những hồi ức về ông - đó là những việc ông làm, những lời ông nói mà tôi được trực tiếp nghe và chứng kiến, cũng như những việc tôi đã làm theo sự chỉ đạo, căn dặn trực tiếp của ông. Không có bất cứ một nhận xét, đánh giá nào về ông trong phát biểu của tôi, vì nếu thế tôi xem đó là sự vô lễ với ông. Vì vậy xin được xem những phát biểu của tôi tại cuộc tọa đàm hôm nay chỉ đơn thuần là những dòng hồi ức của một phóng viên TTXVN về vị thủ trưởng cao nhất của mình, một người anh kính mến và cũng là người thầy trong đời làm báo của tôi. Trong bài "Nhà báo - chiến sĩ Đào Tùng" của nguyên Tổng giám đốc TTXVN Đỗ Phượng có một câu tôi rất tâm đắc: "Nói Đào Tùng là một nhà báo lớn e còn tranh cãi. Nhưng có thể nào không thừa nhận anh: Đào Tùng - Nhà báo - chiến sĩ". Với tôi, danh xưng "Nhà báo - chiến sĩ" là danh xưng cao quí nhất. Dưới đây là những đoạn hồi ức của tôi về ông:

1- Tháng 3/1975, sau chiến thắng Buôn Ma Thuột ít ngày, tôi được ông Đỗ Phượng, Phó Tổng biên tập gọi lên và cử đi Nam Bộ trong đoàn cán bộ, phóng viên VNTTX do đích thân Tổng biên tập Đào Tùng dẫn đầu. Sáng sớm 2/4/1975, đoàn lên đường trên 2 chiếc xe u-oát của Liên Xô mới tinh, mầu nòng súng. Ngay phút đầu tôi đã được chứng kiến với ấn tượng hết sức mạnh mẽ về ông - không chỉ là một Tổng biên tập mà còn là một nhà báo - chiến sĩ. Tôi may mắn được xếp đi cùng xe với ông. Lẽ ra ông ngồi ở chỗ quen thuộc của thủ trưởng - ghế sau, ngoài cùng bên tay phải; còn tôi ngồi bên cạnh lái xe. Nhưng ông lại quyết định ngồi trên cùng, ngay cạnh lái xe, như ông nói là để dễ quan sát và chụp ảnh. Là người đứng đầu hãng thông tấn chiến lược của nhà nước nhưng ông lúc nào cũng máy ảnh bên mình và sẵn sàng chộp mọi khoảnh khắc đáng nhớ.

Dọc đường chiến dịch suốt từ Huế - Đà Nẵng - Tam Kỳ - Quảng Nam - Bình Định - Quy Nhơn - Plêi Ku - Buôn Ma Thuột - Bình Phước - Lộc Ninh - Tây Ninh - Sài Gòn, bom rơi đạn nổ và không ít hiểm nguy nhưng nhiều lần ông cho xe dừng lại, nhảy xuống chụp ảnh. Ông xông vào dòng người từ các thành thị vừa được giải phóng tức thì và cả những toán lính Sài Gòn tháo chạy tán loạn cùng đủ loại xe cộ đang sôi sục trên khắp các ngả đường, ông giơ máy ảnh, dọc ngang ống kính ghi lại hình ảnh về những phút giây lịch sử. Sau này tôi được biết thêm, là TGĐ TTXVN đến Liên Xô với tư cách khách mời, Trưởng đoàn báo chí Việt Nam, trong giây phút xúc động chứng kiến chuyến bay vào vũ trụ lịch sử của anh hùng Phạm Tuân, ông đã rời vị trí danh dự để chụp ảnh và phỏng vấn thay cho các phóng viên khác không may mắn có mặt. Nghe tin mỏ Bạch Hổ tìm thấy dầu, ông đã tìm mọi cách ra được dàn khoan, chụp và mang về tấm ảnh ngọn lửa rực rỡ giữa biển cả, đánh dấu một giai đoạn xây dựng kinh tế của đất nước....

Trên xe, tôi ngồi ngay sau ông, ở vị trí lẽ ra ông ngồi. Xe vừa lăn bánh, ông đã quay lại hào hứng: "Các cậu thấy không, đời phóng viên thật không hạnh phúc nào bằng. Hơn hai mươi năm trước, cũng buổi sáng như thế này tôi theo bộ đội vào giải phóng Điện Biên rồi về tiếp quản Thủ đô Hà Nội để viết tin bài, chụp ảnh. Hôm nay lại được tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Tại sao cánh ta lại không cho phép mình hình dung ra cảnh tượng tiến vào giải phóng Sài Gòn nhỉ?"

Suốt chiến dịch rồi những ngày đầu giải phóng Sài Gòn, ông cứ băng lên phía trước, bất chấp trở ngại, năng động, quyết liệt, cháy bỏng khát khao khai phá với niềm lạc quan sôi sục và mãnh liệt không ngừng nghỉ.

* Theo kế hoạch đoàn chúng tôi sẽ đi theo đường mòn Hồ Chí Minh để vào B2, nhưng chiều 3/4/1975 vừa đến binh trạm Vĩnh Linh thì Tây Nguyên, Huế, Đà Nẵng đã được giải phóng, quân ta đang tiến đánh dọc quốc lộ số một. Trải tấm bản đồ quân sự khổ lớn mang theo, sau khi nghe báo cáo và xem xét ông lập tức quyết định ngay trong đêm đi về Huế, sang Đà Nẵng rồi cứ thẳng tiến theo quốc lộ I, đến đâu đường tắc không đi được nữa sẽ rẽ lên đường mòn Hồ Chí Minh đi tiếp.

* Chiều 8/4 đoàn bị tắc đường vì cầu gỗ bắc ngang sông ở xã Cát Thanh (Bình Định) bị địch phá sập, công binh bắc cầu phao đưa xe tăng, pháo binh qua sông đã "cuốn chiếu" theo đơn vị tiến vào phía Nam. Làm sao qua sông, không lẽ quay lại Đà Nẵng rồi ngược lên đường mòn Hồ Chí Minh? Ông hội ý ngay trên bến sông và ra lệnh: Phải vượt sông với bất cứ giá nào. Các cậu vào ngay làng mượn dân hai chiếc thuyền gỗ, mượn cả ván và dây chão ra đây, ta buộc chặt ván giữa hai chiếc thuyền làm phà cho ô tô bò lên rồi kéo cả thuyền và xe qua sông. Thế rồi ông trong bộ đồ giải phóng, chân đi dép lốp, quần xắn trên đầu gối, giữa trời hè nắng như đổ lửa, mồ hôi ròng ròng cùng chúng tôi bốc đất đá, vác ván, giằng dây ghép thuyền thành phà. Phà ghép xong rồi mà suốt một tiếng đồng hồ như đứng tim, nó mới chòng chành đưa được hai chiếc xe u-oát qua sông... Nghĩ lại thấy quyết định của ông thật táo bạo. Chỉ cần trượt bánh khỏi tấm ván gỗ hoặc trục trặc một chút, xe lăn xuống sông rồi chìm nghỉm thì sao? "Đời chỉ mở cửa cho cho thằng liều..."- Sau này, có lần nói chuyện tại hội nghị toàn ngành thông tấn, ông phát biểu một câu, với tôi là rất xốc và ấn tượng như vậy. Tất nhiên, sự liều lĩnh theo ý ông là sự liều lĩnh táo bạo, có trí tuệ và sáng tạo, mà cả thập niên sau này chúng ta quen nói là "dám nghĩ, dám làm". Trong điếu văn đọc tại tang lễ của ông, cũng nhắc lại "...những sáng kiến đột xuất và táo bạo của ông có lúc như là ảo vọng nhưng lại là ý chí không chịu ngừng lại với cái đã có..."

Một Nhà báo - Chiến sĩ như tôi được biết  - ảnh 1
Đưa xe qua sông (ảnh Tư liệu)
 

* Qua sông được khoảng 30 cây số thì đường lại tắc vì chiếc cầu ở huyện Phù Cát (Bình Định) bị địch dùng mìn đánh sập. Ông lại quyết định đi đường vòng, vượt qua một trảng cát dài tới gần 20 cây số, nhiều chặng phải xuống vừa chạy vừa đẩy cho xe nhẹ, bánh lăn nhanh khỏi lún sâu trong cát. Vừa thoát khỏi trảng cát, bắt được vào quốc lộ I thì bất ngờ gặp các chiến sĩ pháo binh chào đón một cách hoành tráng. Xe bộ đàm đi trước, xe tiểu đội bảo vệ súng đạn đầy mình đi ngay phía trước và phía sau hai chiếc u-oát của chúng tôi. Các chiến sĩ đã đón nhầm TGĐ Đào Tùng vì thấy ông tóc bạc, dáng oai vệ tưởng là Trung tướng Doãn Tuế, Tư lệnh pháo binh của mình. Đi trong đoàn xe hộ tống tiến về Phù Cát (Quy Nhơn) vừa được giải phóng tức thời, ông cười sảng khoái: "Vui thật. Thời buổi thần tốc đánh giặc, cứ ai đi trước thì là tướng. Hay thật đấy!". Gặp Trung tướng Doãn Tuế ngay sau đấy, câu chuyện này được thuật lại giữa không khí lửa khói của chiến trường, TGĐ Đào Tùng, Trung tướng Doãn Tuế và cả chúng tôi với các sỹ quan có mặt đã ôm nhau cười vui như chưa bao giờ vui đến thế...

Một Nhà báo - Chiến sĩ như tôi được biết  - ảnh 2
Xe ô tô vượt qua trảng cát (ảnh Tư liệu)
 

2- Những ngày giữa tháng 4/1975, không khí ở "đại bản doanh" của TTXGP giữa rừng Tây Ninh nhộn nhịp khác thường. Quân ta đang tiến như vũ bão và ngày giải phóng Sài Gòn đã đến nơi rồi. Phóng viên được phiên chế thành từng tốp, được hướng dẫn gợi ý về chủ đề, mỗi người được phát một bản đồ về đô thành Sài Gòn có đánh dấu các vị trí quan trọng của địch và hướng dẫn đường đi ngắn nhất từ các hướng tới thẳng Dinh Độc Lập. Lúc đó có một tình huống xảy ra là ô tô của TTXGP quá ít, tôi và Văn Bảo (phóng viên ảnh cùng đi trong đoàn TGĐ Đào Tùng) cùng nhiều anh khác của TTXGP không còn chỗ sắp xếp trên xe. Đoàn chúng tôi có 2 xe u-oát, một chiếc bị hỏng không phụ tùng thay thế phải nằm lại Lộc Ninh, chiếc còn lại phải trực ở cứ để phục vụ TGĐ Đào Tùng. Đi suốt từ Hà Nội vào đây, không lẽ giờ phút lịch sử giải phóng Sài Gòn lại phải nằm lại trên rừng Tây Ninh. Ngay thời điểm khó khăn ấy, vừa nghe tôi và Văn Bảo báo cáo ông đã lập tức đưa ra một quyết định hết sức bất ngờ. Ông nói, đại ý, Mai Hạnh và Văn Bảo đều đi được xe máy, Văn Bảo thì lái được cả ô tô. Tôi sẽ viết giấy bảo lãnh mượn tiền của Trung ương cục và các anh TTXGP sẽ sang Campuchia mua cho hai cậu một chiếc honda để tiến về Sài Gòn. Chỉ có điều xe tốt rồi thì phải cố có tin hay, bài tốt , ảnh đẹp về giờ phút lịch sử giải phóng Sài Gòn. Ông nói vậy và hành động tức thì. Vài ngày sau tôi và Văn Bảo đã có chiếc honda 90 phân khối mới tinh...

Một Nhà báo - Chiến sĩ như tôi được biết  - ảnh 3
Tổng Giám đốc Đào Tùng cùng hai nhà báo Trần Mai Hạnh và Văn Bảo tại cửa rừng Tây Ninh sáng sớm 29/4/1975 (ảnh Tư liệu)
 

3- Sáng sớm 29/4/1975, anh Trần Thanh Xuân, Phó Tổng biên tập VNTTX và là Giám đốc TTXGP đi com-măng-ca đít vuông dẫn đầu đoàn phóng viên TTXGP tiến về Sài Gòn. TGĐ Đào Tùng tiễn tôi và Văn Bảo ra tận cửa rừng Tây Ninh. Phút chia tay ông chụp với hai chúng tôi một bức ảnh kỷ niệm và dặn dò: "Mai Hạnh và Văn Bảo phải bằng mọi cách tới Dinh Độc Lập nhanh nhất, có bài và ảnh sớm nhất về giờ phút lịch sử. Các cậu tranh thủ tìm địa điểm làm trụ sở phân xã VNTTX tại Sài Gòn, xin xe ô tô làm phương tiện hoạt động của phân xã". Chỉ thị ngắn gọn với tính mục đích rất cao của anh được tôi và anh Văn Bảo nỗ lực thực hiện:

a/ Khoảng 11 giờ 45 phút trưa 30/4/1975 tôi và Văn Bảo tới được Dinh Độc Lập. Sự kiện lịch sử vừa diễn ra. Cờ chiến thắng vừa được cắm trên nóc Dinh Độc Lập. Anh Văn Bảo lao vào chụp ảnh. Tôi ghi chép những dữ kiện quan trọng nhất rồi bắt tay ngay vào việc viết bài tường thuật về những phút giây lịch sử trưa 30/4/1975 ở Dinh Độc Lập. Do điều kiện liên lạc khó khăn, bài tường thuật "Thành phố Hồ Chí Minh rực rỡ sao vàng" tôi viết điện về TTXGP trên rừng Tây Ninh được TGĐ Đào Tùng trực tiếp duyệt lại trước khi điện chuyển tiếp về Tổng xã ở Hà Nội, bài được đăng trên Bản tin Đấu tranh thống nhất của VNTTX phát báo đêm 30/4 nhưng do quá khuya, Báo Nhân dân ra sáng 1/5 không kịp đăng. Báo Nhân dân ngày 2/5/1975 đã ra số đặc biệt chào mừng miền Nam hoàn toàn giải phóng, trang 1 báo đăng ảnh của anh Văn Bảo chụp xe tăng Quân giải phóng và quang cảnh Dinh Độc Lập trưa 30/4/1975, trang 3 đăng trang trọng bài tường thuật của tôi nhưng sửa lại tít là "Tiến vào Phủ tổng thống ngụy".

Một Nhà báo - Chiến sĩ như tôi được biết  - ảnh 4
(Ảnh Tư liệu)

b/ Sáng 1/5 việc đầu tiên tôi làm và kết quả thật nhanh chóng. Đó là "Giấy công tác đặc biệt của Ủy ban Quân quản thành phố Sài Gòn- Gia Định" cấp, cho phép tôi với tư cách phóng viên được hoạt động nghiệp vụ trên toàn thành phố. Đó có lẽ là chiếc thẻ nhà báo đầu tiên được chính quyền cách mạng cấp trong buổi bình minh của lịch sử thành phố. Trong lúc đó, theo chỉ thị của TGĐ Đào Tùng, anh Văn Bảo đã kiếm được địa điểm làm trụ sở cho phân xã VNTTX tại Sài Gòn. Anh cắm cờ Mặt trận vào ngôi nhà đó và kiếm miếng bìa treo lên với dòng chữ viết tay của anh: "Cơ quan Việt Nam Thông tấn xã tại Sài Gòn". Nhờ biết lái ô tô, anh Văn Bảo đánh mấy chiếc xe ô tô cực xịn vứt bỏ quanh khu vực Dinh Độc Lập, trong đó có chiếc xe Zep mới tinh, màu trắng chuyên làm nhiệm vụ hộ tống "tổng thống ngụy" về ngôi biệt thự mà anh vừa kiếm được và nhanh chóng "tuyên bố chủ quyền".

Một Nhà báo - Chiến sĩ như tôi được biết  - ảnh 5
(Ảnh Tư liệu)

c/ Chiều 1/5/1975, tôi đã điện đi từ Sài Gòn bức điện kính gửi TGĐ Đào Tùng báo cáo việc thực hiện chỉ thị được ông giao. Bức điện này, anh Phạm Vỵ, cán bộ Phòng thư ký Bộ biên tập VNTTX cùng đi trong đoàn được TGĐ Đào Tùng giao đã lưu giữ suốt 31 năm, và trao lại cho tôi sáng 30/4/2006, tại cuộc gặp mặt cán bộ, phóng viên TTXVN từng tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử do ông Đỗ Phượng, nguyên TGĐTTXVN chủ trì. Nội dung bức điện ấy như sau:

"Điện anh Hai Đào Tùng. Báo cáo anh đã tìm được trụ sở ở 126 Phan Đình Phùng và xin được 3 xe ô tô. Đề nghị anh cho anh Phạm Vỵ (thư ký) và các anh Vĩnh, Sửu (lái xe) xuống ngay, sớm giờ nào hay giờ ấy. Cánh Lâm Hồng Long, Hứa Kiểm... về ở cả đây nên sinh hoạt, kinh phí có nhiều khó khăn. Đề nghị anh cho chỉ thị gấp. Nếu anh không xuống được trong 1, 2 ngày tới thì xin anh có thư trao đổi với anh Năm Xuân. Sài Gòn 1/5/75. Mai Hạnh".

Một Nhà báo - Chiến sĩ như tôi được biết  - ảnh 6
Bản lưu của điện báo viên TTX Giải phóng nhận bức điện do phóng viên Trần Mai Hạnh đánh đi từ Sài Gòn chiều 01/5/1975 (Ảnh Tư liệu)

 
4 - TGĐ Đào Tùng từ căn cứ TTXGP trên rừng Tây Ninh về Sài Gòn ngày 5/5. Bài thứ hai tôi viết từ Sài Gòn cũng được ông trực tiếp xét duyệt. Đó là bài tường thuật về Lễ mít tinh trọng thể ra mắt Ủy ban Quân quản Thành phố Sài Gòn - Gia Định sáng 7/5/1975. Là cố vấn cho Ban lãnh đạo TTXGP, ông đồng thời là Trợ lý cho Lãnh đạo Ban Tuyên huấn Trung ương cục và trực tiếp chỉ đạo hoạt động nghiệp vụ của Phân xã VNTTX tại Sài Gòn những ngày đầu giải phóng. Ông làm việc suốt đêm ngày, hoạt động không mệt mỏi, tôi may mắn được nhiều dịp theo ông, và tuy mới 32 tuổi đã thấy đã quá đuối sức không sao theo kịp ông. Rất nhiều kỷ niệm trong hơn một tháng được ở cùng ông tại Sài Gòn, được làm việc dưới sự chỉ dẫn trực tiếp của ông. Một kỷ niệm tôi nhớ mãi:

Sau Lễ mít tinh ra mắt ngày 7/5 của Ủy ban Quân quản thành phố Sài Gòn - Gia Định vài ngày, đột nhiên một buổi trưa đi họp về ông cho gọi tôi. Ông nói: "Tôi vừa được các anh Lãnh đạo giao dự thảo bài diễn văn khai mạc và bế mạc của anh Trần Văn Trà đọc tại Lễ mít tinh và duyệt binh mừng chiến thắng 15/5/1975. Mai Hạnh giúp tôi cùng khởi thảo bài diễn văn này kịp trình các anh lãnh đạo duyệt". Tôi ngớ người và không khỏi hoang mang trước nhiệm vụ quá sức. Theo đề nghị của tôi, chỉ có tôi và ông trong phòng. Suốt một giờ đồng hồ, ông mặc quần xooc trắng, áo may ô ba lỗ phát biểu ý kiến của ông về nội dung bài diễn văn khai mạc và bế mạc, ông nói nhiệt tình sôi nổi như diễn thuyết, mồ hôi ròng ròng. Tôi cắm đầu ghi chép và mở máy ghi âm SONY cục gạch (gọi thế vì khuôn khổ máy vừa đúng một viên gạch) ghi lại lời ông. Sau đó tôi bò toài viết rồi đánh máy lại trên giấy pơlua trắng bằng chiếc máy chữ xách tay hiệu ROYAL xinh xắn mới tinh lấy tại Văn phòng Bộ tổng tham mưu quân đội Sài Gòn. Ông sửa xong, tôi đánh máy lại, ông lại sửa tôi lại đánh máy và đến tối thì dự thảo hai bài phát biểu của thượng tướng Trần Văn Trà, Chủ tịch Ủy ban Quân quản thành phố Sài Gòn - Gia Định hoàn thành. Ông lập tức lên xe mang hai bài dự thảo diễn văn đó đi gặp các anh lãnh đạo. Sau Lễ mít tinh và duyệt binh mừng chiến thắng, duyệt xong bài tường thuật của tôi và Mai Hưởng cùng viết để điện về Hà Nội, ông nói với tôi: "Hai bài diễn văn dự thảo tốt, các anh lãnh đạo không phải chữa nhiều. Anh Trà rất hài lòng, gửi lời cám ơn". Đấy là lần duy nhất ông nói đôi lời về hai bài diễn văn. Suốt 15 năm cho đến khi ông qua đời, tôi không một lần nào nữa nghe ông nhắc hoặc kể lại chuyện này. Hình như với ông, mọi chuyện rất đơn giản, mọi việc ông làm đều vì lợi ích chung, nhiệm vụ chung, không có cái gì là của riêng ông và vì riêng ông...

5- Đầu năm 1983, tờ Tuần tin tức do ông làm tổng biên tập ra đời. Tôi được cử làm Thư ký Tòa soạn rồi làm Phó tổng biên tập thường trực điều hành tờ báo dưới sự chỉ đạo trực tiếp của ông cho đến khi ông qua đời. Dưới sự chỉ đạo của Bộ biên tập TTXVN và trực tiếp của ông, Tuần tin tức đã trở thành một trong những tờ báo đi đầu trong sự nghiệp đổi mới báo chí vì sự nghiệp đổi mới đất nước. Tờ báo nhanh chóng có uy tín và tầm ảnh hưởng rộng rãi trong xã hội với tiara hơn 200.000 bản/ kỳ, nhiều số không đủ báo để bán, bạn đọc phải foto báo truyền nhau đọc. Mặc dầu là TGĐ TTXVN bận trăm công nghìn việc, nhưng ông vẫn dành thời gian chỉ đạo Tuần tin tức. Những đêm mùa hạ oi nồng hay mùa đông rét mướt ông vẫn cặm cụi bên chồng bài vở của báo. Ông đọc kỹ từng tin, bài, chữa, gạch xóa, viết thêm rồi lại chữa đến quá nửa đêm. Không một bài quan trọng nào trên Tuần tin tức ông không đọc, chữa kỹ. Ông cực kỳ cẩn trọng. Khi tôi trình bài viết và tài liệu kèm theo để ông duyệt bài về vụ "Lan lừa" liên quan đến sinh mạng chính trị Bí thư tỉnh ủy Thanh Hóa Hà Trọng Hòa, ông đọc rất kỹ. Ông đồng ý cho đăng, nhưng dặn tôi: "Đây là bài báo hết sức hệ trọng và nhạy cảm. Mai Hạnh sang trình xin thêm ý kiến anh Đỗ Phượng. Nếu anh Đỗ Phượng nhất trí cho đăng thì Tuần tin tức mới đăng". Bài báo chấn động dư luận đó đã ra đời sau khi có chữ ký của cả TGĐ Đào Tùng và Phó TGĐ Đỗ Phượng. Tác động cũng như hệ lụy của bài báo đó đã được nói tới nhiều, tôi xin không nhắc lại...

 Một Nhà báo - Chiến sĩ như tôi được biết  - ảnh 7
Nhà báo Trần Mai Hạnh (đeo kính) và các phóng viên TTXGP trước cửa ngõ Sài Gòn sáng sớm 30/4/1975 (Ảnh Tư liệu)

6- Sức làm việc và sức viết của ông là phi thường. Không những chỉ đạo nội dung, duyệt bài vở mà tuần nào ông cũng trực tiếp viết một bài bình luận quốc tế đăng trên Tuần tin tức với bút danh "TRẦN ĐÀO". Tại Hội nghị toàn ngành thông tấn xã năm 1989 tại Đà Nẵng và Hội nghị các phân xã TTXVN miền Bắc, miền Trung và Tây Nguyên năm 1990 ở Đồ Sơn (Hải Phòng), ngay trước khi ông qua đời, là trưởng ban tổ chức Hội nghị và trực tiếp giúp việc ông tôi được chứng kiến sức làm việc phi thường của ông. Ông suy nghĩ, đúc kết, viết bằng tay nêu lên những tổng kết tâm huyết của cả cuộc đời làm báo của ông về sự nghiệp thông tấn, về công tác phóng viên- biên tập và hệ thống các phân xã- nền tảng của TTXVN.

Đầu năm 1990 tôi tháp tùng ông thăm, làm việc với thông tấn xã SPK Campuchia, vừa về lại TPHCM thì ông nhận được điện của Tổ chức quốc tế các nhà báo OIJ mà ông là Phó Chủ tịch quay sang dự và phát biểu tại một Hội thảo quốc tế quan trọng tại Nông-pênh. Tối đó ông nói một số ý để tôi dự thảo bài phát biểu cho ông. Tôi viết được mấy trang, ông coi qua thấy không đạt nhưng không chê trách gì tôi, mà chỉ nói là để ông viết thẳng bằng tiếng Pháp cho nhanh. Hai thày trò ở cùng phòng, ông ngồi viết suốt đêm đến khoảng 5 giờ sáng mới buông bút. Ông tập yoga, đánh răng, rửa mặt, ăn sáng rồi cùng tôi ra phi trường Tân Sơn Nhất bay sang Nông-pênh. Tại Hội thảo rất đông đại biểu quốc tế đến từ nhiều nước, bài nói bằng tiếng Pháp của ông được vỗ tay nhiệt liệt...

 

7- Là TGĐ đứng đầu hãng thông tấn anh hùng, là Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội nhà báo Việt Nam, Phó Chủ tịch Tổ chức Quốc tế các nhà báo OIJ, tiếng nói của ông đã vang lên trên nhiều diễn đàn quốc tế, bàn chân ông đã đặt trên hầu khắp các vùng đất của hành tinh này. Nhưng ông sống một cuộc đời thật thanh bạch giản dị, đối xử với cán bộ nhân viên dưới quyền thật hết sức chân tình. Đã 23 năm ông đi xa, nhưng với tôi, ông như vẫn hiện diện và hô hấp trong đời sống hôm nay. Ông hiện diện trong các bài viết và các tổng kết tâm huyết để lại cho đời, trong sự nhắc nhớ của bạn bè, đồng nghiệp, của cán bộ nhân viên dưới quyền, và trong các cuộc gặp gỡ, hội thảo mà cuộc tọa đàm về ông hôm nay thật sâu nặng, ý nghĩa. Gần hết cuộc đời, đi qua mấy cuộc chiến tranh, chứng kiến những giờ phút lịch sử của dân tộc và đến tận lúc yên nghỉ ông chưa bao giờ rời cây bút. Ông đã đi xa, nhưng những khao khát mãnh liệt của ông về sự nghiệp thông tấn và sự nghiệp báo chí cách mạng mà ông đã cả đời dấn thân, vẫn cháy trong chúng ta, vẫn truyền cho chúng ta niềm cảm hứng sáng tạo và nguồn năng lượng đi tới./.

Trần Mai Hạnh

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác