Hội thảo “Văn học Việt Nam - Nhật Bản trong bối cảnh Đông Á"

(Toquoc)- Cùng với hội thảo “Quá trình hiện đại hóa văn học Nhật Bản và các nước khu vực văn hóa chữ Hán” được tổ chức hồi tháng 3/2010, hội thảo “Văn học Việt Nam - Nhật Bản trong bối cảnh Đông Á" cho thấy việc nghiên cứu văn học khu vực Đông Á (còn gọi khu vực văn hóa chữ Hán) và nghiên cứu Việt Nam trong bối cảnh chung là một hướng nghiên cứu mới mẻ, đúng đắn và có rất nhiều triển vọng. Chắc chắn sẽ còn nhiều hội thảo về lĩnh vực này trong tương lai.

Hội thảo do Khoa Văn học và Ngôn ngữ chủ trì, với sự tài trợ của Quĩ Japan Foundation, vừa được tổ chức trọng thể tại Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh vào hai ngày 6-7/12/2011. Từ gần 100 báo cáo gửi về, Ban tổ chức đã chọn ra 68 báo cáo làm tài liệu chính thức và khoảng 30 báo cáo được trình bày ở Hội thảo.

Phiên toàn thể có báo cáo Đề dẫn quan trọng của PGS.TS. Đoàn Lê Giang và GS. Kawaguchi Kenichi (Trường Đại học Ngoại ngữ Tokyo) nhan đề Nguyễn Du và K. Bakin - Sự tiếp nhận và phát triển Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân. Hội thảo được chia làm ba tiểu ban: Văn học cổ điển Việt - Nhật, Văn học hiện đại Việt Nhật và Văn học Đông Á.

Tại tiểu ban Văn học cổ điển Việt - Nhật, nhiều báo cáo đã cung cấp những thông tin mới mới mẻ về tư liệu như Nghiên cứu mới về Nhật Bản kiến văn lục của Việt Nam của GS. Chen Yi-yuan, Nghiên cứu mới về cuốn sách bị thất truyển Uji Dainagon monogatari như một tiền lịch sử chủ yếu của Kim tích vật ngữ của GS. Araki Hiroshi. Phía Việt Nam, PGS.TS. Nguyễn Thị Oanh với báo cáo Về chuyện ma quỷ trong truyền thuyết Hán văn Việt Nam - So sánh với Kim tích vật ngữ tập đã gây sự chú ý cao của cử tọa. Các nhà nghiên cứu tập trung giới thiệu, trao đổi các vấn đề liên quan đến báo cáo về thể senryu của nhà nghiên cứu Nhật Chiêu; về tùy bút cổ điển Nhật của ThS. Ngô Trà Mi; tiến trình thể loại tiểu thuyết Đông Á của Nguyễn Thị Lam Anh…; thảo luận ảnh hưởng của Trung Quốc trong văn học Nhật Bản ở các tham luận của TS. Nguyễn Đình Phức về Vấn đề biên tuyển thơ Bạch Cư Dị trong Thiên tải giai cú của Ôenokoretoki và TS. Phan Thu Vân về Nhân tố văn hóa Trung Quốc trong «Nguyên thị vật ngữ» (Truyện Genji) và ý nghĩa văn học của nó. GS. Trần Thị Chung Toàn có bài báo cáo công phu về các nữ thi sĩ trong tuyển tập Hyakunin Isshu (Bách nhân nhất thủ), một tuyển tập đang gây chú ý tại Việt Nam do chính tác giả chuyển dịch.

Tiểu ban Văn học hiện đại Việt - Nhật bao gồm nhiều báo 10 báo cáo tỏa ra các phương diện khác nhau trong so sánh, đối chiếu văn học Việt - Nhật. Trong loạt bài này có báo cáo của GS. Tokunaga Mitsuhiro về Natsume Soseki và điểm nhìn Đông Á - Những hình ảnh phân biệt đối xử trong Lang thang Hàn Quốc - Mãn Châu, TS. Nguyễn Hữu Hiếu: Từ tiểu thuyết Gia đình của Shimazaki Toson suy nghĩ về khuynh hướng tự nhiên chủ nghĩa trong văn học Nhật Bản và Việt Nam. Đặc biệt có bài báo cáo của TS. Nguyễn Nam về “Sự thật” tuyệt đối trong tự sự tiếp nhận và cải biên “Rashomon” ở Việt Nam được cử tọa trao đổi và tạo nhiều hứng thú. Về phương diện thể loại, ThS. Nguyễn Vũ Quỳnh Như có tham luận Tiếp biến cấu trúc thơ haiku 5 - 7 - 5 tại Việt Nam, ThS. Phạm Văn Ánh có: Nhà nho Việt Nam với thể loại Từ; hai tác giả Phạm Phú Phong, Phan Tuấn Anh có bài Các đặc trưng của truyện tranh NB trong tương quan với truyện tranh Đông Á. Nhiều băn khoăn của cử tọa cũng tập trung vào thể manga Nhật và vẫn còn hứa hẹn sự chú ý cụ thể hơn nữa vào thể loại này khi du nhập sang Việt Nam. Tiếp theo có các báo cáo của GS.TS. Huỳnh Như Phương: Kenzaburo Oe đến Việt Nam, ThS. Trần Thị Tố Loan: Thực tại và con người trong sáng tác của Murakami Haruki, Ms Đỗ Thị Mỹ Lợi: Chủ nghĩa duy mỹ trong truyện ngắn của Akutagawa và Nguyễn Tuân, ThS. Nguyễn Ngọc Bảo Trâm: Cuộc truy vấn về nhân sinh trong Bướm trắng của Nhất Linh và Thất lạc cõi người của Dazai Osamu. Một số cử tọa cũng đã đặt vấn đề về sáng tác của Oe Kenzaburo - đại diện Nobel châu Á đã tạo nên vô số những ảnh hưởng và khơi gợi chất vấn đối với học giới trong nước và quốc tế.

Tại Tiểu ban Đông Á, tình hình nghiên cứu trao đổi đi vào chiều sâu với những tham luận nghiêng hẳn về phối cảnh văn hóa - lịch sử Đông Á như: Cuộc tranh luận về “Quốc học” giữa giới trí thức Việt Nam đầu thập kỉ 1930 của GS. Imai Akio; Văn chương Việt Nam nở hoa trên đất Phù Tang của GS. Nguyễn Đình Chú; Hình ảnh Nhật Bản trong trước tác của Phan Bội Châu thời kỳ ở Nhật (1905-1909) của PGS. Nguyễn Tiến Lực; Hai cách nghĩ, hai hành xử trước thực tế mới - Trường hợp Nguyễn Trường Tộ và Fukuzawa Yukichi của TS, Nguyễn Đức Mậu; Tác phẩm Thiền uyển tập anh trong bối cảnh văn hóa - văn học Đông Á của PGS.TS. Nguyễn Hữu Sơn. Các nhà nghiên cứu nữ cũng đóng góp nhiều báo cáo thú vị, được đánh giá cao như: Truyền dẫn và chuyển hóa trong văn chương Đông Á cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX của TS. Trần Hải Yến; Việt Nam trong bối cảnh văn học di dân các nước Đông Á tại Hoa Kỳ của TS. Trần Lê Hoa Tranh; Sự tiếp nhận quan niệm sáng tác từ tiểu thuyết Minh Thanh và những đặc sắc riêng của tiểu thuyết Hán văn Việt Nam của PGS.TS. Xia Lu; Đặc điểm dịch thuật và xuất bản tiểu thuyết Minh Thanh (Trung Quốc) ở Việt Nam trong ba thập kỷ đầu thế kỷ XX (1900-1930) của ThS. Wang Jia, Hình tượng “Đông Á bệnh phu” trong văn học duy tân Đông Á, Việt Nam cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX của TS. Lê Ngọc Thúy…

Tại phiên toàn thể bế mạc, GS. Karen Thornber (Đại học Harvard, Hoa kỳ) đã trình bày tham luận Ōe Kenzaburo: Băn khoăn giữa Hiroshima và châu Á n về vị trí và sứ mệnh của các nhà văn châu Á trước những vấn đề của đất nước và châu lục, tạo được sự chú ý của toàn thể Hội thảo.

Tiếp đó, PGS.TS. Trần Thị Phương Phương, Phó Trưởng Khoa Văn học và Ngôn ngữ, đã tổng kết và đánh giá cao ý nghĩa Hội thảo: “Quan tâm sâu sắc đến những giao lưu hữu hảo, hòa bình, nhưng cũng không bỏ qua những xung khắc, mâu thuẫn giữa các dân tộc trong khu vực... Bởi tất cả đều là những bài học kinh nghiệm quý báu cho cuộc hội nhập hôm nay và trong tương lai, trong đó có cuộc hội nhập văn chương nghệ thuật”.

Bên lề hội thảo là các hoạt động đặc biệt có ý nghĩa như: Tọa đàm Nghiên cứu văn học ở Đại học Harvard do GS. Karen Thornber và TS. Nguyễn Nam chủ trì; GS. Trần Ích Nguyên, Trưởng Khoa Văn học Trung Quốc, Đại học Thành Công (Đài Loan) đến thăm và làm việc tại Phòng Nghiên cứu và Sưu tầm di sản Hán Nôm; giao lưu giữa các cán bộ, nhà nghiên cứu trẻ của Khoa Văn học và Ngôn ngữ với các giáo sư nước ngoài: Karen Thornber (Đại học Harvard), Kawaguchi Kenichi, Imai Akio (Đại học Ngoại Ngữ Tokyo)…

Thanh Tâm

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác