Ghi nhận từ Hội sách Hà Nội 2014


(Toquoc)- Hà Nội từ lâu đã có “phố sách”, gần đây lại có những ngày Hội sách theo mùa, ngày hội đọc sách… Và năm nay, trước sự kiện lớn của thủ đô, Hà Nội có tới hai Hội sách. Và hai hội sách này đã ít nhiều cho thấy rõ thị hiếu độc giả thủ đô hiện nay.

 

Một thị trường sách khó tính

Hội sách ở Hà Nội, trừ hôm khai mạc khá đông, còn lại các ngày sau đó có lượng người vừa phải, không quá đông đến mức ngột ngạt. Càng không có cảnh chen chân, chờ đợi háo hức để gặp một tác giả mình ngưỡng mộ.

Tại thời điểm diễn ra Hội sách ở Hà Nội trong tháng 10, và kể cả trước đó, không có cuốn sách nào bán chạy đến chục nghìn bản tạo nên “cơn sốt” như ở Hội sách Thành phố Hồ Chí Minh dù là thể loại hàn lâm, giải trí hay ngôn tình... Nhìn vào các gian hàng sách, chỗ nào cũng có người chọn lựa, từ sách văn học, giải trí, kỹ năng, lịch sử…

Hà Nội là một thị trường sách khó tính so với Thành phố Hồ Chí Minh nên các tác giả trẻ, thậm chí là những người nổi tiếng ra sách chưa chắc đã tạo nên cơn sốt hay hiện tượng xuất bản đến vạn bản in. Có lẽ, tạo nên cơn sốt ở Hà Nội dễ dàng hơn là sách được “truyền tai”, “bị thu hồi” hoặc có “nguy cơ thu hồi”. Mà kiểu sách như vậy thì chỉ có âm thầm và lặng lẽ ở các nhà sách chứ không thể có ở các gian hàng trong Hội sách.

Trong vài năm trở lại đây, điểm lại những cuốn sách bán chạy, có thể kể đến sách của các tác giả như Phan Hồn Nhiên, Nguyễn Nhật Ánh, Nguyễn Ngọc Tư, Phong Việt… thì đều là sách của tác giả phía Nam. Từ đó có thể đưa ra nhận định, phải chăng thị hiếu đọc của độc giả phía Nam dễ chấp nhận các thể loại sách khác nhau hơn là độc giả miền Bắc. Thử điểm lại, những đầu sách có lượng xuất bản nhiều nhất là ngôn tình, cảm xúc lãng mạn, du ký… làm mưa làm gió ở phía Nam thì phía Bắc cũng có những tác phẩm tương đương như thế, nhưng lại không thể tạo nên những cơn sốt.

Độc giả miền Bắc quan tâm tới sách không rộng lắm. Một phần là học sinh, sinh viên, một phần là những người làm nghề dính dáng đến sách và giới chuyên môn. Trong khi đó, ngay giới chuyên môn gần như “loại ngay từ đầu” những cuốn sách có mùi “sến sẩm” vào tầm ngắm phải đọc, vì cho rằng “mất thời gian”. Số khác thì tự tin cho rằng, không cần đọc cũng biết nội dung như thế nào. Bộ phận nào đọc thì tự coi mình là đọc giải trí. Từ giới chuyên môn, lan toả sang truyền thông, định hướng dư luận… Rồi còn không ít người mặc định coi những cuốn sách bán chạy có chất sến và á văn học, chưa phải văn học… và kết quả là để có được một cuốn sách bán chạy ở miền Bắc là rất khó.


Displaying hoi sach.jpg
Tại Hội sách Hà Nội 2014
 

Sự eo hẹp tài chính dành cho văn hoá đọc

Nhà lý luận phê bình văn học Nguyễn Thị Minh Thái từng nói với sinh viên khi giảng dạy, là nếu em nào có học bổng thì nên dùng tiền đó mua hết sách đọc. Giảng viên nói xong, ở dưới có không ít sinh viên tủm tỉm cười vì rằng, đó là điều không tưởng. Hoặc nếu có, thì cũng chỉ là một con số rất ít trong đó được trích ra để mua sách. Thậm chí, có khi còn có sinh viên không mua cuốn sách nào từ tiền học bổng. Không ai ép buộc và cũng chẳng ai biết điều này.

Quan sát những người có mặt tại Hội sách thì đa phần vẫn là giới trẻ, học sinh, sinh viên. Và dĩ nhiên, đối tượng này khó xông xênh tài chính dành cho sách. Quả thật, ở Hội sách họ chỉ mua những cuốn mới, tác giả yêu thích hoặc phục vụ cho công việc học của mình.

Bên cạnh đó, nhìn vào túi sách đã mua của người tham dự Hội sách thấy không thật nhiều, chỉ dăm ba cuốn, không có cảnh người mua sách phải nặng nề, toát mồ hôi khuôn sách, nhờ người khác trông hộ sách mình đã mua phải mua tiếp… như với các mặt hàng khác được thanh lý, giá rẻ hoặc miễn phí ở Hà Nội.

Sách bán ở Hội sách cũng được các gian hàng khá “tâm lý” khi giảm giá hết cỡ. Nếu Hội sách Hà Nội diễn ra tại Hoàng Thành Thăng Long một số gian hàng “chưa thấy” đề biển giảm giá thì đến Hội sách Mùa thu diễn ra ở Bảo tàng Phụ nữ đều đồng loạt trưng biển giảm giá. Sách mới ra lò ít nhất cũng được giảm giá 20-30%. Ngoài ra còn có sách đồng giá, tất tật dày mỏng, những giá trị khác nhau đều có chung mức giá 20-25 nghìn… Cá biệt truyện tranh dành cho trẻ em còn có mức giá thấp đến bất ngờ, chỉ 2 nghìn, 3 nghìn một cuốn, dày hơn, khổ to hơn, nhiều loại hơn là 5 nghìn. Hỏi nhân viên bán sách, tại sao có mức giá thấp như thế này và có sợ tác giả của những cuốn sách này chạnh lòng không thì nhận được câu trả lời là, chỉ có ở Hội sách, sách mới giảm giá như vậy. Còn ngày thường, sách ở các cửa hàng không thể bán giá như thế này. Các tác giả cũng hiểu và ủng hộ. Hơn nữa, dù một cuốn sách chỉ tương tương với cốc trà đá nhưng được bày biện trang trọng chứ không vứt lăn lóc, đổ đống, bụi mù nên tác giả chắc cũng không… tủi thân. Việc đối xử trang trọng với sách giá rẻ như vậy quả thực cũng làm yên tâm và hài lòng những người mua sách. Quả thực đã có khá nhiều người dừng lại ở những gian hàng sách vài nghìn và lựa chọn mỗi lần chục cuốn. 

 

Vắng bóng Nhà xuất bản Hội Nhà văn

Một trong những đầu sách luôn được độc giả chú ý quan tâm trong các Hội sách là sách văn học. Tuy nhiên, cả hai Hội sách diễn ra tại Hà Nội vừa qua không hề có bóng dáng của Nhà xuất bản Hội Nhà văn - nơi được xem là xuất bản nhiều đầu sách văn học của các nhà văn Việt Nam. Tại Hội sách ở Hoàng Thành Thăng Long, có một điểm dễ nhận thấy là gian hàng sách các đơn vị làm sách tư nhân “lấn át” các nhà xuất bản. Ngay từ cổng chính, là gian hàng lớn - lớn nhất Hội sách thuộc về Nhã Nam. Và bên trong các đơn vị tư nhân xuất hiện với mật độ khá đông và dày. Như vậy, không chỉ riêng sự vắng mặt của Nhà xuất bản Hội Nhà văn mà còn rất nhiều Nhà xuất bản khác không tham gia Hội sách.

Đến Hội sách mùa thu, thì tình trạng các đơn vị làm sách tư nhân không có, chỉ có sự tham gia của ba nhà xuất bản. Tuy nhiên, một lần nữa, Nhà xuất bản Hội Nhà văn cũng không tham dự.

Việc lựa chọn in sách, nhất là sách văn học, giờ đây không chỉ là độc quyền của riêng Nhà xuất bản Văn học và Nhà xuất bản Hội Nhà văn. Các nhà văn, kể cả Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam cũng không nhất thiết phải in sách ở Nhà xuất bản Hội Nhà văn là chuyện cũng rất đỗi bình thường. Nhưng ngay cả, một số cuốn sách được tập hợp từ truyện ngắn ở báo Văn nghệ thời gian vừa qua cũng không in ở Nhà xuất bản Hội Nhà văn- một cơ quan “trong nhà” khiến độc giả đặt không ít câu hỏi.

Hà Anh

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác