Đưa văn học Việt Nam ra nước ngoài

Lê Bá Thự

... Lâu nay chúng ta trăn trở nhiều về việc đưa văn học Việt Nam ra thế giới. Có thể nói, chúng ta hầu như chỉ mới hội nhập văn học một chiều. Khâu đưa văn học thế giới vào Việt Nam chúng ta làm khá tốt, thậm chí có lúc thái quá. Nhưng khâu đưa văn học Việt Nam ra thế giới thì chưa thấm tháp gì.

Đưa văn học Việt Nam ra nước ngoài - ảnh 1Là một dịch giả văn học, tôi cho rằng, tiểu thuyết., truyện ngắn, thơ ca của các nhà văn nước ta hấp dẫn không kém các tác phẩm cùng thể loại trên văn đàn thế giới và nếu được dịch ra tiếng nước ngoài chắc chắn sẽ được bạn đọc năm châu mến mộ và tìm đọc.

Có ba lực lượng dịch giả có thể đảm đương nhiệm vụ đưa văn học nước ngoài vào Việt Nam và giới thiệu văn học Việt Nam ra thế giới, đó là: Các dịch giả Việt Nam ở trong nước, các dịch giả Việt Nam hiện đang sinh sống ở nước ngoài, và các dịch giả là người nước ngoài thông thạo tiếng Việt.

Hiện nay chúng ta có hàng triệu người Việt đang sinh sống ở nước ngoài. Người Việt ở nước ngoài, nhất là những người sinh ra và lớn lên ở hải ngoại, thông thạo ngôn ngữ nước sở tạ, am hiểu văn hóa, phong tục tập quán của nước sở tại. Đó là những yếu tố cực kỳ thuận lợi cho việc dịch ngược. Nếu trong số họ có những người yêu văn học và thích dịch thuật, thì đây có thể là một lực lượng đáng tin cậy trong việc đưa văn học Việt Nam ra nước ngoài, họp làm việc này dễ dàng hơn các dịch giả trong nước. Thế nhưng  họ lại bị hạn chế về khâu tiếng Việt, nhất là thế hệ trẻ, đa phần không thông thạo tiếng Việt, cho nên gặp khó khăn trong việc cảm thụ trọn vẹn các tác phẩm văn học Việt Nam.

Theo tôi, người nước ngoài thông thạo tiếng Việt sẽ là lực lượng lý tưởng cho việc giới thiệu văn học Việt Nam ra nước ngoài. Dịch từ tiếng Việt sang tiếng nước họ là dịch xuôi, cực kỳ thuận lợi, như chúng ta dịch các tác phẩm nước ngoài sang tiếng Việt vậy. Hơn ai hết, họ là những người biết chọn và chọn trúng những tác phẩm đáp ứng tâm lý, yêu cầu, thị hiếu của bạn đọc nước mình. Thực tế nước ta đã chứng tỏ điều này. Tiếc rằng hiện nay đội ngũ những người nước ngoài thông thạo tiếng Việt và dịch văn học Việt Nam không đáng kể.

Như vậy, theo tôi để đưa các tác phẩm văn học Việt Nam ra nước ngoài chúng ta phải biết tổ chức và sử dụng có hiệu quả ba lực lượng dịch giả nói trên, phải có những biện pháp cụ thể nhằm tăng số lượngvà chất lượng của đội ngũ này. Chế độ nhuận bút và các chế độ đãi ngộ khác phải tương xứng với công sức mà họ phải bỏ ra thì mới khuyến khích họ. Hàng năm nhà nước nên dành một khoản tiền thích hợp cho mục đích giới thiệu văn học văn học ra nước ngoài, như nhiều nước đã và đang làm. Theo tôi biết, có rất nhiều nước trên thế giới có quỹ dịch thuật, quỹ này làm nhiệm vụ tài trợ cho các dịch giả và xuất bản các tác phẩm văn học của nước họ. Đây là một hình thức đầu tư chiều sâu có hiệu quả thiết thực và mang lại lợi ích lâu dài...

(Văn nghệ)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác