Đỗ Quyên và Trường ca Việt Nam

(Toquoc)- Trường ca là một thể loại có đóng góp đáng kể vào sự phát triển của tư duy thơ Việt Nam hiện đại. Thế nhưng, sự quan tâm đến nó, cả ở phương diện văn học sử lẫn lí luận thể loại lại có phần muộn mằn, lẻ tẻ.

Cho đến nay mới chỉ có Tuyển tập trường ca (Nxb. Quân đội nhân dân,
Đỗ Quyên và Trường ca Việt Nam   - ảnh 1
Tuyển tập trường ca (Nxb. Quân đội nhân, 1997)
1997) là cung cấp được cho độc giả một cái nhìn tập trung về văn bản thể loại này. Trong Lời nói đầu của tuyển tập đó các tác giả biên soạn nhận định: “Trường ca là thể loại chiếm tỉ lệ nhỏ (…) mười trường ca được tuyển chọn trong cuốn này (…) là những trường ca tiểu biểu cả về nội dung lẫn hình thức cũng như bối cảnh lịch sử tác phẩm ra đời”. Như vậy số lượng trường ca được chú ý ở đây còn ít, lại chủ yếu là các trường ca sáng tác trong khoảng 30 năm, tính từ Bài thơ Hắc Hải (1955) của Nguyễn Đình Thi đến Gọi nhau qua vách vúi (1987) của Thi Hoàng. “Vùng trường ca” đến nay vẫn còn nhiều chỗ trống, cần có người tâm huyết lục khảo lại, chọn tuyển công phu hơn, nhất là thể hiện được cái nhìn khái quát, công bằng hơn nữa về diễn tiến của thể loại này.

Nhìn từ những yêu cầu, đòi hỏi như thế, chúng tôi xin giới thiệu những nỗ lực tìm hiểu khái quát các “hiện tượng trường ca” từng xuất hiện trong lịch sử văn học Việt Nam của tác giả Đỗ Quyên. Ở một góc độ nào đó, có thể nói, chính anh cũng là một tác giả tiêu biểu biểu trong việc tìm tòi thể nghiệm cách tân trường ca ở nước ngoài (đã sáng tác hơn mười trường ca). Cuộc lục khảo và hệ thống hóa có quy mô lớn lần đầu tiên về các hiện tượng trường ca này có thể xem là cuộc đi khai vỡ thêm những miền đất mới đầy hào hứng của anh, đồng thời cũng là sự trở về vùng đất quen thuộc của người trong cuộc giàu tâm huyết. Hy vọng, sau dịp này, tác giả Đỗ Quyên sẽ nhận được sự ủng hộ nhiệt thành hơn nữa của nhiều tác giả, độc giả.

*

“Cùng tác giả và độc giả gần xa! Đây mới là phác thảo cho một đề tài không dễ dàng, và có lẽ là lần đầu tiên về khái niệm “tác gia trường ca Việt Nam (1)

Kể từ thời Thơ Mới tới nay, con số sơ thảo chúng tôi đang có được khoảng 156 tác giả Việt Nam đã viết ít nhất một trường ca hoặc một bài thơ dài có ý nghĩa tương đương. Trong các tác giả viết về trường ca Việt Nam, một cách tương đối, có thể xem Phạm Huy Thông là trường ca gia Việt Nam đầu tiên với tác phẩm nổi tiếng Tiếng địch sông Ô ra đời năm 1935, và mới nhất là Phạm Công Trứ với Làng phố giao duyên (Nxb. Lao Động, quý 2/2010).

Ngoài một số ít tác giả là thi hữu đã cung cấp trực tiếp tác phẩm, nguồn tham chiếu chính của chúng tôi là các trang mạng; một phần cũng vì hiếm có cơ hội cập nhật sách báo đã xuất bản ở Việt Nam. Thành thật xin lỗi về thiếu sót, nhầm lẫn chắc sẽ có ở mọi mặt (tiêu chí tuyển chọn, vấn đề văn bản và xuất bản v.v…), nhất là với các tác giả có tác phẩm đã xuất bản hiện chưa có trong danh sách! Cũng bởi thế, chúng tôi mong nhận được ý kiến đóng góp cũng như thông tin về tác phẩm, tác giả trường ca Việt Nam. Các ý tưởng, thảo luận và bài vở thích hợp - khi được người gửi cho phép - có thể tham gia làm nội dung của cuốn sách.

Chân thành cám ơn những cộng tác, giúp đỡ vô giá của các tác giả và độc giả ở trong và ngoài nước, cũng như những báo chí, trang mạng đã và sẽ giới thiệu các tác gia này.

Xin ghi nhận tấm thịnh tình và những phản hồi hữu ích từ:

- Các bạn văn đầu tiên đã đọc và cổ vũ: các nhà thơ Khế Iêm, Mai Văn Phấn, Trần Anh Thái, Nguyễn Đức Tùng, Trần Thiện Khanh.

- Các tác giả Nguyễn Anh Nông, Nguyễn Hiếu, Phạm Công Trứ, Nguyễn Hữu Quý, Hoàng Ngọc-Tuấn cùng một số tác giả, độc giả khác đã sớm có những thông tin, trao đổi quý báu kể từ sau danh sách đầu tiên (7/7/2010) được công bố. Thư từ, bài vở xin gửi về Đỗ Quyên, e.mail: truongcaviet@yahoo.com

P.V

------------------

(1) Xem bàiĐến trường phái thơ Việt từ cảm thức hậu hiện đại Việt”, Tạp chí Sông Hương, số 257, tháng 7/2010 và Tapchisonghuong.com.vn (30/7/2010)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác