“Dịch thơ - nghệ thuật và thực trạng”

(Toquoc)- Tối ngày 17/1 tại Trung tâm Văn hoá Ngôn ngữ Đông Tây đã diễn ra buổi trao đổi "Dịch thơ - nghệ thuật và thực trạng" giữa các nhà văn- dịch giả trong nước với tác giả Trần Thiện Đạo vừa từ Pháp trở về.

“Dịch thơ - nghệ thuật và thực trạng” - ảnh 1
Tại buổi trao đổi "Dịch thơ- Nghệ thuật và thực trạng"
Các dịch giả gắn liền với văn học dịch trong nhiều năm qua đã đến dự như: Ngô Tự Lập, Hoàng Hưng, Lê Bá Thự... đặc biệt có tác giả Trần Thiện Đạo từ Pháp về. Trần Thiện Đạo từng sống và gắn bó nhiều năm ở Paris, nhưng ông vẫn thường xuyên theo dõi hoạt động dịch thuật văn học Việt Nam sang tiếng Pháp. Buổi trao đổi này diễn ra trên cơ sở ngữ liệu các bản dịch xuôi và dịch ngược giữa thơ Pháp và Việt.

Người đề dẫn trong buổi trao đổi là Trần Thiện Đạo. Các vấn đề được đặt ra trong buổi trao đổi này là:

- Dịch văn xuôi và thơ giống và khác như thế nào

- Có những khó khăn đặc biệt nào khi dịch thơ Pháp hay một ngôn ngữ sang tiếng Việt

- Có bao nhiêu người tự dịch thơ của chính mình, dễ chỗ nào và khó chỗ nào

- Có những trường hợp nào bất khả thi không?

- Thi gia và dịch giả có thể xem là đồng tác giả không?

Lần lượt các dịch giả tranh luận sôi nổi các vấn đề trên và đi đến những thống nhất quan điểm: dịch thơ khó hơn dịch văn xuôi, vì dịch văn xuôi có thể đoán được, còn thơ chỉ trong một câu đã có nhiều ý mà hiểu được hết nó còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố.

Không riêng gì tiếng Pháp mà bất kì ngôn ngữ nào cũng đều có những khó khăn đối với người dịch, thậm chí nó còn mang tính bất khả thi, như Truyện Kiều là một ví dụ. Truyện Kiều chắc chắn không thể có bản dịch nào thành công tương tự nếu nước đó không có một Nguyễn Du thứ hai.

Câu hỏi Thi gia và dịch giả có thể xem là đồng tác giả không?, câu trả lời là có thể có và có thể không. Nhưng dịch giả ấy có ngang tầm hay không là chuyện khác và phụ thuộc vào tài năng của chính dịch giả đó.

Còn đã dịch không có khái niệm Tính - đạt - nhã theo nghĩa tuyệt đối. Dịch là tái tạo lại một cái đã có của ngôn ngữ nguyên bản. Nguyên bản rất khoát là nguyên bản và dịch là dịch, không thể trùng khớp nhau. Ở hội hoạ người ta có thể vẽ lại giống y như thật, vì cùng sử dụng một chất liệu đồng nhất, còn ngôn ngữ thì không thể giống nhau. Dịch giả Thuý Toàn khẳng định: “Đối với bản dịch, xa nguyên bản nhưng hay tôi vẫn chấp nhận”.

NGUYỄN HIỀN

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác