Để tăng lượng sách văn học cho thiếu nhi của tác giả Việt

 

(Tổ Quốc)- Có thể thấy từ nhiều năm nay trên thị trường sách cho thiếu nhi, các tác phẩm dịch lấn át tác phẩm trong nước. Sách dịch chiếm lĩnh thị phần lớn từ truyện chữ đến truyện tranh, chỉ còn thơ là chưa!

Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ những người cầm bút. Nhìn lại con số nhà văn, nhà thơ viết cho thiếu nhi trong cả nước mới thấy lực lượng này quá mỏng. Đến nay, số người dành cả đời chỉ viết cho thiếu nhi vẫn đang sáng tác còn rất ít; một số người vừa viết cho thiếu nhi lại sáng tác cả cho những đối tượng khác mà lượng viết cho thiếu nhi của những cây bút này chỉ chiếm khối lượng nhỏ; và một số tác giả là những bà mẹ gom nhặt vốn sống từ con mình mà viết một hai cuốn rồi thôi. Với những người khoảng 30 tuổi đã có sách in sau đó chọn thêm việc viết cho thiếu nhi cũng đếm trên đầu ngón tay và hầu như không thấy tác giả trẻ nào ra sách đầu tay là sách thiếu nhi! (Trừ các tác giả lần đầu đoạt giải các cuộc thi được ban tổ chức in cho sau khi công bố kết quả).

Để tăng lượng sách văn học cho thiếu nhi của tác giả Việt - ảnh 1
Những sáng tác dành cho thiếu nhi thời gian qua chưa có nhiều biến chuyển (ảnh tapchivan)

Các hoạt động liên quan đến sáng tác văn học dành cho thiếu nhi trong nước có thể kể đến:

Hội Nhà văn Việt Nam thỉnh thoảng tổ chức một trại sáng tác đề tài văn học cho thiếu nhi. Các tác phẩm được hoàn thành ở đây hầu hết là truyện ngắn và thơ, không thể tập hợp thành sách để in cho từng tác giả. Rõ ràng hiệu quả không cao.

Các cuộc thi sáng tác cho thiếu nhi do các đơn vị tổ chức. Các tác giả đoạt giải được in sách đa số là người viết mới (đây là mục đích phát hiện của các cuộc thi), nhưng sau đó thì “biến mất” gần hết!

Việc quảng bá các tác phẩm văn học cho thiếu nhi trên mặt báo thường do nhu cầu “bán báo”. Nhiều tờ báo chỉ giới thiệu sách cho thiếu nhi của một, hai tác giả có sách bán chạy còn các tác giả khác thì có nhiều trường hợp cả đến cái tên tác phẩm, tên tác giả cũng không được nhắc đến! Các nhà phê bình cũng chỉ “điểm sách” khi được báo đặt hàng. Mà dường như chưa thấy nhà phê bình nào chuyên về đề tài thiếu nhi?

Vậy liệu có thể thay đổi thực trạng không vui này hay đành chịu bó tay? Tôi cho là vẫn có nhiều cách, trong đó chủ yếu phải có sự thay đổi đồng bộ:

Trước hết và chủ yếu vẫn là các tác giả đang viết cho thiếu nhi tích cực hơn trong lao động sáng tạo, tự nuôi lớn thêm niềm đam mê của mỗi người, xem đây như một trách nhiệm với thế hệ trẻ.

Các trại sáng tác và các cuộc thi cần có đổi mới triệt để. Với các trại sáng tác thì kết quả phải là những đầu sách in được của các tác giả dự trại. Muốn vậy các tác phẩm phải được viết xong và khi dự trại chỉ để hoàn thiện. Phần các cuộc thi với giải thưởng có giá trị bằng tiền khá lớn thường gây áp lực cho cả nhà tổ chức (tài chính), người viết (người viết lâu năm thường ít/không tham gia) và ban giám khảo (nhằm phát hiện người mới); nếu thay bằng cuộc vận động sáng tác thì mọi phía sẽ thấy nhẹ nhàng hơn. Có thể kết hợp hai hình thức trại sáng tác và cuộc thi bằng cách tổ chức vận động sáng tác trước để chọn được những tác giả, tác phẩm đạt/gần đạt yêu cầu in ấn. Trưởng ban tổ chức nên là Ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam, kết hợp với các nhà xuất bản, công ty văn hóa.  Sau khi chọn được tác giả, tác phẩm, ban tổ chức mời họ dự trại sáng tác có mặt cả đại diện các nhà xuất bản, các nhà phê bình... để tất cả cùng trao đổi tác phẩm đọc và góp ý lẫn nhau... Sau trại sáng tác, các tác giả về hoàn chỉnh tác phẩm của mình và gửi lại để ban tổ chức cùng các nhà xuất bản chọn in. Như vậy, thành phần tác giả được chọn có thể gồm cả các cây bút kỳ cựu lẫn cây bút trẻ hoặc cây bút mới. Giải thưởng cuộc thi chuyển hóa thành “sách được in”, chắc vẫn làm cho nhiều tác giả hài lòng. Nếu mỗi năm (hoặc định kỳ 2, 3 năm) đều có cuộc vận động như trên, số tác phẩm dành cho thiếu nhi sẽ là con số đáng kể.

Vẫn phải nhắc đến việc quảng bá với số sách được in sau mỗi đợt vận động định kỳ. Ít nhất cũng phổ biến được danh mục sách có tóm tắt nội dung và tác giả. Những cuốn nổi trội có thể có bài viết riêng.

Cuối cùng, một giải thưởng hàng năm cho văn học thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam là rất cần thiết và đây chính là kết quả cao nhất của những việc làm đồng bộ nói trên.

Nguyễn Thái Hải

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác